*Bueno** pos na:nah ekintsi:n kwali *este** kwali 'te:chtapowi:s ke:ní:w *este** yo:n totopoch nankichi:wah wa:n Xipe:wtewa ke:ní:w ne:n nanko:yah tao:l wa:n nanexketsah Pos Pos tinexketsah wa:n tik..., tikwe:cho:tih, a:mo kiah..., mah a:mo kaha:wi:ka:n, mah wa:kik tixti. Entó:s se:, se: ka:tilia tepitsi:n ika *manteca** ya para kwali se: kichi:wa ya. Ke:mah se: ka:tilia ika *manteca**, se: kipa:ta kwaltsi:n wa:n se: kitokia *siquiera** se: *viaje** itech metat ke:mah pe:wa ya se: kikohkopi:na, se: ki:xtia ya ika n' ohtat ata kahkanaktik, kixi:mah kowtsi:n. Entó:s yehwa ya ika se: ki:xtia itech metat, ihkó:n se: kikwi, sepa sah se: kitila:nah, entó:s nehjó:n ki:sa ya ne:n totopoch se: kita:lia itech iswat, se koma:lta:lia ya, mm. Ton iswayo kikwih. Se: kikwi pahpataiswat, pahpataiswat oso yo:n nexkoko:kiswat, nochi kwaltia. Ne: wehka:w teh itech ton *tiempo** t'chi:waya. Pos i:pa t'chi:wayah, ke:man tikwa:snekih tikchi:wah wa:n *hasta** a:man neh nikinchi:wilia n' pi:pil. Ke:mah, *cuando** n'milia nikchi:was, nikchi:wa, mm, nikimpia kowtsitsi:n, ta: nikihtohka ya:lwa nikchi:wati wa:n nikwa:lkwiskia *muestra** pero ka:n niwelik. Wa:n ne: ke:man ka:ni ne:n kichi:wayah, teh xa: titapale:wia:ya. Pos sa nipa kichi:wayah wa:n *hasta** a:man ka:mpa ne:chiliah nite:chi:wili:ti, ke:mah ne: ka:mpa *nocomadre** Filomena nikonchi:chi:wa wa:n ne: ka:mpa n' yo:n Mi..., yon Virginia Osorio, ke:mah. Ka:mpa ne:chiliah neh nikchi:wati, mm. Toni se: kita:lilia tixti, i:pa *manteca** sah *Manteca** sah wa:n istatsi:n tepitsi:n, ke:mah. Ka:sá: neli kikwah ata tsopek, pero kachi *más** kwali ki:sa n' ika *manteca** wa:n istat, nehjó:n kachi kwali se: ki:xtia, ke:mah, pi:pipiktik ki:sa tixtsi:n, mm. Wa:n wehka:w ka:ni ne:n kitatekiwtia:yah totopoch. Pos yehwa ya ke:meh i:n *mahmahyordomohko** wa:n iwtok kichi:wah ka:mpa a:man ata ka:mpa yo:n ne: totio:tsi:n, iwtok kichi:wah. Ne: itech *viernes santo, jueves santo** kichi:wah, yehwa kite:wa:ntih ata ne: tiopan. Wa:n wehka:w, a:mo ihwa:k sah. A:..., a:mo, wehka:w a:mo sanipa kichi:wayah, mm, pero a:man ompa ne:, ompa ya sah kite:wa:ntih wa:n ika chikola:ato:l, mm, chikola:ato:l wa:n ne: wehka:w t'chi:wayah i:n itech i:n *viernes santo** Tikchi:wayah yo:n xokoato:l, tao:l tikpaya:nah wa:n se: yowal tikxokoltiah wa:n kwalka:n se: kalaxowa ya, se: kitsetselowa ya, ke:mah. Wa:n wehka:w tikihtowa ke a:mo sayoh ka:mpa totio:tsi:n kichi:wayah, ka:ni no: kichi:wayah. Ka:mpa mahmayordomohko, de *santitos** ke:meh i:n kininseliah, ompa nokta totopochchi:wah a:man kanah ok, a:mo kanah se: kiita ok. Ke:meh katí:n mayo:rdo:mohmeh kichi:wayah. Ne: San Miguelito, tein kiselia ya we:i wa:n *custodio**, San Francisco, yo:n yehwa ya i:n tein wetstotikah wa:n ne:n *santísimo**, ne:n *niño dios** yehwa yo:n nokta tachi:wayah ika totopoch ka:mpa kiniselia:yah pero a:man kanah ok, a:mo kanah se: kita ok. Wa:n neli de katka tipi:pil ok, pos aya:mo 'tatsiwiah ok, nochi tia:yah, tik..., ompa ya timomachti:tih ke:ní:w kichi:wah, no: t'chi:wah ya. Tehwa:tsi:n a:koni mitsne:xtilih xikchi:wa. Ne:n no:má:n katka, welia no:, mm. kwali 'te:chtapowi:s ke:ní:w mo:má:n kichi:waya, itech katí:n *tiempo** yeh kichi:waya. Pos *cuando** neh nipili katka, ki:xeheko ka:nachi a, ka:nachi xiwit nikpia ya *cuando neh ni:xpeta:n kichi:waya. Te:chmaka pero pos neh aya:mo, aya:mo tikchi:wayah, a:mo niwelia, ke:mah, yeh kichi:waya wa:n te:chmahmaka mah tikwa:ka:n ya. Entó:s de nikitak ke:ní:w kichi:wa no: pe:wak nikchi:wa, mm. Yeh a:mo tapale:wia:ya ke:meh yo:n *mayordomohko** kichi:wayah. Ke:mah no: tapale:wia:ya, no: tapale:wia:ya, no: ya:ya. kwali 'te:chtapowi:s itech katí:n *mayordomos** kinpale:wih. Pos ke:meh San Miguelito ompaka wel ya:ya San Miguelito ne:wí:n kowtahpa, ke:mah, yehwa ya yo:n *santísimo** niñohtsi:n wa:n tehwa:n no: miakpa kiniselia:yah yehwa:n kinimakayah todiostsitsi:n, miakpa mayo:rdo:mohtikeh de wehwei *santitos**, mm. Wa:n ihwa:k nochi totopoch nante:wa:ntiah. Nochi yehwa. Nochi yehwa te:wa:ntiah, totopoch wa:n ato:l, chikola:ato:l, 'chi:wayah ika *ca..., caso** a:mo ika ko:mit. Wa:n ekintsi:n tehwa:tsi:n ke:yeh tiki:xehekowa ika pos a:mo kichi:wa ok wa:n a:mo mote:wa:nti ok. A:it ke:yeh tak ka:n kinekih ok kichi:waskeh, ox a:mo welih ok, a:it ke:ní:w, miakeh, ne: ke:man miak weliah na:nahmeh, seki nemih ok tein welih. Tehwa:tsi:n, a:man pi:pil a:mo tikine:xtilia mah kichi:waka:n. Nikine:xtilia pero a:mo welih, mm, ka:n welih, kichi:wasnekih pero ka:n welih, nochi a:mo welih nopi:pilwa:n, mm. *Solo** weli se:, ompa se: noxwiw se:sah, ke:mah, weli kichi:wa, 'kohpi:na no: wehwei totopoch, pero nopi:pilwa:n nió:n se: a:mo weli. Wa:n moxwi:w no: tehwa tikne:xtilih. No: nehwa n'ne:xtilih pero ke:meh kitak ke:..., niki:xtia no: iwki kichi:wa, entó:s kwaltsi:n ki:sa. Xa: teisá: *más** ok tikelna:miktos de i:n totopoch. Yehwa sah, yo:n name:chilih ika ohtat tiki:xtiah, mm, no: kwali se: kichi:wa ika *panela o** ika *azúcar** pero a:mo kachi ki:sa, a:mo, a:mo kwaltia se: kihki:xtia nehjó:n kokotoka wa:n ika *manteca** wa:n ika ne:n ika tepitsi:n se: kita:lilia istat *más** kwali ki:sa, mm. *Bueno** pos komohkó:n a:mo teh tikelna:miki ok de n' totopoch, kwali 'te:chili:s moto:kay. Mm. Eugenia Samitez Lucas. Ka:nachi xiwit tikpia. Ke:meh name:chilwih. Wa:n katí:n xola:l tiwa:le:wa. Sempowal, sempowal wa:n mahtaktio:me:i, ke:mah. Katí:n xola:l tiwa:le:wa. Sa:n Miguel Tzinacapan pero nimoskaltih ompa ne: seko, kowtah. *Bueno** pos tasohka:matik miak.