*Cuando, cuando** teloli:ni se: itsontekon, tikwi ne:n, tikwi ne:n ikilo ne:n witskilit wa:n tikwi ne:n i..., iwit..., i..., iyo:lpayo ne:n xo:met wa:n tikwi ne:n *maracuyá** n' ixiwyo wa:n i:n ti:ltikkwitakowit, ista:kkwitakowit wa:n tikwi kaxtapa:n ima:i *siquiera** na:wi, seko sah t'ma:xakwalowa ihkó:n ika tepitsi:n a:tsi:n wa:n ke:mah tik..., yo:n a:tsi:n kwaltsi:n, kwaltsi:n, kwaltsi:n tapalowa, xoxoktsi:n mochi:wa wa:n ke:mah tikpa:tska ihkó:n *fuerte** wa:n tik..., komo weli tikecha:rowilia ihkó:n, ihkó:n 'pa:ka wa:n nika:n ihkwí:n t'chi:wa ihkó:n. Ihkó:n wa:n seko ihkó:n, ihkó:n, para *con eso** mah ki:sa nejó:n toto:nik. Ki:sa ya *después** n' a:t pero totoktik ke:meskia a:toto:n wa:n komo i:xaka *igual**. Tikaha:wia i:xaka pero tikmahma: nika:n, nika:n *porque** mochi:wa mahyá: telamas ne: ... Ke:meh eskia yo:n kawa:ni, kawa:ni ke:meh se: tet kawa:ni ne:n *cabeza**. Yehwa yo:n tikwis ne:n witskilit, tikwi ne:n xo:met, na:wi ikechyo para a:mo ne: we:weyak, na:wi nohne:lmeh. Tikwi a n' *albahaca** ikechyo, komo tikwi n' albahaca ikechyo, tikwi wa:n komo tikwi *maracuyá** ixi..., ikechyo, no: na:wi. Ihkó:n t'ma:xakwalowa seko sah, kwaltsi:n, kwaltsi:n, kwaltsi:n *hasta** xoxoktia n' a:tsi:n, ke:mah tikpa:ka ya ihkó:n wa:n sepa tikwa:lkwite:wa, sepa ihkó:n. Nika:n, [...] tehtelo ihkó:n, nika:n, ke:mah. Ihko:ni i:n chi:wi wa:n ta:ká:n nemowtiloh. Komo nemowtiloh, tiketsa ya wa:n ka:mpa tikmachilia ya ne:n ..., nika:n i:n. I:n sese:k, i:n. I:n sese:k wa:n i:n sese:k wa:n *hasta** ne:n tikilia *campanita** no: sese:k. Entó:s ti..., tikwi a n' *ajito** wa:n 'tila:nilia ne: *icampanita**, tikte:mpachowa tikihtowah, tikte:mpachowa. Komo tikmachili:to wa:kik, wa:kik, wa:kik, timowa:lkepato nika:n itoskak wa:kik entó:s sepa tikwi a n' *ajito** wa:n sepa 'te:mpachowah, ke:mah tiki:xpi:tsa ya nika:n, tiki:xpi:tsa pero ika mote:noh. Ika mote:noh tiki:xpi:tsas wa:n ika mote:noh tiki:xtili:s nejó:n *flema** nika:n. Mm, ihko:ni. Ma:ski ka:ni yetoya nemowtil pero kipia ke wa:la:s, ke:mah. Kipia ke ki:sas yo:n *flema** wa:n kipia ke tik..., tiki:xtili:ti nejó:n *paciente, cada** timoma:kalaki:s, tiki:xpi:tsa na:wi *viaje**, nika:n tikpi:tsa ihkó:n wa:n tikpi:tsa ihkó:n wa:n nika:n *frente** tikpi:tsa, ke:mah ke..., wi:tsa ya n' *flema**, ihko:ni para se: kinki:xtilia. Wa:n kwaltsi:n, kwaltsi:n pahtih, kinna:miki. Neh nikinte:mpachowa ihkó:n noxwi:wa:n. Mm, noxwi:wa:n nikinte:mpachowa ihkó:n, *al ratito** oso mo:stika ya takwa ya m' pili, kihto:skeh "takwah ya mopili". "We:moh, sepa x'mowti:ka:n. Mm, nankitstokeh ya, i:ksá: ...". Se: nikpia semi te:kwa, mm, noxwi:w nikpia nikpia semi te:kehketsoma komo se: kite:mpachowa wa:n se: a:mo, seki a:mo, mokantapo:s x'..., se: ki:xtili *flema**, mm wa:n onkak a:mo. Onkak a:mo kineki pero se: ki:xtilia *a fuerza**, pero tiki:xpi:tsa para, para mah k..., yeh ne: ihyo:tantok ika momahpil pero nika:n kikwi *valor** para ne: yowi, mm. Ihkó:n nochi yowi