A:man xite:chnohno:tsa de yo:n xiwit ohte:noh mochi:wa oso mi:lah, yo:n kito:ka:itiah ahwachma:ma:ni, ke:niwki, ke:niwki xo:chiowa, ixiwyo, nochi. Ne: ox wehkapantik, a:mo wehkapantik wa:n toni kwali se: kikwi. A:, de yo:n xiwtsi:n tine:chnohno:tsa, de yo:n xiwtsi:n ahwachma:ma:ni kilwiah *este** ma:..., ma:..., ma:pihpitsa:wak wa:n ixo:chiotsi:n me..., me..., *este** o:me taman onkak chihchi:chi:ltik seki wa:n seki medio ahahchichi, me:dio a:..., a:kos..., me:dio aha:chi:petik. Wa:n yo:n kiliah ahwachma:ma:ni *porque cuando** yo:n kiowi *o** de kwalka:n wetsi ne:n ahwach wa:n nochi itech mokahka:wa wa:n *cuando** yo:n pe:wa se: ohtoka entó:s se: ohtoka, se: koli:nihtiw nochi, xi:ntiw yo:n ahwach, yeh ika kito:ka:itiah ahwachma:ma:ni. Yo:n a:mo nikmati ox para toni kikwih, neh nik..., neh nikmattok, nikmattok *solamente** para tapialtsitsi:n kikwah ke:meh i:n pitsotsitsi:n, pio:tsitsi:n, *este** kwa:kwehmeh *o caballos**. A:mo nikmati *este** ox pahti pero nimolia xa: eski pahti pero a:mo se: kimahmati sah, ke:meh a:mo titapahtia:nih, a:mo titaxiwpahtia:nih tehwa:n pos a:mo timomakah, te..., a:mo tikmatih kwali ke:ní:w nehjó:n pero nika:n tehwa:n pos tikihtowah *este** mahyá: weli x..., mahyá: ke:meh weli xiwit sah pero timokaya:wah. Mahyá: tikihtowah tehwa:n pos a:mo, sayoh para tapialmeh sah, para takwalis de tapialtsitsi:n. Pero a:mo, ta: onkas, onkas *este** okseki talna:miki:lis tein, tein *más** tamattokeh ne: to..., towa:mpoywa:n pos a:chá: ke..., a:chá: kimattoskeh yehwa:n para, para pahti. Wa:n, we:noh *este** oksé: neh nikma..., neh nik..., neh niki:xmati no: *este** ki..., kwaltia *este** para ke:meh i:n para *abono**, para xiw..., xiwtapala:n. Xiwtapala:n ke:meh i:n ka:mpa i:n tel..., ka:mpa telonkak yo:n xiwtsi:n wa:n xikta:li se: *mata este** tato:ktsi:n, ke:meh tao:ltsi:n *o, o** ayohtsí:n. Ke:yeh, tikmatis ke:yeh ki..., ke:yeh *porque** nochi ixiwyotsi:n Yo:n ahwach..., a:..., ata awach..., ahwachsentilia, wa:n nochi ixiwyotsi:n tein xi:ni, pala:ni. Wa:n yo:n de pala:ni a:mo ke:man tawa:ktok, sanoke nochipa ya takwecha:wtok, entó:s mah t'ma..., t'mattia:ka:n ya se: xiwtsi:n tein, tein ki..., kisentilia miak at, eski kipia miak a..., miak, kipia miak tapala:n. Mm, entó:s yehwa yo:n xiwtsi:n tehwa:n tikihtowah, tehwa:n tikihtiwah yo:n sayoh xiwtsi:n para takwalo de tapialtsitsi:n pero a:mo kwaltia nochi para n' ta:l, ta:lmaniktsi:n ki..., ki..., kipala:..., we:noh kia:bo..., we:noh kita:..., tapala:ntia *pues** entó:s yehwa de yo:n nimitsilia neh, para tikta:li:ske se: *mata** tao:ltsi:n telkwaltsi:n mochi:wa ompa yo:n ka:mpa, ka:mpa tsi..., ka:mpa tawakaloh, yo:n semi tel..., kitelwelita no: ka:mpa tawakaloh. Ka:mpa tawakaloh wa:n x'ta:li se: *mata** ayohtsí:n *o** x'ta:..., 'ta:li se: *mata** mi:l, tao:ltsi:n *o** x'ta:li se: *mata** tein, tein weli, etsi:n *o** ihkó:n. Nochi kwaltsi:n kis..., nochi kwaltsi:n ki..., kiskaltia. Ke:mah, a:mo nikmati xa: to..., no: to..., ox no: tiki:xmattok teh. Ke:mah, a:man kwali tite:chtapowi:s ke:ní:w ne:n tikteki wa:n tikinimaka motapialwa:n. A:, neh yo:n nik..., nikteki tein sehselik, a:mo nikihto:ti nikta..., ni..., niktekiti *hasta** ta:lte:n, *porque** no: yetok sah tein selik *porque** yo:n ta:lte:n pos nochi ikowyo ya wa:n se: kitekilia tein ixiwyotsi:n, ka:mpa *más** sehselik se: kita. Entó:s para tapialtsitsi:n no: kwaltsi:n kikwah, kwaltsi:n kimahse:wah wa:n a:x..., a:xka:n komohkó:n *este** para kwa:kwehmeh pos yehwa:n kikwah no: ki.... *o** teiktekiti, t'tekiti wa:n koma:mo pos kinta:lili ke..., kinta:lili ki..., we:noh, kinilpi tapialtsitsi:n ompa yehwa:n *casi** kechkwahtiowih nochi, nochi kikwah pero no: kikwiah no: tein selik sah, a:mo no: kikwah ikowyo, *porque** ikowyo pos a:mo no:, a:mo no: kipia xiwit, sal..., sayoh kowit. A:xka:n para ne:n topio:tsitsi:n tik..., tiktekitih, tik..., we:noh tiktekitih pero ika *machete** pero mas..., mah, mah ahko sah. Tein *más** selik sah, te..., a:mo tein chika:wak, *porque** tein chika:wak a para toni se: kineki, a:mo. Eski yehwa ya para ne:n, para n' ta:ltapala:n ya, we:noh para xiwtapala:n ya se: kikwi, entó:s yehwa ya se: kinimaka se: ipio:tsitsi:n a:xka:n oksé: no: kikwa ne:n, *este** n' to:tolimeh *o** piomeh *o** pitsomeh, yehwa yo:n nimitsilia neh, pero nochi tein selik sah, a:mo ikowyo, ke:mah. A:mo n'mati oksé:, oksé: tatsi:ntokalis, xa: tik..., tikmattok no: teh *o** ke:meh tiki:xmattok no: teh. *Bueno** neh no: n'neki nimitstahtani:s ki..., *bueno** tiki:xmattok no: yo:n xiwtsi:n para toni teh tikmattok, xa:, xa: sek..., seki okseki ta..., tamachi:lis, tikpia, okseki talna:miki:lis tikpia, okseki tai:xmati:lis de yo:n xiwtsi:n teh. I:pa tapialmeh sah kikwah. I:pa yehwa sah, mm. Te:chili ne: moto:ka:y. Neh nimono:tsa niRubén MAcario. Neh nika:n nikayo:t, nika:n San Miguel. Mm, a:mo n'mati, teh ke..., tehwa:tsi:n ke:ní:w timono:tsa. Eleuterio Gorostiza. Eleuterio Gorostiza, a:. Pos semi kwaltsi:n mah se: ki:xmati nochi xiwtsitsi:n para ihkó:n pos timomakah .... *Mismo** tehwa:n timoi:ilwiah ke:ní:w, para toni kwaltia pos semi kwaltsi:n, nehjó:n kwaltsí:n nehjó:n talna:miki:lis, ke:mah.