A:man xte:chnohno:tsa ne:n yo:n a:skapa:pa:lo:meh, ka:ni yo:n wa:le:wah, ke:yeh iwki mono:tsah, toni kikwah, ox no: te:kwah. Ke:mah pos a:skapa:pa:lo:meh no:, no: te:kehtsomah no: pero yo:n a:skapa:pa:lomeh a:mo nochi *tiempo** onkakeh, ika, ika, ika *tiempo** sah, ke:masá: *cuando**, ke:meh i:n a:man kiowtok wa:n kiowitah tikihtowah, ne: tio:takte:mpan ihwa:k ne: kie:ra na:wi *hora** tio:tak, moyo:nih ya, de tio:taki a moyo:nih wa:n sene:nemih, se: kita et..., itech tsi:ntsakwal, ahtapalkahkawa:ntinemih n' a:skapa:pa:lo:meh yo:n. Wa:n ke:mah pa:pata:nih ya wa:n yehwa yo:n kichi:wah, neh pero kalihtik, kalihtik onkakeh kalihtik onkakeh yo:n a:skameh pero a:mo n'mati ke:ní:w yo:n tak mokepah de i..., iahtapal, ke:ní:w, 'mati yo:n ke:ní:w yo:n mochi:wah. pero nehjó:n tein chika:wkeh ya moahtapaltiah, a:mo n'mati pero olo:chpa:pata:nih yehwa n' a:skapa:pa:lomeh wa:n, wa:n de, ke:masá: de, tak de, de tasemati a n' iahtapal wehwetsih wa:n a:mo n'mati ke:ní:w, ox ompa mikih oso, oso kisegui:rowah nemih yo:n, a:mo se: kimati. Pero tikitanih *cuando** moyo:nih ne:n a:skameh, te:chmohmowtiah ne: kalihtik ke:masá:, ke:mah. Wa:n itech tsi:ntsakwal mo..., moka:wa, itech kowit e:wah seki, mati ke:ní:w, ka:ni yo:n wa:lki:sah pero ka:mpa, ka:mpa kalyetokeh miah no:moyo:nih kalihtik. Sentakwih pa..., pa:pata:ntokeh, komo etok *foco** ekintsi:n pos kise:wi:snekih ompa, ompa ta..., paxi:nih ata, kiyewalohtokeh *foc..., foquito** wa:n ne: nikita paxi:ni, westi ta:lpan ya n' a:skat, ompa ne:nentok a. Yo:n ahtapalxi:nih, ka:n ke:man tikitani, ahtapalxi:nih komo etok ne: kise:wi:snekih *foco**, kichi:chi:wah ihkó:n, pahpawetsih ahpalmeh, te:ntokeh ahtapalmeh ihkó:n se: kita. Ke:mah, a:mo n'mati ox ompa mikih n' okwilimeh, ke:ní:w yo:n, neh niki:xehekowa ke mikih ke:meh tsi:kate:na:meh, ke:meh ki:sa iahtapalyo pos mikih ya. Iwki nimoliah neh eski, ke:mah. Wehwei yo:n a:skapa:pa:lo:meh. Ne: tepitsi:n wehwei a, de mota:tamih ya, tak wehwei:n pero, pero pané: *mismo** yehwa ne:n a:skameh tein yo:n, yo:n ti:ltika:skameh, a:mo n'mati ke:ní:w pero no: iwki a ne:n, ne:n a:skameh, no: iwki a, soh ke ne: ah..., ahtapalehkeh wa:n nochi:meh ahtapalehkeh, *cuando** moyo:nih nochi ahtapalehkeh ne:nemih, a:mo teh se: tein a:mo ahtapaleh, a:mo ahtapaleh ok tein powetsi a wa:n ki:sa iahtapalwa:n. Ke:mah nochi tepe:wi iahtapal nochi wa:n tak mikih, a:mo n'mati ke:ní:w, a:mo se: ki..., a:mo se: te..., momaka kwe:ntah ke:ní:w yo:n okwilin, ke:meh ka:n tikinchi:wah kwe:ntah t'tohtokatinemih a:skameh pos a:mo t'matih ke:ní:w yo:n kichi:wah, ke:mah. Wa:n yo:n a:skapa:pa:lo:meh i:pa sentamameh sah, tak oso ox no: miak tamameh. Se: tamameh sah, nikitani se: tamameh sah. Pero neli ki:sah *cuando** yo:n kiowitah, ihwa:k yo:n moyo:nih. Moto:ka:i. Neh niErnesto Vázquez.