Ne: tiki:xmati no: ne:n sa:yo:lin, ne:n, ne: toni kichi:wa sa:yo:lin, xoxoksa:yo:lin. Ke:mah, xo..., xoxoktikeh, ehe, niki:xmati. Mm, xoxoktikeh Yehwa: yo:n ne: .... Ke:mah. Pos yo:n, yo:n ke:meh, se: kihtowa yo:n tata:sa pero kita:lia mahyá:, mahyá: *arrocito**. Ke:mah yo:ni. Ehe, pisi:ltik. Pisi:ltik. Pero kitekpa:na miak niman Miak niman. Miak niman, seki de ihkó:n, nika:kwí:n nochi kita:lia Miakka:n kita:lia. Kita:lia miakka:n wa:n komo se:, se: kwa:koweh. Ke:mah. *o** se: *becerrito** ke:meh eski pero komohkó:n ixi:k nika:n, komoke koyoktik. Komoke mahyá: .... Mm, ya..., aya:mo pahti. Aya:mo pahti, entó:s mota:lia ompa wa:n niman pe:wa mota:li:ti n' okwilin, yehwa ne: xoxoksa:yo:lin, tata:sa, entó:s niman mota, se: ome, e:yi to:nal wa:n pe:wa moto:ka ya. Ke:mah. Moto:ka, koma:mo tik..., tikpia kwida:doh nehjó:n okwiltsi:n entó:s pe:wa moto:ka, moto:ka, moto:ka wa:n pe:wa *más** ki..., kitehtekih Ke:mah. Miak, miak yo:lih n' okwilimeh. Ke:m..., kalakih taihtik ka:mpa takoko:l wa:n ki..., kwehwelowah ne:n tapialkone:t, yeh ika kimiktiah koma:mo kipiak, koma:mo kiuida:roh .... Ke:mah. Niman xi:nih n' okwilimeh. Niman xi:nih. Ke:mah. Niman nikih. Ke:mah. Ke:mah. Ke:mah. Ke:mah. Wa:n no: seki yo:n tahsolmo:yo:meh tikiliah ata yo:n nika:n kalihtik nemih, yo:n ke:masá: a:mo tapahpa:kah niman *plato platitos o** teisá: ihkó:n .... Ta:sahmeh a:mo kipahpa:kah niman *o** tapalo:l ka:wah mah te:ntapo:to wa:n yo:npistotikeh yo:n okwilimeh no:, tikihtowah tahsol kimahma:tokah pero a:mo neli, yo:n no: ki..., tata:sah yo:ltok iwa:n ihkochtsitsi:n, Yo:ltok niman kita:liah wa:n koma:mo tikitak, ekintsi:n kita:li:koh, tepitsi:n mahyá: moli:nia okwiltsi:n, yo:li:ktsi:n, yo:li:ktsi:n, takwahtok a niman. Yehwa yo:n te:l..., telpitsotikeh. Pits Tel putsotikeh yo:n kita:lia yo:ltok wa:n i:n xoxoksa:yo:lin kita:lia teksis. Wa:n tikitas yo:li:k, e:yi to:na:l yo:li a wa:n i:n seki, i:n, i:n motahsolmo:yo:meh, yehwa:n nimantsi:n yo:li. Wa:n niman ki..., niman kwehwelowah tapalo:l to..., *o** wehwelow a niman oso ki..., *más** kixokoltiah Kixokoltiah *porque** ke:ma..., se:, ke:masá: te:chta:ni tapalo:l tehwa:n a:mo tikpiah kwida:doh de n' tapalo:l i..., mota:liah itech wa:n .... pero tehwa:n timoliah ke yehwa:n kichi:wah yo:n *porque** ne: kalihtik sepa tehwa:n noko:wka seki *pescado** ne: tatewa:ts wa:n n'ta:lihtoya me:sahpan wa:n ka:n, ompa ka:n kalakih xoxoksa:yo:limeh kalihtok, tsaktok kihtowah, kalihtik pero tikahsitoh mo:yo:meh kwitokeh yehwa yo:n 'tsilia tahsolmo:yo:meh. Nikimowtilih wa:n ke:mah n'tetekwinoh ika a:mat wa:n ne:wí:n nike:wato. Yo:n tak mo:stika ne: ne:chtamakah sepa ika wa:n nikihnekwik pané: tamantik a, ne:n tamantia. Takah nikwahtok takah yo:n, yo:n *pescado** *Pescado** ne: ni..., niktaxkali:xta:lih wa:n nitakwahtok Wa:n neh ke a:mo nie:ktachia, noo:kichpil ne:chilia, kihtowa "ne: pané:, pané: tsohya:k" kihtowa "ne: tikwahtokeh tapalo:l" "A:it" nikilia. "Nikihnektok pané: neli". Wa:n, wa:n ke ki:xahsi yeh takah kipia okwilimeh, ne:nentokeh ya okwiltsitsi:n. "*Hijo de la mala**" kihtowa "takah *pescado** takah pitsotik, x'tamo:ta kachi kwali" kihtowa. Takah yehwa, yehwa iwa:n seki nikahsito kima:nelohtokeh yehwa yo:n o..., yo:n okwilimeh, tahsolmo:yo:meh tikiniliah. Yo:n ma:pihpitsotikeh *porque** ye..., yehwa:n, yehwa:n nikinahsito me:sahpan kikwitoyah wa:n yehwa:n, pos yehwa:n kitata:xilihkeh, a:mo Sa:yo:lin xoxoktik a:mo, a:mo. Ompa ne:nentoyah i:pa, ye:kmoyo:ntoyah itech. Yehwa:n yo:n pitsotikeh kachi. Yehwa:n tik..., yeh [ika] 'mattok ke yo:n kita:lia yo:ltok niman. Yo:ltok niman wa:n de, de miakeh ya n' okwilimeh pos .... Miak, miak ik..., miak pilimeh kita:li:tih, ke:mah. : Ke:mah wa:n yo:n .... A: pos miak niman. Miak, nikinahsito ke:meh ka:n chikwe:yi yetoyah ne: mo:yo:meh, ye..., nikpantih ke yehwa:n, a:mo aki..., a:mo se: *más** Ke:mah, yehwa nikpanti ke .... Kita:liah yo:ltok niman okwilimeh, pané: ka:n pitsotik pero kachi pitsotikeh yo:n. Wa:n yo:n seki kita:liah tekxis, komo se: kitakechilih se: chiktehmeh, ne: kowtah se: kintakechilia *palomitas** Se: kahsiti moyo:ntokeh yo:n xoxoksa:yo:limeh, ne:nentokeh wa:n se: kikwiti a itech ihwiyotsi:n kitata:xiliah ata. Ke:mah seki ompa kita:liliah niman itexsis. pero a:mo niman yo:li, yo:li *hasta, hasta** sa:te:pan ok Ke:mah, yehwa yo:n, ke:mah, ka:mpa kita:liah wa:kik. Wa:kik. Ke:mah, ke:mah. Ke:mah, nimantsi:n yo:li, nimantsi:n yo:li. Nimantsi:n, yeh kiyo:litia. Yeh kiyo:litia Ke:mah, ihko:ni *hijo de la mala**, mm. Yehwa yo:n okwilimeh, o:me ta..., o:me taman sayo:limeh tein nexi:kolmeh, taokwilo:tiah O:me taman, o:me ta..., i:n, i:n xoxoksa:yo:lin yeh kita:lia teksis wa:n i:n seki yo:ltokeh niman tata:sah, yo:ltokeh niman. Takwa nimah wa:n kipitsotilia niman ne:n n' tapalo:l. Wa:n komohjkó:n nakasti:n niman a:..., a:tia, we:noh kia:tilia wa:n 'tamantiliah Ke:mah *porque** ompa taa:wi.... Niman, niman, niman wa:n kia:tilihtokeh kitamantiliah ne:n nakatsi:n. Ke:mah, yehwa yo:n okwilimeh. Yehwa sah yo:n tiki:xmattokeh de nehjé:n o:me taman mo:yo:meh Ke:mah wa:n neh nimono:tsa niErnesto Vázquez. Neh nimono:tsa Miguel Gorostiza.