Tayo:kolpano:lis, iwki n'to:ka:iti:skia neji:n, ti..., tehwa:n tite:tekitilia:yah iwa:n se: notasohikni:w, tiki:xtiah n' tet, 'tahtapa:nah n' tet para ika ti:xpanowah. Nochipaya, nochipaya ihkó:n tiki:xtihtinemih wa:n miak tokni:wa:n te:chi:xmatih ya, te:chi:xmatiah tiki:xtih yo:n tet tiktapa:nah wa:n *pues** ka:mpa wehwei temeh tikoyo:niah wa:n tikta:liliah yo:n e..., tehwa:n tikiliah tik..., tik..., [tik]xo:taltiah, tiktopo:niah n' tet. Wa:n i:n tayo:kol tein te:chtekipachoh *pues** a:mo tikmatih ke:yeh iwki n' chi:wik, a:mo tikmatih. Miak tokni:wa:n kihtowah, kipantiah e:yi, e:yi tahto:l kite:ne:wah, a:mo se: kimati toni, toni *mero** pasa:roh, i:n ta:kat wan neh tisentekititoyah i:n nipa, yeh kipia n' ipi:pilwa:n wa:n se: ipili momachtihtok *escuela** wa:n *mismo** yo:n to:nalmeh imomá:n mokokowa:ya wa:n kipiayah ne: tapahti:lo:ya:n wa:n *mismo** yo:n to:nalmeh no:, i:n ta:kat yeh *mayordomo**, ki..., kitalwiki:xtili:ti *i..., imagen** de n'... nochi tein pasa:rowa yo:n *viernes santo** *entonces** a:mo kipia n' tomi:n wa:n yo:n to:nal titekitikeh, yo:n se: lunes titekitikeh wa:n martes, ke:meh i:pa titekitikeh, tikohkoyo:niah n' tet wa:n tiktopo:niah para kwali tahtapa:ni, wehwei temeh wa:n imomá:n mokokowa wa:n yeh yetoya *preocupado** pero a:mo teh te:chilwih toni kitekipachowa:ya. Tehwa:n tikmattoyah pero a:mo tikmattoyah ox we:i n' kwehmol. Io:kichpil ompa ne: *escuela** kiwa:lti:tankeh, kilwihkeh mah kika:wati n' tomi:n *porque** motaxta:wtani ne: ka:mpa momachtia wa:n yeh a:mo kipiaya wa:n *mismo** yo:n to:nal ne: tapahti:lo:ya:n kitahtanihkeh esti para ne: imomá:n. Yo:n miércoles tehwa:n a:mo titekitikeh tiahkah tiktayo:koli:toh esti wa:n yo:n juev..., *mismo** yo:n miércoles kita:lilihkeh n' esti wa:n imoma:n moka:waya *más**..., a:mo pahtia kachi. Yo:n jueves kwalka:n imomá:n kikwite:wkeh *hasta** ne: we:ixola:l kiahxitihkeh, ka:mpa ne: *hospital general** wa:n i:n yeh a:mo yahki takah, ta: yehkeh seki i:kni:wa:n, yeh kipia ke tekitiskia pero *mismo** yo:n *semana** katka, poliwia se: *semana** para eski *viernes santo** wa:n ki:xti:ti n' *compromiso** de n' *viernes santo**, yeh katka *mayordomo**. wa:n a:mo kipiaya n' tomi:n wa:n imomá:n mokokowa, ise:lti *completamente**. *Este**, achto, achtopa de yo:n talwiki:xti:s miakeh *mayordomos** mosentiliah wa:n ki..., kite:mo:tih xo:chit para yo:n to:nal wa:n yeh a:mo wel yahki. A:mo, a:mo ki..., kihtoh ke a:mo ya:s wa:n ka:n yahki wa:n yo:n jueves imomá:n, kwalka:n yo:n jueves, kikwite:wkeh para Puebla, ke:meh *las nueve, diez de la mañana yetoya Puebla ya, *hospitalizada** wa:n yeh moka:w nika:n, titekitikeh. Tikoyo:nihkeh ohpa wa:n topo:nik wa:n ika e:xpatika:, i:pa ke:meh *las ...** na:wi *hora** tio:tak wa:n wa:la:ti a kiowit wa:n yo..., yo:n tiktopo:nia n' tet, moneki se: kichi:was ihwa:k taki:stok, mah a:mo taa:palah. A:mo tikmatih, ke:ní:w pasa:roh, neh nikpale:wia:ya, neh n'chihchi:wtok *mecha** wa:n yeh tiktampakoyo:nihkeh, yeh kipante:mak ne:n *pólvora**, kima:nelohka iwa:n *clorato**, se: *explosivo** semi *delicado**. Kipanta:lih wa:n ika se: kowit, kitih..., ki..., kitihtelta:li:s tepitsi:n, mah tili:ntiw yo:n wa:n kelka:wak, kima:kak tepitsi:n chika:wak wa:n xo:tak, ompa *cerquita** ihkwí:n nietoya neh, xo:tak. Yo:n kowit tikiliah kit mochi:wak *cachos**, topo:nik wa:n yeh ye:kweka wetsito wa:n neh ompa nietoya, a:m[o], we:noh, nimolia, ke:yeh i:n tatopo:nia wa:n pos nochipa timonawatiah wa:n para se: cholowa wa:n a:mo nikita ok. Koma:mo nimoi:xkepa nikita ne: wets..., wetstok pero nochi tamik n' i:xko, se: *cacho escoba**, de kowit, ihkwí:n mokalakih itech i:xtololo wa:n i:n tein ika titachiah mopampiloh wa:n nochi n' i:xko kohkoyo:n, nochi kohkoyo:n wa:n i:n ima:i, i:n, nochi i:xtapa:nik *hasta** nika:n. *Cuando** moketsak ihkwí:n mopam... moma..., mopampilohtok, nochi ihkwí:n wehweliw. Nika:n i:n i..., i:n imets, i:n, ke:meh motsonkepak, *marro** imets, moma..., nika:n momagak ika n' *presión** de n' tit, kikoyo:nih, kokoxkeh ya niman. Miakeh ompa yetoyah, tachi:xtoyah de wehka, kitakeh wetsito, nimantsi:n, nimantsi:n ompa yetoya se: ta:kat wa:n kwa:lkwia *icarro**, ehkoka, kitak toni n' pasa:roh, kiahkota:lihkeh itech *carro** wa:n t'wi:kakeh *hasta hospital**, ampó:n Cuetzalan wa:n yetoya *grave**, yetoya kokoxkeh de kwali niman. Nimantsi:n kikwite:wkeh para Puebla, yo:n tio:tak, *a las nueve de la noche de yo:n jueves yetoya Puebla. Wa:n a..., ompa ne: [...], *antesala de n' quirófano**, yetoya imomá:n wa:n ompa ahsik io:kichpil, ompa soh, soh kinxelowa:ya se: *cortina de plástico**, ompa tanakastan yetoya ne:n imomá:n wa:n imomá:n a:mo kimati. Wa:n *toherramienta ompa titante:nte:wkeh, neh *después** nikwito. *Después** neh nia..., niahki *hospi[tal]**, neh ne:chma:k nika:n no:, entó:s neh ni..., ne: niah..., niahki ompa ne:, nietotp iwa:n ke:meh *venticinto, veitiocho dias**, ompa yetoya. Nik..., nikwida:ro:to, nika:ltia:ya, n'tamakaya, n'wi:kaya *baño, porque** pos yeh pi:ktok nika:n, a:mo tachia wa:n se: ima:i kipia *suero** wa:n se: ima:i kotoltik, *mal**. Kipia se: ikni:w ta:kat, yehwa taxta:wak nochi, seki kiitakoh, ompa tietoyah, *icompromiso** nika:n *viernes santo**, a:it ke:ní:w pano:keh, a:mo tikmatih, yeh etok *hospital**, imomá:n no: yetok *hospital**, imomá:n wa:lah sa:te:pan, yeh ompa yetoya, moka:w ok. Imomá:n nika:n ehkok momikilih, yeh a:mo kimatik, yeh yetoya ompa ne: *hospital** Puebla, *triste**. Ihwa:k tepitsi:n pahtia ya, te:chiliah ke kwali wa:la:s a icha:n, se: i:kni:w wa:lah wa:n kixta:wak se:, taxta:wak se: *taxi**, de ompa ne: *hasta** ampó:n icha:n wa:n tahko ohti, ne: ohti, tak kichihchi:wtoya n' ohti, a:mo tikmati, pero a:mo onkaya nió:n se: *seña** wa:n *carro** pos wa:ltsikwi:ntiwi:ts, sepa sah ihkwí:n mone:..., mone:xtih se: *carro** we:i, ompa tiwa:la:yah *ticincohmeh** momagako n' *carrito** tein tsikitsi:n itech *carro** we:yi, *a media carretera**. Moma:k wa:n yo:n *cofre** kilia moi:xkepak mahyá: chicharró:n, yahki de *lado, mocantearoh**, mota:lih, monakasikata:lih, mopa:palakachoh ke:meh *tres, cuatro vueltas** ke:meh, ke:meh *rejilete** wa:n tehwa:n taihtik pero a:mo n' a:kin, a:mo n' a:kin mokoko, *solamente impresión**. Wa:n wa:lah ampó:n yetok, *hasta** ekintsi:n pero a:mo kwali moka:w ok, a:mo wel tekitik, a:mo wel tekiti ok. Wa:n ihkó:n ke:meh pano:k n' *tiempo** seki:n tokni:wa:n kihtowah *que a lo mejor, porque** katka *mayordomo** wa:n a:mo yahki kwito xo:chit, *que a lo mejor* se: *castigo** para yeh. A:mo t'mati ke:yeh wa:n iwki pasa:roh wa:n a:mo n' a:kin kipale:wia, ne:n xiwtekiwa:nih mota:liah *delicados, que** ox tikpiah *permiso o ...**, we:noh, kita:liah nochi n' kwehmol wa:n pos ke:ní:w tehwa:n t'piaskeh *permiso**, a:mo. Tehwa:n no: tikte:mowah ke:ní:w se: motekipano:s, ke:meh ya ... se: kite:molia *modo** wa:n iwki pano:keh. Tepitsi:n *más** wa:n a:chá: mikiskia, pero a:mo ta: nentok. wa:n *mismo** yo:n *rato**, pos n' *carro** no: moi:xkepak, a:mo n'mati, a:mo tikmati, yeh..., yehwa yo:n tehwa:n a:mo t'matih ke:yeh.