<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?>
<!DOCTYPE Trans SYSTEM "trans-14.dtd">
<Trans scribe="tahtol2" audio_filename="Tzina_Narra_JSD318_Discusion-general-plantas-y-otros_2011-08-23-b(1)" version="8" version_date="111212">
<Speakers>
<Speaker id="spk1" name="Aldegundo González Alvarez" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
<Speaker id="spk2" name="Juan de los Santos Dionicio" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
</Speakers>
<Episode>
<Section type="report" startTime="0" endTime="1104.196">
<Turn startTime="0" endTime="8.547" speaker="spk1">
<Sync time="0"/>
*Bueno** oksepa timoahsi iwa:n *Don Juan este**..., ¿wel tite:chtapowi:s mo..., moto:ka:it? 
<Comment desc="Por error dijo &quot;moto:ka:it&quot; pero debió haber dicho &quot;mot:ka:y&quot;"/>

<Sync time="5.099"/>
tein ah..., ke:meh ahsitok, mits..., mits..., *bueno** ke:meh timono:tsa.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="8.547" endTime="51.821">
<Sync time="8.547"/>
*Pues** nehwa *siempre** ne:chi:xmatih nochi n' xola:l
<Sync time="12.672"/>
ke:meh no:ya:n,
<Sync time="14.889"/>
ke:meh miak *persona** ne:chi:xmati,
<Sync time="17.325"/>
*como** Juan de los Santos Dionicio.
<Sync time="21.031"/>
I:n xola:l, wehka:w a ihkó:n ninentinemi,
<Sync time="25.624"/>
wa:n miak *persona** niki:xmati, ne:chtahpalowa *como amigos**,
<Sync time="30.021"/>
seki ne:chrespeta:rowah *como persona**.
<Sync time="33.704"/>
*decente** wa:n ihkó:n titahtowah *porque** a:mo ke:man
<Sync time="39.434"/>
se: *persona** nikma:lna:nkilia,
<Sync time="42.01"/>
nió:n no: yeh ne:chma:ltahpalowa,
<Sync time="45.223"/>
*porque** kimattokeh *que siempre** a:mo okachi nimokwi:lia ne:n 
<Sync time="49.629"/>
tai:la:t.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="51.821" endTime="53.702">
<Sync time="51.821"/>
¿Tehwa:tsi:n tima:tachihchi:wa?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="53.702" endTime="85.819">
<Sync time="53.702"/>
Neh ke:mah de tie:mpoh ya.
<Sync time="56.461"/>
*Desde el año cuarenta y cinco**,
<Sync time="59.028"/>
*mil novecientó:s cuarenta y cinco**,
<Sync time="61.612"/>
ihwa:k nikpiaya se: *maestro**
<Sync time="64.116"/>
mono:tsaya Melitón,
<Sync time="66.26"/>
wa:n te:chne:xtilih ke:ní:w n' tikforma:ro:skiah se: *silla**,
<Sync time="70.639"/>
*sobre de parte de** n' eskowit.
<Sync time="73.377"/>
Wa:n *desde** ihwa:k pe:wak nikihkiti a,
<Sync time="77.62"/>
wa:n tikta:lilia:yah 
<Sync time="79.628"/>
tein itech se: motosta:sas wa:n tein itech se: mokwitta:li:s
<Sync time="83.688"/>
nochi de xo:no:t katka.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="85.819" endTime="89.424">
<Sync time="85.819"/>
Ah. ¿Entó:s tiki:xmattok a i:n..., tiki:xmattok i:n xo:no:kowit?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="89.424" endTime="110.652">
<Sync time="89.424"/>
I:n xo:no:kowit niki:xmatik,
<Sync time="91.881"/>
*desde** mia:k *tiempos**,
<Sync time="93.547"/>
*porque** neh nopopá:n no: kinchihchi:waya wahkalmeh.
<Sync time="97.079"/>
para ika kima:ma:yah pane:lah,
<Sync time="100.075"/>
ika tasakayah,
<Sync time="101.88"/>
*hasta** kima:maltia:yah..., kikwa:ma:maltia:yah kwa:koweh n' wahkal,
<Sync time="107.554"/>
k'wa:lkwiltia:yah pane:lah.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="110.652" endTime="117.492">
<Sync time="110.652"/>
¿Wa:n i:n..., nikahkwí:n to:n xo:no:kowmeh tikpiah?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="117.492" endTime="158.231">
<Sync time="117.492"/>
Pos nika:n onkak o:me taman,
<Sync time="120.619"/>
seki..., seki tikahsih 
<Sync time="124.911"/>
ista:kxo:no:kowit
<Sync time="127.292"/>
wa:n seki tikahsih,
<Sync time="130.245"/>
tein chi:chi:lxo:no:kowit.
<Sync time="132.566"/>
Pero yo:n tein chi:chi:ltik,
<Sync time="135.372"/>
a:mo kwaltia para teisá: ihkó:n tik..., tik...,
<Sync time="138.741"/>
tikchihchi:waskia teisá: *artesanía**.
<Sync time="141.435"/>
servi:rowa:ya *solamente** para ika kima:wi:pa:nah kochpetat de owapach katka.
<Sync time="149.077"/>
wa:n 
<Sync time="151.033"/>
para kichihchi:wayah bosa:ltsitsi:n para ika kihilpia:yah pane:lah.
<Sync time="155.738"/>
Yehwa sah yo:ni n' kikwiah.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="158.231" endTime="162.369">
<Sync time="158.231"/>
¿Wa:n i:n oksé: tein tikihtowa ista:kxo:no:t?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="162.369" endTime="184.389">
<Sync time="162.369"/>
Pos yehwa tein ista:kxo:no:kowit,
<Sync time="164.808"/>
yehwa n' tikte:mowa:yah ka:ni n' tikahsiskeh para tikchihchi:wayah ya n' teisá: *artesanía** tik...,
<Sync time="172.447"/>
tikihkitiskeh, para wahkalmeh,
<Sync time="175.054"/>
mekapalmeh,
<Sync time="176.551"/>
oso ihkó:n teisá: ika tik...,
<Sync time="180.159"/>
tik... ti..., tikchihchi:wah.
<Sync time="182.138"/>
yehwa n' tein ista:k.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="184.389" endTime="191.342">
<Sync time="184.389"/>
¿Wa:n i:n xo:no:t ihwa:k teh tiki:xmat moto:ka oso ke:ní:w mochi:wtiwi:ts?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="191.342" endTime="207.176">
<Sync time="191.342"/>
A:mo, yo:n ixwa ya sah.
<Sync time="193.308"/>
Yo:n ixwa ya sah, ihkó:n ka:mpa weli tikitas se:
<Sync time="197.143"/>
xo:no:kowkone:t,
<Sync time="198.895"/>
yo:lik, ixwak,
<Sync time="200.671"/>
wa:n tika:wah mah moskalti.
<Sync time="202.699"/>
*Porque** tikmatiah ke servi:ro:s para tiki:xtili:skeh n' ie:wayo.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="207.176" endTime="211.637">
<Sync time="207.176"/>
¿Ke:meh ka:nachi we:hka:wa para se: kowit moskaltia kwali wa:n ahsitok a?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="211.637" endTime="222.767">
<Sync time="211.637"/>
Pos se: xo:no:kowkone:t,
<Sync time="215.348"/>
ixwas wa:n para we:ias *siempre** mah kichi:wa sake:ra se:..., *cerca** se: xiwit.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="222.767" endTime="229.749">
<Sync time="222.767"/>
Se xiwit, ¿wa:n itech i:x xiwit, xo:chiowa, ta:ki, ke:niwkitik i:n kowit?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="229.749" endTime="272.908">
<Sync time="229.749"/>
Pos no: xo:chiowa wa:n ihwa:k a n' tiki:xmatis kati:ni n' tein ista:k,
<Sync time="236.136"/>
wa:n kati:ni n' tein chi:chi:ltik.
<Sync time="239.367"/>
*Porque** n' ixo:chio no: chi:chi:ltik wa:n tein ista:kxo:no:kowit no: ista:k n' ixo:no:yo.
<Sync time="246.128"/>
Ma:ski a:mo melaktsi:ni eski n' xo:no:kowit,
<Sync time="250.507"/>
ma:ski chihchikoltik eski pero niman moita ke ista:kxo:no:kowit *porque** ista:k n' ixo:chio.
<Sync time="256.683"/>
Wa:n tein chi:chi:lxo:no:kowit *por más** melaktsi:n eskia,
<Sync time="261.477"/>
pero chi:chi:ltik n' ixo:chio.
<Sync time="264.157"/>
Wa:n yo:n tein chi:chi:lxo:nokowit,
<Sync time="267.033"/>
a:mo wel ehke:wi.
<Sync time="269.024"/>
Wa:n tein ista:kxo:no:kowit kwaltsi:n ehke:wi.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="272.908" endTime="279.596">
<Sync time="272.908"/>
¿Wa:n e..., tikihtowa katí:n me:tsti xo:chiowa i:n kowmeh?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="279.596" endTime="320.582">
<Sync time="279.596"/>
Pos n' xo:no:kowit,
<Sync time="282.803"/>
xo:chiowa
<Sync time="284.186"/>
*como mes de agosto**.
<Sync time="286.124"/>
Ke:meh agosto,
<Sync time="288.872"/>
*porque** neh nikta:lia *cuidado que**
<Sync time="293.359"/>
ihwa:k xo:chiowa agosto, *por** septiembre,
<Sync time="296.805"/>
*porque** kin..., kinchi:wa seki okwilimeh
<Sync time="300.459"/>
kwihkwi:kwiltikeh, sipomeh,
<Sync time="303.509"/>
wa:n itech mopilowah.
<Sync time="305.647"/>
Ike:span mopilowa
<Sync time="307.527"/>
wa:n yehwa yo:n kima:kwah.
<Sync time="310.468"/>
Wa:n yo:n *tiempo** xo:chiowa.
<Sync time="313.146"/>
Wa:n *por eso** a:mo wel se: kinno:tsa, a:mo wel se: k'kwehmolowa *porque**
<Sync time="317.28"/>
yo:n okwilimeh se: kinimowilia semi pihpitsotikeh.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="320.582" endTime="325.674">
<Sync time="320.582"/>
¿Ihwa:k i:n okwilimeh kima:kwahtokeh, ihwa:k poso:ntok?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="325.674" endTime="329.256">
<Sync time="325.674"/>
Ihwa:k m' poso:ni no:.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="329.256" endTime="334.65">
<Sync time="329.256"/>
Tite:chtapowia:yah ke it..., itech..., itech se: xiwit ihwa:k a ihwa:k moskaltia i:n kowit wa:n itech se: xiwit welis a se: kikwis a ixo:n...
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="334.65" endTime="364.436">
<Sync time="334.65"/>
Ke:mah, se: xiwtika.
<Sync time="336.408"/>
*o** se: *ocho meses, nueve meses**.
<Sync time="339.124"/>
Moka:wa se: kwali *trocito** ya para no: kite:maka xo:no:tsi:n.
<Sync time="344.882"/>
*Por eso** tika:wah mah moskalti.
<Sync time="348.343"/>
*Pero de** moskalti:s,
<Sync time="350.404"/>
a:mo mah ta:n..., pos depende:rowa ke:meh yeh kihto:s,
<Sync time="354.495"/>
pero tika:wiliah yo:n *tanto** sah mah we:wehti *porque**
<Sync time="359.46"/>
para kwali ehke:wis.
<Sync time="360.722"/>
*Porque** para *más** we:i a, a:mo wel se: k'ehke:wa ok.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="364.436" endTime="370.633">
<Sync time="364.436"/>
¿Wa:n ihwa:k se: k'ehke:wa ya i:n kowit, ton..., ke:ní:w mochi:wa n' kowit, sepa yo:li, xa: wa:ki, ke:ní:w mochi:wa?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="370.633" endTime="383.67">
<Sync time="370.633"/>
Seki ika wa:ki a,
<Sync time="372.781"/>
wa:n seki sepa moke:schika:waltia wa:n...,
<Sync time="375.766"/>
wa:n kisegui:rowa yo:ltok.
<Sync time="379.086"/>
pero a:mo wel se: kiehke:was ohpa.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="383.67" endTime="391.666">
<Sync time="383.67"/>
*Entonces** ihwa:k se: kitamiehke:wa i:n kowit.
<Sync time="388.759"/>
¿se: kitamo:ta ya *o..., o...,** ompa moka:wa?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="391.666" endTime="419.351">
<Sync time="391.666"/>
Ompa moka:wa, komo a:mo tikte:ntek,
<Sync time="394.065"/>
a:mo tikehke:was iwetstoya:n,
<Sync time="396.173"/>
pos iwki mah ihka.
<Sync time="398.214"/>
Pero semi se: tako:wtamati *de que** tik..., tik...,
<Sync time="402.533"/>
te:ntekis,
<Sync time="404.18"/>
para tikehke:was kwali.
<Sync time="406.416"/>
*porque** ahko ikechtayoko pos kipia *ramas**,
<Sync time="409.848"/>
wa:n yo:n ira:mas, imahmaxalwa:n pos a:mo wel ehke:wis ok.
<Sync time="414.26"/>
Ompa sah moka:wati n' ie:wayo n' tein tiki:xtili:s.
<Sync time="417.681"/>
de ta:lte:noh para ahko.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="419.351" endTime="424.165">
<Sync time="419.351"/>
¿Wa:n ihwa:k se: kite:nteki a i:n kowit, a:mo moskaltia ok para we:l sepa se: kikwis?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="424.165" endTime="433.176">
<Sync time="424.165"/>
*A veces** sepa itsmoli:ni.
<Sync time="426.286"/>
*a veces** itsmoli:ni wa:n sepa moskaltiah no: n' kone:meh,
<Sync time="430.608"/>
wa:n sepa servi:rowa *como siempre**.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="433.176" endTime="440.033">
<Sync time="433.176"/>
Wa:n i:n..., i:n kowit ke:ní:w mochi:wa, teyoh *o..., o...,** selia sah, ke:ní:w se: kito:ka ta:ká:n se: kito:kasneki?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="440.033" endTime="492.858">
<Sync time="440.033"/>
Pos i:n a:mo ke:man nikita ke:ní:w n' kito:kah sayoh xo:chiowa,
<Sync time="445.081"/>
xo:chiowa wa:n
<Sync time="447.755"/>
pos ka:mpa tame:wah ompa sah n' ixwa.
<Sync time="450.361"/>
A:mo se: kimati toni yo:n ox...,
<Sync time="453.881"/>
neh nimolwia *a lo mejor** tein yo:n ixo:chio,
<Sync time="458.15"/>
mochi:wa seki xo:chitsitsi:n,
<Sync time="461.439"/>
wa:n ixo:chiotsi:n kwaltsi:n mochi:wa ke:meh seki,
<Sync time="464.825"/>
*coronitas de** kwesaltinih
<Sync time="467.681"/>
ihko:ni n' ixo:chiotsitsi:n pero tsikitsitsi:n.
<Sync time="472.018"/>
Wa:n yehwa yo:n pata:ni wa:n yowi,
<Sync time="474.499"/>
ka:mpa we:tsiti ompa ixwa ya.
<Sync time="476.791"/>
*Por eso** miak
<Sync time="478.859"/>
ixwa ka:mpa tame:wah
<Sync time="481.326"/>
oso ka:sá: kowte:xi:mah,
<Sync time="484.995"/>
kito:kah teisá: tato:ktsi:n,
<Sync time="487.977"/>
chila:wowah,
<Sync time="489.624"/>
Ompa yo:ni ixwa miak.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="492.858" endTime="496.173">
<Sync time="492.858"/>
¿Wa:n i:n xo:chit a:mo teyoh?
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="496.173" endTime="504.852">
<Sync time="496.173"/>
<Who nb="1"/>
¿*O** ke:ní:w? ¿A:mo teyoh? ¿Wa:n a:mo tikitas xa: se: okwiltsitsi:n ika motekipanowa i:n kowit xo:no:k..., xochit?

<Who nb="2"/>
Kanah, Kanah.
<Sync time="502.161"/>
<Who nb="1"/>
nió:n tei *solamente** yehwa yo:n sipomeh.
<Who nb="2"/>

</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="504.852" endTime="507.478">
<Sync time="504.852"/>
Pero i:n sipomeh kikwah ixiwyo, a:mo kikwah...,
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="507.478" endTime="513.925">
<Sync time="507.478"/>
A:mo, a:mo, kikwah sayoh ixiwyo n' kima:ye:ktiah.
<Sync time="510.775"/>
Pero n' ikowyo a:mo kikwah.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="513.925" endTime="525.145">
<Sync time="513.925"/>
Wa:n oksé:..., oksé: tahto:l..., tahto:lis. ¿Keni:w, ihwa:k teh timoskaltih onkaya miak xo:no:kowit wa:n..., wan ox tikita ox tsi:nki:sak a i:n kowmeh *o** ohma onkak miak?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="525.145" endTime="653.698">
<Sync time="525.145"/>
Pos ne: tie:mpoh, 
<Sync time="529.647"/>
ne: tie:mpoh, *gente**
<Sync time="532.067"/>
kia:wilitaya *porque** a:mo kimatiah toni n' kiservi:ro:skia.
<Sync time="536.717"/>
Sayoh kichihchiwayah yehwa sah n' wahkal,
<Sync time="540.033"/>
kwa:it,
<Sync time="541.346"/>
wa:n bosa:ltsitsi:n para m' pane:lah kilpiah.
<Sync time="544.042"/>
Wa:n yehwa ya. Wa:n a:man a:mo,
<Sync time="548.256"/>
a:man nochi xo:no:kowtsitsi:n kikwida:rohtokeh mah a:mo wetsi,
<Sync time="553.825"/>
mah a:mo a:kah kite:xi:ma,
<Sync time="556.079"/>
mah a:mo a:kah moma:kalaki kiehke:was.
<Sync time="559.647"/>
*Porque** nochi n' *gente** mopale:wia ika.
<Sync time="564.153"/>
*Solamente** ne: wehka:w,
<Sync time="566.763"/>
*cuando** neh ni:xpeta:nik,
<Sync time="569.222"/>
*pues** neli a:mo, neli a:mo *este**
<Sync time="574.88"/>
kachi a:kah kikwia.
<Sync time="577.776"/>
*Porque** a:mo a:kin kitekiti:ltia:ya.
<Sync time="581.097"/>
Pero a:man a:mo.
<Sync time="582.955"/>
A:man komo a:mo wel tima:tachihchi:wa,
<Sync time="586.415"/>
'kehke:wa wa:n x'a:pacho,
<Sync time="589.758"/>
'pa:ka, 'wa:tsa,
<Sync time="592.618"/>
wa:n ke:mah x'namaki:lti:s se: *persona** a:kin kwali ma:tekiti ika,
<Sync time="597.209"/>
wa:n mitskowili:s,
<Sync time="599.274"/>
Wa:n no: nepale:wil a,
<Sync time="601.776"/>
komo mitskowilih.
<Sync time="603.99"/>
*Pero para** tika:wilchi:was,
<Sync time="606.867"/>
tikihtos nikte:xi:mati sayoh *porque** tatampawia oso *porque**
<Sync time="611.061"/>
*porque** keni:w,
<Sync time="612.543"/>
pos sayoh *porque** a:mo tikmati ke:yeh yo:n kowtsí:n servi:rowa.
<Sync time="618.052"/>
Pero yo:n kowit servi:rowa miak,
<Sync time="621.375"/>
wa:n *más** servi:rowa,
<Sync time="623.443"/>
de nochi.
<Sync time="625.339"/>
*Porque** komo tamik,
<Sync time="627.636"/>
pos a:mo teh toni ika ok titachihchi:was,
<Sync time="630.768"/>
komohkó:n a:mo tika:w mah moskalti.
<Sync time="633.608"/>
Ne: ke:man neli kite:xi:mayah, 
<Sync time="636.471"/>
kitamo:tayah, ompa moa:wilowa,
<Sync time="639.202"/>
pala:ni,
<Sync time="641.119"/>
nió:n no: kowtati:l a:mo kikwiah.
<Sync time="643.518"/>
Sayoh kixihxi:mayah
<Sync time="645.485"/>
ihko:ni ki..., n' kowtsitsi:n para kits...,
<Sync time="648.95"/>
para kitsi:ntsakwayah se: kaltsi:n.
<Sync time="652.22"/>
Ke:mah.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="653.698" endTime="752.256">
<Sync time="653.698"/>
¿Wa:n timolia komohkó:n se: kieheko:skia mah se: kito:ka ox..., ox te:ta:kamatis mah se: kito:ka ke:meh i:n se: kito:ka kahfe:n *o** oksé: kowit?
<Sync time="659.783"/>
Pos neh nimolwia,
<Sync time="661.766"/>
te:ta:kamatis
<Sync time="663.659"/>
wa:n bale:ro:s *más**,
<Sync time="666.207"/>
*porque** miak tapale:wia yo:n xo:no:tsi:n.
<Sync time="670.023"/>
Wa:n komo se: kikwida:rowa wa:n se: kitasohita,
<Sync time="674.995"/>
pos neh nimolwia,
<Sync time="676.702"/>
xa: kachi kwali eskia.
<Sync time="678.956"/>
Mah se: mosempale:wiskia ya,
<Sync time="681.375"/>
mah tikiknelihka:itaka:n ya, mah a:mo tika:wilchi:waka:n ok ke:meh
<Sync time="685.774"/>
ne: ke:man ka:wilohkeh ta:tahmeh.
<Sync time="688.256"/>
*Porque** ne: ke:man kitehtekiah,
<Sync time="690.678"/>
kina:lpi:xowah orna:rioh,
<Sync time="693.308"/>
ika tatatiah
<Sync time="695.119"/>
wa:n komo a:mo pos neli n' ke:meh nimitsilia kite:xi:mah,
<Sync time="699.407"/>
wa:n kitatapatsah
<Sync time="701.374"/>
*o** ihkó:n ika nochi n' ie:wayo kitsi:ntsakwah se: kaltsi:n,
<Sync time="705.555"/>
*porque** a:mo kimatiah toni servi:ro:skia.
<Sync time="708.186"/>
Pero a:man a:mo, a:man
<Sync time="710.506"/>
*gente** nochi mopale:wia ika.
<Sync time="712.91"/>
Wa:n nepale:wi:l,
<Sync time="714.96"/>
sepa nimitsilwia nono ke komo tikpiaskiah
<Sync time="718.406"/>
*mejor**,
<Sync time="719.641"/>
komo a:mo wel tima:tekitih ika,
<Sync time="722.227"/>
mah t'namaki:lti:ka:n oksé: *persona** a:kin kwali kitekiti:ltia
<Sync time="727.193"/>
wa:n te:ch..., timopale:wiah tinochi:meh.
<Sync time="730.434"/>
Teh ke tikehke:wa namaki:lti, mitsixta:wilia,
<Sync time="734.273"/>
pos timopale:wia ya ika n' *centavitos**.
<Sync time="737.006"/>
A:kin kwali tama:chihchi:wa pos k'ehke:wa,
<Sync time="740.535"/>
wa:n kiihilpia ya *a ver** toni n' kinemilia kichihchi:was.
<Sync time="745.729"/>
Wa:n nepale:wi:l no: eskia yo:ni
<Sync time="748.899"/>
wa:n ihkó:n a:mo timoka:waskeh *mal**.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="752.256" endTime="762.327">
<Sync time="752.256"/>
*Bueno** yehwa sah yo:n tasohka:matik.
<Sync time="755.301"/>
Xa: sa:te:pan wel tite:chtapowi:s no: de ke:ní:w se: mo...,
<Sync time="758.491"/>
keni:w se: ma:tachihchi:wa wa:n ke:ní:w se: kia:pachowa, yo:n xa: wel 
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="762.327" endTime="860.7">
<Sync time="762.327"/>
tika:waskeh para oksé: to:nal.
<Sync time="763.524"/>
Ah, ke:n a:mo, iksá: sepa niwa:la:s name:chkalpano:ki:w,
<Sync time="767.59"/>
taká:n nankipiah *tiempo**
<Sync time="769.858"/>
titahto:skeh se: *ratito** namowa:meh.
<Sync time="772.676"/>
Ika yo:n tietokeh wa:n
<Sync time="774.912"/>
no: ika nank'elna:mikiskeh,
<Sync time="777.311"/>
ke *persona** a:koni name:chmaka
<Sync time="779.982"/>
se: talna:miki:lis,
<Sync time="781.88"/>
ke ke:ní:w n' tipano:tiwa:lahkeh ne: *tiempo**,
<Sync time="787.222"/>
*sobre de** n' tahyo:wi:lis katka de n' *más** wehka:w.
<Sync time="789.951"/>
*Porque** ne: wehka:w pos *más**,
<Sync time="792.497"/>
ma:..., tikihtowah *más** tabara:toh katka.
<Sync time="795.564"/>
Pero no: *igual** tikpati:yoh kakiah ya,
<Sync time="798.466"/>
*porque** a:mo timotakowi:skia
<Sync time="801.011"/>
ika se: *dos pesos**.
<Sync time="803.348"/>
Ke:mah.
<Sync time="804.93"/>
Ne: ke:man *pues**
<Sync time="806.807"/>
tikihtowa:yah,
<Sync time="808.001"/>
ke tabara:toh katka, komo tima:ktok se: *peso**,
<Sync time="811.254"/>
tikwa:lkwis a nochi n' *cosas**.
<Sync time="813.402"/>
Wa:n *dos pesos** pos miak tomi:n ya.
<Sync time="816.138"/>
Wa:n a:man a:mo,
<Sync time="817.919"/>
a:man tima:ktos se: k..., se:
<Sync time="821.32"/>
*quinientó:s pesos**,
<Sync time="823.644"/>
tima:tamis itech se: *hora**,
<Sync time="825.731"/>
se: *ratito**.
<Sync time="827.944"/>
A:mo ahsi ok n' tomi:n.
<Sync time="830.143"/>
Wa:n ne: ke:man katka, a:mo,
<Sync time="832.162"/>
neh niki:xmatik *hasta centavitos**,
<Sync time="834.921"/>
timotakowi:skia *lo de** se: *centavo**, o:me *centavo**,
<Sync time="839.013"/>
e:yi *centavo hasta**
<Sync time="841.774"/>
de ma:kwi:l, mahtak *centavo**.
<Sync time="844.101"/>
Pero katka *centavos**,
<Sync time="845.818"/>
se: *peso** miak *cosas** tikwa:lkwis a.
<Sync time="849.242"/>
Pero a:man a:mo,
<Sync time="851.954"/>
a:man para se: *pesito**,
<Sync time="854.65"/>
pos *apenas** tikta:li:s se: *limosnita** tio:pan komo tikneki.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="860.7" endTime="867.876">
<Sync time="860.7"/>
*Bueno** pos yehwa yo:n tasohka:matik miak. ¿Xa: sepa wel tite:chtapowi:s moto:kay wa:n ka:n..., ka:n n' tikayo:t?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="867.876" endTime="1098.707">
<Sync time="867.876"/>
Pos ke:mah, neh...,
<Sync time="869.751"/>
neh *cuando** nankinekiskeh,
<Sync time="872.212"/>
x'ne:chtsakwili:ka:n, 'ne:chnohno:tsaka:n, name:chtapowi:s
<Sync time="876.405"/>
*sobre** tein nikitstiwa:lah
<Sync time="878.534"/>
*desde cuando** neh nimoskaltih.
<Sync time="881.309"/>
Neh..., neh nimoskaltih
<Sync time="883.726"/>
itech *clase treinta y ocho**,
<Sync time="886.562"/>
*mil novecientó:s treinta y ocho** neh ninasi:doh.
<Sync time="890.153"/>
*Veinticuatro de noviembre**,
<Sync time="893.572"/>
se: *día de...,** se:..., se: me:tsti noviembre.
<Sync time="898.106"/>
se: *día de viernes**.
<Sync time="900.607"/>
Wa:n yehwa yo:ni neh nikwa:lkwi *fecha** ke:man ninasi:doh.
<Sync time="905.313"/>
*A los cuarenta y cinco**,
<Sync time="908.216"/>
*mil novecientó:s cuarenta y cinco**
<Sync time="910.493"/>
nikpiaya *siete años**,
<Sync time="912.394"/>
Wa:n nochi tein nikitaya,
<Sync time="914.442"/>
pos nimo..., nikta:lia:ya *cuidado**
<Sync time="917.466"/>
toni n' tikihyo:wia:yah,
<Sync time="919.949"/>
keni:w n' tinemiah.
<Sync time="921.825"/>
*Pues** totaskaltia:nih
<Sync time="924.497"/>
te:chkowilia:yah ihkó:n teihsa:tsitsi:n,
<Sync time="927.668"/>
pero tepitsitsi:n sah.
<Sync time="929.631"/>
Titake:miah semi *triste**,
<Sync time="932.279"/>
tite:ikne:ltihkeh,
<Sync time="933.988"/>
te:chtah..., te:chsahsa:lowiliah totilmahtsi:n.
<Sync time="937.503"/>
Tim..., iksá: a:mo tikpiah,
<Sync time="940.339"/>
teihsá: toni n' tike:miskeh,
<Sync time="942.597"/>
timopanke:ntia:yah se: *costalito** wa:n ihkó:n tipano:keh, iwki timoskaltihkeh.
<Sync time="947.686"/>
Tikar..., tite:ch..., te:ch..., te:chpale:wia:yah totaskaltia:nih.
<Sync time="953.222"/>
*modo de que** a:mo timikiskiah de sese:k *o** de teihsá: tahyo:wi:lis.
<Sync time="957.645"/>
Titakwa:yah, kiltsitsi:n,
<Sync time="960.716"/>
titakwa:yah no: tik..., tikihtowah semi kwaltsi:n timotapalo:ltiah ya,
<Sync time="965.309"/>
epaso:a:emo:l.
<Sync time="967.48"/>
Komohkó:n
<Sync time="969.627"/>
kiko:wkeh tsiktsi:n nakatsi:n no: timowelitayah ya.
<Sync time="972.987"/>
*Pero..., pero** pos neli a:mo ahsia para timoservi:rowa:yah *porque** a:mo onkaya oksé:
<Sync time="980.581"/>
*más** nepale:wi:l *que solamente** pane:lah,
<Sync time="984.13"/>
kahfe:n wa:n yehwa sah.
<Sync time="987.257"/>
Pero a:man a:mo, a:man onkak miak
<Sync time="990.074"/>
nepale:wil *de artesanía**.
<Sync time="993.121"/>
Wa:n kahfe:n wetsik,
<Sync time="994.788"/>
ekintsi:n a:mo,
<Sync time="996.705"/>
a:mo onkak ok nió:n no: kahfe:n kowit ok.
<Sync time="999.502"/>
Ka:mpa kahfe:ntah katka,
<Sync time="1001.649"/>
pos kitehte:xi:ntinemih ya
<Sync time="1003.593"/>
wa:n kikwih para kowtati:l a.
<Sync time="1006.579"/>
Wa:n a:mo te:chpale:wia ok,
<Sync time="1009.586"/>
tikto:kasnekih ya, a:mo taki ok.
<Sync time="1013.339"/>
¿Keyeh n' a:mo moskaltihtiwetsi? 
<Sync time="1017.031"/>
*Porque** nochi n' tokni:wa:n a:man ihsiwka:tekitih,tarosia:rowah ya,nochi kirosia:rohtinemih.
<Sync time="1026.621"/>
Wa:n ika yo:ni,
<Sync time="1028.706"/>
pos a:mo teh ta:ki ok,
<Sync time="1031.424"/>
no: tikwa:skeh kiltsi:n, no: tikowah ya,
<Sync time="1034.486"/>
pero a:kin ki:xmati mokwida:ro:s,
<Sync time="1037.514"/>
ika yo:n kiltsitsi:n.
<Sync time="1039.476"/>
Pero tein a:mo titanemilia pos tikalakiliah,
<Sync time="1043.425"/>
rosioh ya yo:n *terreno**.
<Sync time="1046.555"/>
A:mo onkak ok..., nió:n se: *planta** moskaltia ok.
<Sync time="1050.158"/>
Pero tehwa:n timochi:wiliah ika *mismo** totanemili:lis
<Sync time="1054.412"/>
*de que** yo:n tekit a:mo te:chpale:wis *porque..., bueno** n' *terreno** a:mo te:chpale:wi:s *porque** a:mo tikwida:rowah.
<Sync time="1061.761"/>
Wa:n nochi n' *terrenos mientras** a:mo tikwida:ro:skeh a:mo te:ch..., a:mo te:chpale:wi:s.
<Sync time="1067.768"/>
Moneki a
<Sync time="1069.397"/>
*ojalá** sepa te:chehkoskia se: talna:miki:lis
<Sync time="1073.115"/>
*mejor** mah titawi:tekika:n,
<Sync time="1075.597"/>
tima:tame:waka:n
<Sync time="1077.254"/>
wa:n mah t'tohto:kaka:n
<Sync time="1079.238"/>
nochi n' *plantitas** tein ne: wehka:w onkaya
<Sync time="1082.394"/>
wa:n timoka:waskeh sepa *lo mismo** ke:namih ne: ke:man te:chtekipanohkeh tote:iskaltihka:wa:n.
<Sync time="1091.379"/>
*Bueno** pos miak tasohka:matik *Don** Juan.
<Sync time="1094.442"/>
Yehwa yo:ni sah nimitstapowia *porque** tein nikitak sayoh.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1098.707" endTime="1104.196">
<Sync time="1098.707"/>
Miak tasohka:matik.
</Turn>
</Section>
</Episode>
</Trans>
