<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?>
<!DOCTYPE Trans SYSTEM "trans-14.dtd">
<Trans scribe="AMELIA" audio_filename="Ctapa_Narra_JEL341_keeniiw-peewak-noxolaal-Historia-Cuauhtapanaloyan_2011-08-22-b" version="8" version_date="110824">
<Speakers>
<Speaker id="spk1" name="Juan Esteban Lucas" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
<Speaker id="spk2" name="Jonthan D Amith" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
<Speaker id="spk3" name="Aldegundo González Álvarez" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
<Speaker id="spk4" name="speaker#4" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
</Speakers>
<Episode>
<Section type="report" startTime="0" endTime="298.970">
<Turn startTime="0" endTime="279.743" speaker="spk1">
<Sync time="0"/>
Nika:n name:chtapowi:ti ke:ní:w tipe:wkeh nika:n nehjí:n toxola:lkone:t, 
<Comment desc="Quiso decir toxola:lkone:w"/>

<Sync time="9.876"/>
ke:... ke: te..., ka:mpa timopowih 
<Comment desc="Se dice tipowih"/>

<Sync time="15.834"/>
ne: *comuni..., este** nika:n *comunidad** de Cuahutapanaloyan timopowih 
<Comment desc="Se dice tipowih"/>
 de
<Sync time="22.788"/>
Cuetzalan, municipio de Cuetzalan.
<Sync time="26.79"/>
Tipe:wkeh itech *milnovecientos, milnove..., sesenta y ocho**
<Sync time="33.943"/>
se: *diciembre de, 24 de diciembre**, wa:lah se: *misionero**, nomo:tsaya ne: *Juan de Jesús**,
<Sync time="47.382"/>
i..., timo..., timosentilia:yah, aya:mo timiakeh tikatkah nika:n. Aya:mo timiakeh sanoke
<Sync time="55.279"/>
aya:mo miak kalimeh onkayah. Wa:n te:chno:tsak *misionero** tikchi:wkeh se: *capilla** nika:n, ohti,
<Sync time="63.493"/>
nika:n ne:n Cuauhtapanaloyan, etoya se: *capillita** tsikitsi:n, etoya *Santa Crucesita**.
<Sync time="71.064"/>
Wa:n wa:lah ne:n, *misionero**, tikchi:wkeh se: kaltsi:n ika kwowmeh, ika kwowit de
<Sync time="80.714"/>
de *capillita** de, de se: de *cartón**.
<Sync time="85.188"/>
Wa:n ompa timosentilia:yah, ompa tik..., ti..., timochi:wkeh,
<Sync time="90.14"/>
timosentilia:yah wa:n ompa ya ne: tia:yah, ti..., te:chno:tsaya *misionero**.
<Sync time="96.071"/>
Wa:n *después eh, milnovecientos, ¿qué? sesenta y nueve**
<Sync time="103.495"/>
wa:lah ya ne:n tamachtihkeh. Pe:wak tamachtia itech se:, itampa se: kwowit.
<Sync time="110.471"/>
Aya:mo teh onkaya, sayoh se: ixta:wat, o:n nika:n ahko. Aya:mo teh kalimeh yetoya, wa:n, eheh, ompa pe:wak tamachtia.
<Sync time="121.046"/>
Wa:n *después** entó:s wa:l..., ne..., tik..., tik, tipe:w..., pe:wak titanohno:tsah ya mah te:chmakaka:n ya *toescuela**.
<Sync time="128.829"/>
Wa:n *primero** se..., seki *muchachos** moyo:le:wkeh,
<Sync time="132.703"/>
tikchi:wkeh *toescuela**, a:mo te:chmakayah, a:mo *tikonseguiser...,** a:mo wel tik..., tik..., tik..., tikahsiah ne:n ta:ltsi:n 
<Sync time="139.438"/>
tikchi:keh *toescuela**, tatahko ohti, itech we:yoh, tikahchi:wkeh tepitsi:n we:yoh
<Sync time="146.336"/>
'tokihkeh para tani wa:n ompa tatahko 'ta:lihkeh, se: *escuela** ihkó:n ne:,
<Sync time="150.15"/>
no: de ..., no: de kwow..., de kwowit, de *horcones** tikiliah, no:, *este**, ne: de *cartón** t'chi:wkeh.
<Sync time="158.453"/>
Wa:lahka se: *maestro** mono:tsaya Juan Téllez Hernández, yehwa *primer maestro** tein nika:n tekitikih.
<Sync time="165.539"/>
Yetoya *tojuez** mono:tsaya Francisco Hernández, yeha nochi tekitikeh.
<Sync time="170.869"/>
*Después** wa:lah, *este, maestro** Miguel Aguilar, yehwa ya pe:wak te:chpale:wia *más**.
<Sync time="177.747"/>
Ihkwa:k a tik..., tik..., tiko:n..., ihkó:n ya tik..., tik..., tikon.., ¿ke:ní:w nikihto:s?, ne: tik...,
<Sync time="183.481"/>
tikte:mohkeh ne:n ta:ltis:n ka:mpa tikchi:waskeh n' *toescuela**.
<Sync time="187.665"/>
Kite:ma'ak se: nika:n seki *vecinos** de nika:n de Cuamono, nika:n de *centro**, se: mono:tsaya ne: José Hernández
<Sync time="202.555"/>
wa:n oksé nika:n, *este**, Francisco Tsapot, yehwa:n kite:ma'akeh kite:tayo:kolihkeh sehse: *cuarto** de taltsi:n.
<Sync time="211.27"/>
Ompa ya pe:wak tik..., tikchi:wah n' *escuela** tein nika:n tikpi[ah] *primer escuela**, nika:n ahko.
<Sync time="217.686"/>
*Después** de ihkó:n yo:li:k tik..., tikte:mohtiahkeh *más**
<Sync time="225.936"/>
te:xma'akeh ya *más** n' *escuelas** wa:n *más** pi:pil a   
<Sync time="232.537"/>
te:chchi:wilia:y..., te:chchi:wilia:yah se:, se: *escuela** mm, se: *escuela primaria**
<Sync time="238.972"/>
sayoh ke *porque** a:mo, a:mo ne:, a:mo onkaya *más** pi:pil.
<Sync time="244.627"/>
Ika ihkó:n a:mo te:chma'akeh nochi n..., nochi ne:n, nochi ne:n chikwase:n *aulas**,
<Sync time="252.416"/>
a:mo te:chma'akeh, sayoh te:chma'akeh o:me.
<Sync time="255.815"/>
*Después** mosentilihkeh *más** pi:pil *más**, entó:s pe:wak te:chmakakeh a:xka:n,
<Sync time="261.474"/>
a:xka:n tikpiah, *este**, ne:n toescuelah *completo**.
<Sync time="265.165"/>
Etokeh nochi, etok *aulas** ne:si *hasta sobra** o:me:n.
<Comment desc="Nota plural o:me:n para objetos"/>

<Sync time="270.535"/>
Etokeh pero no:, no: tik..., tiktekiti:ltiah.
<Sync time="274.632"/>
Pos pané: a:mo teh nikmati ok *más**, *este** xa: ihkó:n sah *a ver**, ke:n iwki.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="279.743" endTime="281.2">
<Sync time="279.743"/>
¿ke:ní:w timono:tsa?
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="281.2" endTime="286.745">
<Sync time="281.2"/>
Juan Estevan Lucas, *de setenta y un año**, nikpia ekintsi:n
<Sync time="286.075"/>
Mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="286.745" endTime="288.63">
<Sync time="286.745"/>
¿Ka:no:n ticha:nchi:wa?
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="288.63" endTime="298.970">
<Sync time="288.63"/>
Nika:n Cuahutapanaloyan. Mm,*centro** de Cuahutapanaloyan.
</Turn>
</Section>
</Episode>
</Trans>
