Pos nika:wí:n timoahsih wa:n nika:n tinentinemih pos no: ti..., kwali tine:chili:s ox tiki:xmati yo:n ko:kowa:tsi:n. Ke:mah, ne: ... Ke:niwki xo:chiowa *o** ke:ní:w mochi:wa ox no: mochi:wa i..., iteyo. Ke:mah, ko:kowa:tsi:n niki:xmattok, yo:n a:mo teyowa, ne: niki:xmattok ke:ní:w, ne: poso:ni *cuando, cuando** kepotsi:n mo..., ki:sa itech i..., ikamohtsa:la:n ne:, ka:n ima:tsa:la:n yo:n itaktsoyo wa:n nehjó:n i...,ikamohyo ko:kowa:tsi:n pahpatachtik sah ne:n, ne:n kowtet, de n' kamohtsi:n wa:n nehjó:n i..., itech, itech ikwa:payo ya ne:n kamohtsi:n ompa ki:sa ya ima:xiwyo mochi:wa. Wa:n nehjó:n ... Wa:n xo:chit yeh mopampilowa yeh, de yo:li mopampilowa ne:n xo:chitsi:n, pihpi:ktiw, pihpi:ktiw pero yeh *hasta** mo..., mota..., motami a yo:n, yo:n i..., itsi:nkowyo ne:n xo:chit. ke:mah pe:wa ki:sa ya ne:n imaxaltsitsi:n pero cada xo:chit, se: imaxaltsi:n *cada** xo:chit. Mopihpilowa kie:ra ka:n chikna:wi *o** chikwe:i xo:chitsí:n moka:wa tein tayo:la:n mochi:wa xo:chit okachi tsikitsi:n ya sah, a:mo we:i wa:n seki, seki iyo:la:n ya tein, tein ta..., tayo:lpayo:t a, a:mo mochi:wa ok, pitsaktika sah xo:chitsi:n. Tsikitsi:n ya sah mochi:wa pero tein inahnakastan kipia, imahts..., imahma:..., ima:ko i..., tepitsi:n ihkwi:ntsitsi:n. Wa:n telahwia:k yo:n xo:chit wa:n *cuando** motapowa pané: se: ta..., ta:kat ompa yetok ihkwí:n wa:n ik..., se: ta:ta:kat pané: se:, se: tako:tsi:n ihkatok ihkwí:n wa:n pané: nehjó:n kwa:kostik ata ne:n xo:chitsi:n. Pané: kitelohtok ihkwí:n, ihkwí:n yetok, ihkwí:n yetok, ihkwi:ni, ke:mah yehwa yo:n pané: kitelohtok. Wa:n ... Ke:mah pané: kitelohtok yo:n ko:kowa:tsi:n wa:n ye:kahwia:k. Yo:n ke:mah ki..., kipipi:nah nehkmeh yo:n, ye:kahwia:k, wehka se: kihnekwi, komo se: yowi kowtah wa:n poso:ntok, wehka se: kihnekwi yo:n. kwaltsi:n ahwia:k. Wehka se: ... Ye:kahwia:k. Ke:mah, pero yo:n ima..., ima:xiwyo tepitsi:n ma:..., ma:nohne:lmeh wa:n ne: no: i:x..., ixe:witi:ka:tehtekochtik ke:meh yo:n ra:raya:doh tikihto:ka:n i:xko wa:n ma:alaxtik ke:meh yo:n, ima:i ke:meh tepe:xi:lo:t. tein yo:n ma:..., ma:pehpetak. Soh ke ne: maehewitika:ma:raya:doh ne:n, ne:n ixiwyo wa:n ma:kahkakaltik. Ke:mah, iwki yo:n wa:n i..., a:mo, a:mo, a:mo ma:ahalaxtik, tepitsi:n sah, a:mo semi sanké:n. A:mo, ma:ahalaxtik. Pero ne: ye:kma:kowyoht..., ma:kowyohkahkakaltik tein ima:tampa ihkak, ye:ktakwa:wak ima:kowyo wa:n nehjó:n ihkwí:n mochi:wa de weyak ima:xiwyo. Iwki niki:xmattok yo:n wa:n miak xo:chit mota:lia, yehwa ko:kowa:tsi:n kiliah, ke:mah, yo:n a:mo, a:mo teh kikwih para pahti, soh kwelitah porin ahwia:k, yehwa sah yo:n, pero tel ahwia:n, neli n' ahwia:k. Ahwia:k. Yehwa sah kwelitah yo:n xo:chitsi:n. Pos neh no: niki:xmattok yo:n ko:kowa:tsi:n kiliah ko:kowa:tsi:n *porque** ihkó:n mowila:na pané: tehko. Mm. Wa:n ka:mpa ne: kwaltsi:n motekpa:ntiw pos yowi ihkó:nixiwyo, motekpa:ntiw ompa ki:stiw ya ne: i..., momahma:yo:tia ya wa:n ihkó:n yowi *hasta** n' ikwa:pa:n wa:n *hasta, hasta** tamiti ihkó:n, ke:masá: de eti:ya mo..., ompa mota:lia ya, ihkó:n tsonika mota:lia ya, ke:masá: ahko, *hasta** ahko mopampilowa ya, mochihkolowa. Mochihkolowa ya nehjó:n xo:chit, nejó:n kiliah ko:kowa:tsi:n. Pero neh a:mo nikmati no: ke:maniá:n ne:n, ke:maniá:n ne: xo:chiowa sayoh nik..., ke:masá: nikita ne: xo:chiohtok ihko:ni pero a:mo, a:mo nikita ke:maniá:n ne:n pe:wa de xo:chiowa, ke:ní:w mo..., moskaltia *o** mah kipia n' iteyo. Mm, a:mo teyowa. Yo:n a:mo ke:man nikita, nikita sayoh ne:n ix...,ixo:chio. Yo:n i..., xo:chiowa wa:n chika:waya xo:chitsi:n, wehka:wa yetok wa:n de kisemati a ompa wa:ki wa:n ompa pampi:xowi ompa, ompa tamikokotoka, a:mo teyowa yo:n. Pos yehwa yo:n ka:sá: ika ne:n xi:ntok ihkó:n se: kita. Pero yo:n tak de, de xokoya, de nochi no: chika:waya ya. T..., wa:ki ne:n xo:chitsi:n. Pero neh a:mo ke:man nikita mah, mah tatampa mah ixwato. Mm, a:mo. *Porque** yo:n a:mo semi telwehkampania. Ke:mah. A:mo semi. Kanah, ta:lpan sah mochi:wa, ta:lpan sah mochi:wa yo:n. Yo:n yowi sah ihko:ni wa:n a:mo nikihto:s wehkapan mowi:wila:nati. Yo:n kiliah ne:n ko:kowa:tsi:n *porque** de panki:ste:wa ne: ihkó:n, ihkó:n yowi wa:n ihkó:n motsi:nta:li:ti a, kiliah ko:kowa:tsi:n. Pos neh a:mo no: nikmati neh kox ne: kwali no: para teisá: se: mopahtia pero neh a:mo no: teh ke:man ne:chilia:yah nota:tahwa:n *o* o** kwali se: kia:ketsa, yo:n a:mo, *porque** yo:n tsikitsitsi:n. Mm. Tsikitsitsi:n xo:chit, a:mo semi wehwei. Mm. Wa:n yehwa yo:n ne:n pos nika:n timomati:ltiah katí:n ne:n *o** ka:chi tiki:xmattok A:mo, yo:n kwelitah sayoh, i:pa sah porin ahwia:k, ika kwelitah yo:n xiwtsi:n. yeh ika kite:mowah *porque** kiahwia:kmatih mo..., kwali kwaltsi:n tawi..., kita:li:tih kowtsa:la:n wa:n ... I:n semi neli nehjó:n kwaltsi:n xo:chitsi:n. kwaltsi:n pero para se: kia:ketsas a:mo se: kia:ketsas, i:pa sayoh ne: poso:ni ikowyohka:n sah wa:n ompa, ompa, ompa tami xo:chitsi:n, a:mo wel se: kia:ketsa *porque** tsikitsi:n imets wa:n, wa:n nehjó:n mopampilowa ika a:mo wel se: kia:ketsa. Pos neh nikitstok xa: no: kwali se: kita:li:skia ihkó:n, ta: kwaltsi:n ne:n xo:chitsi:n. Ke:mah, yehwa yo:n. Ke:mah. Xa: kwali se: ihkó:n se: kwila:naskia, ne: koto:naskia wa:n se: kita:li:skia ihkó:n pero para se: ka:ketsas a:mo kwaltia *porque** tsikitsitsi:n. Ka:n kwaltia, tsikitsitsi:n. No:, no: kwaltsi:n *porque** kwaltsi:n ahwia:k, se:, se: kihnekwi kwaltsi:n ahwia:k. Mm. Ahwia:k xo:chitsi:n, ke:mah. Pos de kwaltsi:n ahwia:k pos no:, no: se: kwelmati ne:n xo:chitsi:n, pos no:, no: seki kiliah ko:kowa:tsi:n, a:it ke:ní:w kiliah ko:kowa:tsi:n tak porin mowila:na. Mm. Ke:mah, teh xa: tikmattos de ke:yeh yo:n ko:kowa:tsi:n ne:n kiliah. A:mo n'mati ke:yeh, yo:n tiki:xmatih ko:kowa:tsi:n wa:n te:chne:xtilih kati:yeh wa:n yehwa sah pero a:mo i..., pero ineketsalis a:mo, a:mo tikitah ke:..., ke:yeh yo:n xo:chit ki..., kito:ka:itihkeh iwki. Soh tak porin ahwia:k pero yehwa sah yo:n, *demás** a:mo teh, a:mo teh *más** ki..., kichi:waltia, i:pa sayoh porin xo:chitsí:n poso:ni wa:n ahwia:k, yehwa sah yo:n. Yehwa sah. Yehwa sah. Pos neh no: yehwa sah nikmati, a:mo, a:mo *más** nimitsili:ti *porque** pos yehwa sah yo:n xo:chit ko:kowa:tsi:n nik..., niki:xmati no: wa:n pos a:mo no: semi wehkapania, ta: ke:meh ihkó:n ne:n moskatihtiw pos no: ijhkó:n e:wtiw ixo:chiotsi:n. Mm. Ke:mah, xo:chitsí:n ye:kkwaltsi:n ahwia:k. Mm, pero yo:n pos tak no:, no: cho:kiloh. No: cho:kiloh eski ta: pos yo:n ne:n, pos yo:n a:mo ke:man *más** tiktekih, yon sayoh tikitah. A:mo se: kimati, a:mo se: kimati yo:n. Mm. Ke:mah, pos neh yehwa sah nehjó:n de nik..., nimitsilih, teh xa: tikmati ok. Ke:mah. Ke:mah pos nehjó:n neh no: yehwa sah wa:n yehwa sah nikmati yo:n ko:kowa:tsi:n, yehwa sah. Yehwa sah. Mm. Pos ekintsi:n kwali tine:chili:s ne:n moto:ka:i, ke:ní:w timono:tsa wa:n de ka:n ti..., tiwa:le:w. Pos neh nimono:tsa niErnesto Vázquez wa:n niwa:le:w San Miguel Tzinacapan. Pos neh nimono:tsa Anastacio Nicolás Damián, niwa:le:w San Miguel Tzinacapan no:. Mm.