Pos *compadrito** pos nikneki nimitstahtani:s nejó:n (...) t'ki:xmati yo:n yo:n kowit ne:n miskit *porque** pos neh a, a:mo nik, a:mo niki:xmati nikita ne:wi:n pero a:mo nikmati ke:ni ito:ka:y wa:n ke:ní:w se: kilia. Ke:mah. Se: kita ne:wi:ni yetok ihko:n ihkatok se: kowtsi:n pero a:mo nikmati ke:ní:w n' i, ito:ka:y, ke:ni:n tikiliah. Ke:mah wa:n ekintsi:n no: nikneki tine:ch, ne:chili:s ke:ni:n Pos yo:n kowit... Ke:n ito:ka:y, ke:ni:n *que tal** wehkapan *o** n' ima:xiwyo ke:ni:n kipia? Ke:mah. Ke:mah. Pos yo:n kowit tikiliah miskit *porque** semi takwa:wak. Takwa:wak para se: kowtapa:nas, a... Para se: kowtapa:nas ke yo:n tikwih kowtatsompal para se: kowtapa:nas a:mo mkachi kite:ntehteki ne:n, ne:n *a:chah** *porque** kiwi... N' *achah** ne: kite:nkoto:na no: komohko:n se: kitehteki tein toma:wakkowit kite:nkoto:na n' *a:chah**. Wa:n ika yo:n kit... ke:masá: n' ta:tahmeh ikowtatsommpal ika kowtapa:nah a:mo, a:mo kachi wehweliwi komohko:n tehsá: kowyemax sa kite:tehteki niman pankalaki niman ne: n..., ne:n n' *a:chah**. Pero yo:n miskit semi takwa:wak a:mo kachi pankalaki n' *a:chah** pantakwaktik. Wa:n yo:n ima:y ke:meh, *igual** ke:meh yo:n, ke:meh ma:tankakowit tikilwiah iwki n' ima:y no: no: iwki ke:meh w..., ke: se:sah n' ima:y n' t..., ma:kowit n'tatahko wa:n kipia im..., imaxaltsi:n ihkwi:n ompa motekpa:nilia n' ima:y ke:meh, ke:meh wa:xin, ke:meh wa:xin chihchi:wtok sayoh ke tepitsi:n wehwei n' ima:y ke:meh yehwa n' tsilia ma:tanka tikiliah. No: ihkwi a n' ima:y ke:meh wa:xin ihkwi a mochihchi:wa *igual** no: ma:tankakowit wa:n no: iwki miskit no:. Wa:n tepe:wa:xin nochi se: taman sah n' ima:y *sano** n' tepe:wa:win más ma:wehwei wa:n mohmoloxtik yeh. Wa:n miskit a:mo, yeh ma:kahkanaktik achi *medio** xoxoktik pero a:kostik sah tepitsi:n n' ima:xiwyo. Wa:n mochi:wa seki wehwei mochi:wa tohtoma:wak *pero** a:mo wehkapania (senwehka:wa) wehkapantik mochi:wa semi ke:meh se: ma:kwi:l *me:troh** de wehwei mochi:wa wa:n tohtoma:wak mochi:wa wa:n em..., moye:kmahmaxalowa, moye:kmahmaxalowa yo:n kowit wa:n semi takwa:wak kehkelpachowa *macheteh** ata yo:n kikehkelpachowa *machete** tein a:mo kwaltia ekintsi:n macheteh** kikehkelpachowa oso tein kwali kiposteki. Wa:n semi takwa:wak yo:n kowit kiliah miskit. A::. Wa:n yehwa yo:n niknekia nikmatis Ke:mah. Wa:n iteyo, iteyo no: mochi:wa ne:... Xo:chiowa n' i..., ixochio kostik wa:n iteyo mochi:wa xo:chistí:n wa:n oho:me sah mota:lia n' iteyotsi:n oho:meh sah oho:me sah mota:lia wa:n ke:meh wa:xin mochi:wa wa:n tahtapa:ni wa:n ompa pawetsi ompa sepa ixwa yo:n, yo:n mochi:wa tepe:tah a:mo mochi:wa itech ta:l yo:n, itech tepe:t mochi:wa yo:n miskit. yo:n kiliah mahya: tepe:kowit. Pero a:mo, a:mo mochi:wa itech ta:l *o** kahbe:ntah oso kasa: a:mo mcohi:wa yo:n mochi:wa *solamente** itech tepe:t. Tehtepe:ke:s semi mochi:wa. Ke:mah. Pos yehwa yo:n nikneki nikmatis *porque**... Pos neh nikitstinemi ne:wi:n ihkatok kowtsitsi:n de nejó:n pero a:mo nikmati ke:ní:w ito:ka:y *o** ke:ni:n kiliah. Ke:mah. Kox kwaltia para kalkowit. Ox kwaltia para tehsá: *o** para pahti ke:meh i:n timopahtiah ihko:n tikwitih se: xiwtsi:n tikmatokeh kox ...?? Ke:mah. Xa: kwali para pahti xa: titaih *o** te:cha:ltiah ika, *o** kwaltia... Xa: kwaltia para kali ihkó:n tikchihchi:wah ke:mah. Yo:n para pahti a:mo kwaltia sayoh kwaltia para... Para kale:wal *o** para taihtiyo:t. Para kale:wal sayoh kwaltia no: tein itsmol pero tein sepa chika:waya chihchihkoltia n' kowit kwaltia *solamente** para kalikxit komo se: kineki pero a:mo kachi kikwih yo:n *porque** pihpitsa:wak mochi:wa ka:n semi wehwei mochi:wa. A:mo wehwei. Kan semi wehwei mochi:wa yo:n kowit, ne: pihpitsa:wak. Ke:mah ika yo:n i:pa sayoh takwa:wakkowit sah *por** n' tepe:tah mochi:wa moskaltia itech tepe:t. A:mo moskaltia wehwei kowit Wa:n... Ke:mah yehwa yo:n. Ke:mah. Pos (ih)ko:n nikita neh ne:wi:n (i)tech tepe:t onkak ka:mpa itsi:ntan tepe:t. *O** ikwa:ko n' tepe:t ihkatok pero pos ke:meh a:mo no: nikmati neh ke:ni:n ito:ka:y *o** ke:ni:n kiliah Ke:mah. Ke:mah. Para to:ni kwaltia *o** para teisá: pos nikita ihkatok pero yehwa yo:n niknemi nikmatis ekintsi:n ke:ni:n ito:ka:y wa:n ke:ni:n, ki:niwki?? Nochi n' ie:wayo kox ke:ní:w kox Ke:mah, pos yo:n yehwa tikilwiah wehwetsi oso ke:ní:w oso de eheke:wi? Yo:n a:mo, yo:n ikkowyo ke:meh... Ke:mah yo:n ke:meh wa:xin n' ikow no: pero ye:k, pero ye:k paxaxakachtik pero, pero ista:k n' ikowyo yo:n kowit miskit tikiliah ihista:k. Ista:k n' ikowyo wa:n nejo:n *medio** panxaxakachtik no: pero a:mo teh servirowa para tei i:pa sayoh kwowit sah ihko:n mochi:wa wa:n a:mo teh servirowa para tei i:pa sayoh... Komo se: kineki yehwa yo:n tsilia kwaltia para kowtatsompal pero tepitsi:n toma:wak mochi:wa pero ka:n semi *más** wehwei mochi:wa tepitsi:n sah, pero nejo:n, semi tel onkak nika:n ka:mpa tona:ntsi:n xo:no:tahte:mpan talwiah ka:mpa kiliah xo:no:tahtate:mpan, ompa semi onkak yo:n te:tepe:ke:s se: kiahkoita ma:pisi:ltik yehwa miskit wa:n se: ihkatok ihkwi:n ne:paka ihkatok tepe:wa:xin ata yo:n onkak. Pero yo:n no: taman yo:n tepe:wa:xin wa:n miskit no: taman. No: taman. Ke:mah yo:n no: taman tehwa:n tikiliah miskit yo:n kowit (nimitsilia) takwa:wak. Pero a:mo kachi mochi:wa ekintsi:n *porque** pos ka:n no: kika:wah mah we:ia *más**. Ke:mah. Wa:n yo:n no: kwaltia para kowtati:l? No: para kowtati:l ke:mah yo:n kwaltia No: kwaltia wa:n kipia no: n' iyo:lo? Kwal... Yo:n, yo:n a:mo yo:loh nochi iwki sah. Nochi iwki sah n' iihtik ke:meh yema:nik? Ke:meh i:pa yo:n, ke:meh ahokowit se kihtowa yo:n a:mo yo:loh *igual** no: ne: kowit se:, se:nihtipochiktik sah n' kowit n' taihtik nochi ista:k. Se: kiteki ihkó:n pero a:mo yo:loh, a:mo kipia iyo:lo yo:n. Wa:n no: kwali tahtapa:ni? No: kwali tapa:ni, kwali tapa:ni, kwali tapa:ni De se: kitapa:na a:mo tehtetsi:ltik? Kwali tapa:ni, sayoh takwa:wak *parejo** takwa:wak ke:meh yetok Komo tehtetsi:ltik a:mo wel se: ki:..., A:mo wel se: kitapa:na *porque** Kwali tapa:ni, kwali tapa:ni no:. Kwali tapa:ni. Tapa:ni *mas** chihkltik yo:n ke:meh takwa:wak kowit tapa:ni *mas* chihkoltik. No: mehmela:wak, ke:meh de mehmela:wak pos no: kwaltsi:n se: kitapa:na. Ke:mah ke:meh xa:lxokokowit tapa:ni *mas** chihkoltik no: igual ne: ta..., tapa:ni. Ke:mah pero nejo:n a:mo yo:loh yo:n kowit mah ne..., mahya: nochi iyo:lo, takwa:wak nochi ke:meh yetok Pos yehwa yo:n nik... A:n nochi, wa:n yehwa yo:n nikneki nikmatis ke ke:ní:w *porque** nik, nikitstinemi yo:n kowtsitsi:n pero a:mo nikmati ne:n Ke:mah, nochi, nochi, nochi, nochi takwa:wak. ke:ní:w mono:tsa. Ke:ni:n n' ito:ka:y wa:n ke:ni:n tikili:skeh, pero nijó:n... *o** ke:n ima:yo? Pos nikita ompa ne: ke:meh yo:n kwa:xi:ni ima:xiwyo pero pos a:mo nikmati ke:ni:n (nto) ekintsi:n nik, nimitstahtania kwalia ke tine:chilihtok *compadrito**. Ke:mah. No: ti... Yo:n, yo:n no: ma:xii:ni yo:n *cuando** moma:pata pero a:mo... Xo:chiowa tein wehwei kowit a pero ke:meh yo:n tsikitsitsi:n pos a:mo xo:chiowa ma:xi:ni sah, pero ika *tiempo** sah no: ke:meh itech Marzo *o** Abril ompakawi:n ma:xii:ni para sepa mo... Tako:t sah mochi:wa no: ke:meh *igual** ke:meh yo:n ma:tanka no: ihkwi tahtama mochi:wa. Pero ne: itech tepe:tah mochi:wa a:mo mochi:wa itech ta:l, mochi:wa itech tepe:t ihkwi yo:n kowit mochi:wa *compadrito**. Wa:n yo:n no: mochi:wa n' iteyo? No: mochi:wa n' iteyo, mochi:wa n' iteyo ompa wetsi wa:n sepa ixwa N' iteyo wa:n *o** sayoh ma:xii:ni? Ke:mah ta: oho:me sah n' iteyo mahyá:, mahyá: wa:xin mochiwa ke:meh yo:n tahtamatisneki n' ipanko mohmoloxtik no: i, i, ixo, iexo:yo mahyá: yo:n a:basexo:t pero tsikitsitsi:n o:me sah iteyo mota:lilia, o:me sah mota:lilia n' iteyo A:: yehwa sah yo:n wa:n ie:wayo imatsin, imahma:tsi:ntan e:wa ne:n exo:tsi:n, xo:chit para poso:ni wa:n ke:mah mochi:wa n' exo:tsi:n. O:me sah n' iteyo mota:lia wa:n yehwa sah. Yo:n a:mo we:i ta:ki yo:n eliwis. Wa:n yo:n nikneki nikmatis kox nijó:n selia no: de se: kito:ka. Kox kito:kah yo:n selia oso wa:ki ? Yo:n pané: a:mo selia, yo:n a:mo selia, yo:n a:mo selia *porque** nejó:n *por** n takwa:wak kowit semi a:mo selia yo:n wa:kkatik, yo:n a:mo selia, a:mo selia. Wa:kkatik. Pero no:, no: kwaltsi:n tata. No: xo:ta. A: a:mo chichinowi sah Ke:mah. A: yo:n ke:mah, semi kwaltsi:n tata ke:meh, ke:meh i:pa ahokowit kwali tata yo:n takwa:wak kowit, kwali tata. A:mo chichinowi yo:n kwali, kwali tata. Ke:meh tekowit *igual** semi kwali tata. Ke:mah. Ta: seki chichinowi. A: ne kwali tata n kowtsi:n. Chichinowi sah ke:meh xono:kowit pos yeh chichinowi sah wa:n... Pos ne: kwaltsi:n no: tekolotchika:wak Chichinowi ta: ne kwali kowit no: kwaltsi:n tata. Ke:mah tekoloh no: semi. A: ke:mah taxi:kowa, taxi:kowa. Ke:mah. Chika:wak n' i... Wehka:wa taxo:tatok *cuando** moka:wa ne:n ti, *tibraza**. Pos ne:n, pos yehwa yo:n niknekik nikmatis *porque** pos nejó:n... *A: bueno compadrito** nejo:n yehwa yo:n kowit tsilia ka:n kanah ok onkak eliwis sah yo:n itech tepe:t sah mochi:wa. Pos neh nikita ompa ne: Tate:mpan ne: ka:mpa tietokeh ne:paka pos ka:mpa tona... Ke:mah no:ya:n a:mo onkak. Tate:mpan sah ka:mpa tona:ntsi:n yetok ompa sah n' semi onkak nochi yehwa yo:n miskt nochi ne:n ne:n tepe:, tepe:te:n, nochi yehwa. Nochi yetok, tahtamati ke:meh tepe:wa:xin. A:: Ihko:n *merito** n' ima:y pero n' tepe:wa:xin *mas** ma:wehwei n' ima:wa:n wa:n ne: *mas** tepitsi:n tohtokotstik komoke n' ima:xiwyo tsikitsitsi:n. wa:n no:, no: igual chihchi:wtok ke:meh, ke:meh i:pa yo:n tepe:wa:xin, pero n tepe:wa:xin *mas** we:weyak n' ima:y ata ye:kwe:i n' ima, ima:xiwyo momahmaxalowa ke:meh wa:xin. wa:n ne: a:mo, ne: tepitsi:n tsikitsitsi:n. Wa:n achi ma:ihista:k n' ima:y xoxoktik pero a:chi a:, a:chipetik. Pos neh nikitak tsikitsitsi:n. Pos ekintsi:n no: nik, nikitati:w ke:masá: xa:, xa: xo:chiowa. Acha: xo:chiowa no: kwaltsi:n. Yehwa yo:n miskit tiki:xmatih *compadrito**. Ke:mah yehwa yo:n miskit. Ke:mah xo:chiowa yeh kostik n' ixo:chio. Wa:n yo:n a:m, neh a:mo kachi nikita nijo:n *cuando** kati:n *tiempoh** yo:n xo:chiowa Mayo oso Junio *o**...? Pos itech mayo pe:wa ma:xii:ni *bueno** xo:chiowa de mayo n' tikitah de tein wehwei kowit pero tein tsikitsi:n pos a:mo xo:chiowa. A:mo xo:chiowa nochi wehweikowit n' a:n kachi *mas** onkak ompa sah n' Tate:mpan onkak. A:mo xo:chiowa. Ompa onkak ka:mpa tepe:yoh ihkó:n *kahfe:ntah** a:mo tei Ompa sah n' onkak. Ka:n, ka:n onkak eliwis yo:n, ka:n onkak eliwis. A:. Pos yehwa yo:n nika:n (e)kintsi:n nikneki no: nikmatis *compadrito** ekintsi:n nik... timotahtaniah *de que** mah tik Ke:mah. Ke:mah yehwa sah yo:n *compadrito** ka:n tehsá: *mas** nejó:n yehwa yo:n kowt a:mo tei *mas servirowa** i:pa sayoh, sayoh kowtati:l takwa:wak sah yehwa sah yo:n tepe:kowit yo:n a:mo tehsá: *mas** wehwei mochi:wa. Pos a:mo kwaltia para pahti? A:mo kwaltia. A:mo kwaltia para pahti yo:n, a:mo kwaltia. Ke:mah. Sayoh kite:nxi:mah wa:n (ih)ko:n ya wa:ki. Ke:mah. *O** kikwih kowtati:l tikihtowa no: tepitsi:n? *Esoleh** kowtati:l kwaltia, kwaltia. *Bueno** pos yehwa sah yo:n nimitstahtanih. Niow *compadrito**. *Bueno compadrito bueno, bueno compadrito**.