*Este** tikihtowa:yah de seki, seki chalawihkowmeh. Onkak ma:kwi:l taman de chalawih. Tein chi:chi:ltik tikihtowah chi:chi:lchalawih *porque** chi:chi:ltik ne:n kowit wa:n semi takwa:wak. N' ima:xiwyo *más** tsikitsitsi:n, pisi:ltik tehwa:n tikiliah, *este**, por eso** tikiliiah chi:chi:lchalawih, *porque** teltakwa:wak wa:n chi:chi:ltik n' i..., n' kowit. Oksé: tein kiliah ista:kchalawih. Ista:kchalawih yeh *más** ma:pa:pata:wak, wa:n *más, este más** yema:nik. Pero, pero *casi** yehwa, yehwa *mismo** n' chalawih sayoh tikihtowah n' tehwa:n porin itapal kihto:sneki kipata. Kipata de n' tapal *porque** tehwa:n tikihtowah tein chi:chi:ltik, chi:chi:ltik wa:n tein ista:k, ista:k. Pero *mismo** yehwa n' chalawihkowit. A:xka:n oksé:, oksé: n' kiliah exo:yema:nchalawih, yeh yo:n no: taman. Yehwa yo:n *de veras** taman *porque** yo:n *es...,** *este**, n' exo:yema:nchalawih yeh ta:ki ita:kilotsi:n pata:wak, *este** ma:..., *bueno** pa:pata:wak ke:meh exo:yema:n. Ihkó:n ke:meh exo:yema:n tamati ne:n ita:kilo. Wa:n yo:n ista:kchalawih yeh ta:ki we:weyak n' ita:kilotsi:n, yeh we:weyak ihkó:n. Wa:n oksé:, oksé: kiliah, *este**, xonekwil, xonekwil yeh ta:ki *más** pa:pata:wak wa:n *más** we:weyak. Wa:n ikowyo *más** yema:nik. Entó:s yehwa yo:n tehwa:n tikiliah xonekwil, xonekwilchalawih. A:xka:n oksé: chalawih onkak mono:tsa ma:tohmiyohchalawih. Yo:n ma:tohmiyohchalawih, no: chalawih, *mismo** yehwa, no: ista:k. ista:k. Sayoh kipata porin kipata n' ima:xiwyo porin ma:tohmiyoh n' chalawih. *Sea** yehwa sah yo:n, ika nejó:n tikto:ka:ytiah ma:tohmiyohchalawih. Pero onkak ma:kwi:l taman de chalawih. Onkak n' tein ista:k, tein chi:chi:ltik, exo:yema:nchalawih, xonekwilchalawih wa:n ma:tohmiyohchalawih. Yehwa yo:ni sah. A:mo nikmati xa: teisá: t'ne:chtatsi:ntoki:skia *más ¿o**...? Ke:mah. Nimitsili:skia, *este**, ¿para toni kwaltia? *Bueno** Tehwa:n tikwih n' exo:yema:n, *este**, ne:n chalawih, ista:kchalawih tikwih para n' abo:noh *o sea** para n' tapala:n de n' kahfe:ntah. N' oksé: chi:chi:lchalawih *por lo mismo** yehwa no se..., no: kwaltia nejó:n para n..., no: kwaltia para n' tapala:n de n' kahfe:ntah. A:xka:n nejó:n ma:tohmiyohchalawih, no: *igual** kikwih para ma:tohmi..., *bueno** para n' a..., n' abo:noh de n' kahfe:ntah. A:xka:n yo:n exo:yema:nchalawih sayoh yo:n kikwih para kowtati:l, *o sea** nochi, nochi kwaltia. Ne:n chi:chi:lchalawih kwaltia para kowtati:l wa:n kikwih para abo:noh de n' kahfe:ntah. *Este** n' ista:kchalawih kikwih para kowtati:l para n' kalihtik wa:n para, para n' abo:noh kahfe:ntah. Exo:yema:nchalawih we:lik n' ita:kilo. We:lik n' ita:kilo wa:n no: tikwih para n..., para n' ka:..., para n' kalihtik ika te:ch...,ika te:ch..., ika te:chtixiliah, ika taxo:taltiah. A:xka:n ne:n xonekwil, xonekwil yo:n ta:ki n' ita:kilo wa:n se: kikwa. Yo:n pati:yoh para..., pati:yoh yo:n *solamente** para se: kinamakas, nejó:n ke:mah kwali etok *porque** kwali etok para se: kinamakas *porque** pati:yoh kixta:wah nejó:n *vale:rowa**. A:xka:n, yekintsi:n te:ch..., te:chixta:wiliah se: ta:kilo:t de nejó:n chalawih de o:me *peso** *hasta** e:yi *peso** kinamakah nejó:n, yehwa nejó:n sah. A:mo nikmati xa:..., wa:n no: kwaltia n' ikowyo para s..., n' kowit no: kwaltia para n' kowtati:l. ¿Xa: oksé:? *Pues** sah niki..., ikihto:skia, ¿ka:ni onkak, ke tla: xonekwil ¿Chala:wih ma:tohtohmiyoh? *Este, bueno** Ke:mah, *este**, ne:n chalawih, ista:kchalawih, wa:n chi:chi:lchalawih, nejó:n onkak ka:mpa tiknekiskeh, ka:mpa yeski. Yo:n ta:lna:miki ka:mpa s..., ka:mpa se: kinekis, *por ejemplo**, nika:n tehwa:n ka:mpa *más** wehkapan ya, *más** wehkapan ya, nika:n *todavía** onkak. Wa:n ta:ki ke:meh i:pa. A:xka:n exo:ye:manchalawih nejó:n a:mo. Yo:n okachi moneneneki, yo:n ta:ki, ta:ki ka:mpa *más** takawa:ni a, *más** para tani a, *más, más este**, ka:mpa *más fuerte** n' toto:nik. Xonekwil, nika:n tehwa:n no: ta:ki, xonekwil ta:ki pero semi tepitsi:n sah. Mota:lia e:yi, na:wi, na:wi *por** kowtsí:n sah. No: ta:ki pero semi tepitsi:n sah. Pero ka:mpa *más** takawa:ni a, ne:wí:n para tanikwa:kopa ya de nika:n, por, *este**, por Santiago, por Cuauhtapanaloyan, ta:m..., nika:n por Xaltipan, ompakawí:n ta:ki. kwaltsi:n ta:ki, miak ta:ki. Pero nika:n tehwa:n a:mo weli ok *porque** achi *medio** tasese:ya ya. A:mo takawa:ni ok ke:meh *más** para tani. *Y más** para tani pos *más** takawa:ni, yehwa nejó:n *más** kina:miki. Pero n' chalawih de n' chi:chi:ltik wa:n ista:k yo:n kina:miki ka:mpa yeski porque yo:n i:pa tikwih tehwa:n para n' tapala:n de n' kahfe:ntah. Yehwa sah nejó:n neh nimitsilia, ke:mah.