Pos n'neki xine:chtapowi *compadrito** ne:n mi:misto:ntsitsi:n ox tiki:xmattok? Ka:ni mochi:wa, ke:niw...., ke:niwki tamati wa:n para toni kinekih yo:n. Pos i:n mi:misto:ntsitsi:n tikneki tikmatis, [pos] i:n mi:misto:ntsitsi:n nejó:n *casi** ihkó:n mowila:na pero pos yo:n a:mo semi x..., nejó:n ... nikihto:s ne: [xa:] nejó:n no: taman, achi nextik. A:mo xoxoktik Ke:mah. Nextik. Entó:s yo:n nejó:n ih..., ihkó:n yowi wa:n pos ke:meskia yo:n sa:sakatsi:n wa:n yo:n kwaltia no: para teisá: se: kikwi Xohxox..., pero pos yo:n a:mo we:lik ok para se: kihto:s se: kikwa:ti Ke:mah. Yo:n se: kikwi ihkó:n para teisá: ihkó:n teisá: mi:misto:n, de ke se: kikwi para taso, para teisá: ihkó:n ... Ta..., tachihchi:wah ke:meh i:n *cuando nińo** ta:kati, itech *noche buena** kihtowah Teisá: ne: s... Ke:mah, ihwa:k se: kita:lia itech i:n *noche buena**, itech sempowal wa:n na:wi to:nal Ikatachihchi:wah no:. Pos ihwa:k ki..., kitekih ne: kowtah Ke:mah, mm. Ka:sá: ika kowtah wa:n ka:sá: ika kaltsi:ntan onkak wa:n pos yehwa yo:n tikwih. Kiliah mi:misto:n *porque** pos *casi** n' i..., n' ima:i ihkó:ni, ke:meskia ohololtik. Ohololtik, *por eso** kiliah miak tokni:wa:n ke mi:misto:n. Ke:mah, y..., Ento:s yehwa i:n ekintsi:n nimits..., nimitsilihtok *compadrito** pos no: kwali titech..., tine:chtapowi:s, tine:chili:s, ke:ní:w teh xa:, xa: kachi tikmati. Ka:nah, no: iwki sah ne:, tehwa:n tikmatih [ke:meh] ika titachihchi:wah ke:meh i:ni *cuando** ni:ńohtsi:n ta:kati tikiliah, Ke:masá: kachi ... kikwitih ne:n de n' tio:pan ika tachihchi:wah para kwali mota, takwalne:xtia yo:n xiwtsi:n wa:n yo:n kito:ka:itiah mi:misto:n *porque** moh..., mohmoloxtik ne:n ima:xiwyotsi:n, ikowyo nochi, mahyá:, mahyá: *medio** ma:xihxiyoh, tepitistsi:n sah ima:xiwyotsi:n. Ne: xoxoktik pero a:mo semi telxoxoktik, *sino que** xoxoktik *medio** xoxoktik, a:kostik tepitsi:n. Yehwa yo:n ne:n kiliah mi:misto:n wa:n ki:xmatih, neli a:..., a:mo we:lik wa:n mochi:wa ka:mpa yo:n, ka:mpa yo:n lohlo:mahtipan, pe:pesmayoh, ompakawi:n mochi:wa, tahtatsa:lan de pesma mochi:wa yo:n. A:mo mochi:wa kahbe:ntah, *sino [que]** mochi:wa ka:mpa lohlo:mahtipan. yehwa yo:n ki..., kikwitih, ika tachihchi:wah *cuando** se: ilwitsi:n kichi:wah de tio:pan, *cuando** so..., yehtok sah *cuando** ni:niohtsi:n ta:kati, yehwa sah yo:n kitatekiwtiah, *mas** a:mo kitatekiwtiah no..., nochipa. Pos neh no: nikita ka:sá: ika ne:n kahfe:ntah *compadrito** ka:mpa, ka:mpa taxiti:ni Mm. Ompa ka:sá: ika nejó:n no: se: kita Ke:mah, no: mochi:wa. Pero ka:mpa ne:n *más** kachi ne:n kowtah, ka:mpa achi chahcha:wit Ompa a:mo mochi:wa ko... A::mo mochi:wa. Yo:n a:mo mochi:wa yo:n, yetok sah ka:mpa, ka:mpa kwelita mochi:was Pos ompa nejó:n mo..., mochi:wa, nejó:n a:mo ... Pos nikihto:s kaltsi:tan a:mo no: nochi mochi:wa pero yetok nejó:n wa:n pos ke:masá: no: to..., tokalihtik *cuando** yo:n ilwitsi:n nejó:n pe:wa wa:n nemitia ne:n te..., te:pixa:tsi:n Pos nejó:n no: tik..., no: tikta:liah ya, nochi tikta:liah, nochi miak taman de n, de n iwi:kal, no: kiliah iwi:kal. Ke:mah. Xiwtsitsi:n tein mochi:wa yo:n ... Ento:s ne:n yehwa yo:n nochi tikmattokeh ke:mah. Kita:liah iwa:n ne:n tio:pantsi:n nochi ki..., [ki]ta:liah, nochi titachihchi:wah Wa:n timosempale:wiah timiakeh Ke:mah. A:mo sayoh nejó:n se:sah *porque** pos ne:n tio:pixka:tsi:n, pos nochi ne:n to..., te:pixka:tsi:n nochi ti..., pos nochi nejó:n te:ch..., te:chtasohta. Ke:mah. Nochi te:chtasohta *porque** yehwa ne:n te:chkwida:rohtok Ke:mah. *por eso nejó:n, pe:wa nejó:n sempowal ika na:wi xiwit, we:noh, pe:wa ya para ne:n nochi sempowal na:wi to:nal pe:wa ya nejó:n ke:meskia nejó:n ne: *cuando**, pe:wa nejó:n *antes** ok pe:wa, nemih. Nentinemih ihkó:ni, kichi:wah yo:n *posaditas, nochi tahtanih ke:ní:w yetok, wa:n *después, cuando** ahsi a nejó:n to:naltsi:n, *de que** ahsi a n' ilwit, pos seko sah ki..., kichi:wah ya nejó:n, kichi:wa ya n' tio:pixka:tsi:n ne:n *misita**, de n' te..., tote:pixka:tsi:n wa:n pos ompa ya ne: ti..., timosempale:wiah, ompa ne: tikchi:wah se: ilwit, Ke:mah. Ompa tisenyetokeh iwa:n *compadritos** iwa:n *tocomadritas**, ihkó:n okseki tokni:wa:n de n' iwa:n tietokeh, ti..., ke:meskia yo:n tik..., tikchiah, tietokeh ya ne:n mo:stika, de nemi a ne:n, ne:n tsi:tsi:piyo pos nejó:n ke:meskia tika:wilmakah ya ti..., tietokeh nejó:n ti..., timowelitstokeh ya. Ke:mah. Ke:mah. Timowelitstokeh ya *porque** ne: tikitstokeh ne: yetok ya nejó:n n' i... ix..., tote:pixka:tsi:n, ompa ne: yetok a. Yo:n katka tote:maki:xtihka:tsi:n, ke:mah. Ke:mah. Entó:s yehwa yo:n neh nikmattok [pos a ver] nejó:n ke:ní:w tine:chilwi:s *a ver** no: kwali ne: ti... Ke:mah, yehwa yo:n. Yehwa ika tachihchi:wah neli *cuando** yo:n, yehwa sah *cuando** yo:n ilwitsi:n sah kikwih yo:n xiwtsi:n, ma:ski miak ilwitsitsi:n onkak pero yehyetok nochi iwi:kal tein kikwih *cada** taman n' il..., ne:n xo:chitsi:n kitatekiwtiah. Yo:n a:mo nochi *tiempo** kitatekiwtiah yo:n xo:..., xo:chitsi:n nochi n i..., ilwit *parejo** yein kikwih yo:n xiwit. Yetok sah n' to:nal ke:meh kitatekiwtiah yo:n xiwtsi:n. Pos yehwa yo:n neh nikmattok *compadrito** de ke panki:sa ihkó:n panki:sa wa:n ihkó:n de mela:wak wa:n ke:mah pos kwaltsi:n ihkó:n se: kichi:wa Yehwa sah *compadrito** yo:n. Mm. wa:n ika se: tachihchi:wa kwaltsi:n, ke:mah. Pos ... A: wenoh. Tasohka:matik. kwaltsi:n mota yo:n. kwaltsi:n mota. Yehwa sah *compadrito** niknekia nimitstahtani:s. Ke:mah, yehwa sah.