Don Rubén nika:n tinentok. Nika:n ninentok, nika:n nikitstok i:n kowtsi:n nika:n nik... sen ma:pohpostekkeh a:n tiktachipa:wia nika:n nikih... nikchihchipa:wtok wa:n nikitstok komoke semi kima:pohpostekkeh a:mo no: kinehmachtekih sanoke kiteki pero kima:pohposteki eliwis os i:n este: ne: se: kikwa? Kwali se: kikwa wa:n no: po..., te:n oksik *porque** i:n xoxowik ok i:n nikitstok selik ok ta: nikitstok ten oksik katka no: kitekilihkeh ya a:mo no:, a:mo no: k'ka:wah ke:meh semi, semi wa:n este i:pa sayoh se: kikwa sah ne:n iteyo? A:mo, i:n itey, i:n iteyo komo tikneki kwali tikwa:s wa:n tikneki tikchi:was sentaman, sentaman este: we:l..., sentaman tachihchi:w kwali kichihchi:wah kapolato:l kilwiah aha. kapolato:l, i:n mono:tsa xoko:k... Tehwa:n tiki:xmatih xoko:kkapolin xoko:kkapolin xoko:kkapolin, mmm wa:n ke:ni:w ne:n kichihchi:wah n' ato:l tikmattok? Ke:mah kita, i:n xoko:kkapolin kitekih tein oksik kwaltsi:n i:n xoxowik ok, selik ok. Tein kwaltsi:n oksik kitekih wa:n kima:, kima:, kima:go:yah no: ke:meskia kitekiliah sehse: nochi n' iteyotsi:n wa:n ke:mah kima:xakwalowah tein kwlatsi:n oksik kima:xakwalowah wa:n de yo:n kima:xakwalowah ki, kitsetselowah ika, ika se: este se:, se: tep..., se: tasa:ltsi:n *o a ver** to:nika kima:... Kitsetselowah wa:n ke:mah moka:wa n'..., moka:wa n' iteyo pania:n wa:n iteyotsi:n ia:yotsi:n yowi itech ne:n t..., itech se: teisá: ihkó:n tapalkatsi:n ika kite:kah ne:n a:tsi:n n' ia:yotsi:n yehwa ya n' kapolin wa:n iteyo, iteyo ki, kie:wah se... We:noh kite:mah seko wa:n iwa:n iew:..., iwa:n ipachyo *porque** kikwih *solamente** sayoh *puro** a:tsi:, a:tsi:n sah ke:mah a:tsi:n sah a:n ia:yotsi:n sah wa:n ompa este ki, kimolo:ntiah ya? De, de yo:n, de yo:n kikwih yo:n a:tsi:n kimolo:ntiah tsiktsi:n tix, tsiktsi:n tixtsi:n kipa:tah wa:n kipanketsa itech n' titsi:n wa:n kimolo:ntiah des..., d, de yo:n kimolo:ntiah kikwih ya n' ia:yotsi:n ya wa:n ke:mah kipante:kah ya itech iwa:n kima:nelowah ya wa:n iwa:n molo:ni a, iwa:n molo:ni a *despué:s** de iwa:n molo:ni a kita:(li)liah *pane:lahtsi:n o** aha mah iwa:n molo:ni a *o** ke:meh a:man tikit..., a:man t'tatekiwtia nochi yehwa ya yo:n tehwa:n tikiliah este ahso..., *azucar** (en)to:s yo:n tsope:lik iwa:n kima:nelowah ya pero ne:, ne: ke:man taiya:yah n' towe:itatwa:n *cua:ndo** yehwa:n te:chne:xtilihkeh ke, ke:ni:w se: kichihchi:wa i:n atoltsi:n kikwiah (*pu)es** kikwiah este n' *pane:lah** a:n *pane:lah** *pane:lah porque** ne: ke:man pos a:mo moi:xmatia, ne: ke:man a:mo tiki:xmatiah ne:n tsope:lik ke:meh a:man tikiliah tehwa:n koyo:, koyo:tsope:lik a *porque** a:mo tikihto:tih este: mochi:wa nika:wi:n sanoke yo:n kwa:lkwih ka:mpa n' weh..., we:noh ko:koyo:tsitsi:n ya tikihtowah n' tehwa:n, ke:mah. Pues n' ikowyotsi:n wa:n este: i:pa yehwa sah sayoh se: kikwa wa:n se: tai ato:l este: tehsá: a:mo se: k'tatekiwtia? a: tiknekih ka:si seki tein tikte:xi:mah ya mah tikihto:ka:n tein wehwei kowit moskaltia ya ke:meh i:n ta, ke:meh i:n ites..., ikowyo wehwei moskaltia ya wa:n onkak tein ma:s wehwei moskaltia mah se: k'tehteki para kowtati:l a:n no: kwaltia para kowtati:l por i:n semi kwaltsi:n tata wa:n *cua:ndo** kwaltsi:n wa:kik kwaltsi:n xo:ta wa:n semi tekoloh no: toto:nik semi n' i, n' i, n' tit ke:mah wa:n i:n este: no: yetok *tie:mpoh** sah tak ke:man ta:ki :mo nochi xiwit ta:ktok. I:n ta:ki sol..., i:n ta:ki mah tikihto:ka:n itech, itech i:n tiem..., i:n te, tel takawa:ni ma:yoh, abri..., este abri:l, ma:yoh ihwa:k semi tel onkak i:n tel onkak *tre:s** de ma:yoh mah tikihto:ka:n ihwa:k tel ta, taoksitok ika i:n kapolitsi:n ihkwa:k ke:mah wa:n i:pa tikitani nika:wi:n sah onkak oso onkak ne:wi:n kanahika kan..., ma:s paratani? A:mo ta: nika:wi:n s..., nika:wi:n tikitah semi onkak nika:n, nika:n, nika:n ka:mpa ika, ka:mpa ika tinentokeh yekintsi:n wa:n onkak ma:s paratani pero ma:s ma:s ma:s paratani a:mo kanah semi se: kita, *so:lamente** nika:n parahko ke, ke:meh i:n ka:mpa ta:l, tepitsi:n tahta:lse:wtok tikihtowah a: aha a: we:no pos ne: mahyá: yehwa sah tein tikmati ne:n tine:chtapowih pos neh nimati yehwa sah ne: tehwa:n toweita:twa:n te:chi:xpetanihte:wkeh wa:n te:chilih, te:chtapowia:yah ke:ni:w n' te:chilia:yah ke:ni:w se: kichi:wa wa:n para to:ni yo:n kwaltia para, para pahti pos mahyá: a:mo tehwa:n a:mo tik, a:mo ke:man t'tatekiwtihkeh, taka:n kitatekiwtia:yah pero a:mo te:chil..., a:mo te:chilihkeh n' to, towe:ita:twa:n ke:niw a:mo se: kikwi *es:oh**. We:no pos miak tasohka:matik don Rubén tine:chy:lmela:w ke:mah, a:mo teisá: de, *cua:ndo** tiknekis teisá: ihkó:n pos te:chtatsi:ntoki wa:n pos *a la** tehwa:n ma:s tepitsi:n titayeka:nah ya ke tehwa:tsi:n pos tikmahmatih nochi n' tein sá: n' talna:mili:lis, talna:miki:lis ke:mah, we:no pos yehwa sah tasohka:matik, timoitah ya. a:mo teisá:, we:no we:noh no: kwaltsi:n no: kwaltsi:n we:no we:noh.