¿Ton tikchi:wtok n' ampo:n? Ka:n teh n'chi:wa, i:n xiwtsi:n i:n nikitstok, o:!, ox tiki:xmati, i:n mono:tsa owakilit. o:, i:n ye:kixwatok a wa:n i:n se: i:n yetok o:, tak ki:sak n' iteyotsi:n pos x'kita, ye:k..., ye:kixwatok x'kita ne:n tein tsikitsitsi:n, o:, i:n nochi yehwa i:n, o:, ox tiki:xmattok o: Niki:xmattok no: pero a:mo nik..., a:mo semi n'mati neh ke:ní:w se: kichihchi:wa. A:, ta: yehwa i:n, ihkwi:n se: kiteki, o:, ihkwi:n se: kiteki ke:meh i:n ixiwyotsi:n wa:n, ihkwi:n se: kokototsa o:. Ihkó:n se: 'kokototsa kwaltsi:n wa:n se: kita:lilia n' tixti, se: kipoye:lia n' tixti wa:n ke:mah se: kima:nelowa iwa:n tixti, metai:xko wa:n se: kita:lilia yo:n pitsomante:ka para mah ye:kahwia:k ki:sa ne:n tamaltsi:n, ahwia:k kwaltsi:n wa:n yo:n nexkihiiswat ika se: kipihpi:ki wa:n ke:mah se: kipanketsa ya komo komit..., neh nochipa nikmana ika ko:mit. Ko:mit ika se:, se: ki..., se: kimana ye:kkwaltsi:n ki:sa, no:nio niman se:wi *porque** ko:mit nejó:n tila:wak. *Porque** yo:n tepos ika se: kimana ata nikilia neh ye:k niman se:wi wa:n ika ko:mit, kwaltsi:n. A:. Mm. Wa:n i:n tikto:kak, ta: ne:stok mahyá: nejó:n..., ka:n semi onkak, sayoh..., yo:ni sah ne:n mochi:wtok, ka:n miak. Ke:mah, i:n, i:n *apenas** i:ni, i:ni nejó:n nikto:kak para mah nejó:n ki:sa i:n iteyo o: wa:n nika:n ihko:ni a pero i:n pos i:pa yetoya *planta** pero **demás** ne:n ka:sá: ika ixwa sah ke:meh i:n mochi:wa, ka:mpa paya:n, kwaltsi:n mochi:wa ke:meh i:ni nochi. Ye:kwehwei mochi:wa, wehwei *mata** mochi:wa. A:, we:wehkampantia. Ke:mah, pero ka:sá: ika ixwa sah. A:, wa:n nika:n teh tikto:kak *porque** a:mo tei katka. Yehwa i:n nikitstok. Mm, i:n ke:mah. Mm, i:n a:mo tei katka, *por eso**..., ke:mah, i:n tikto:kkeh wa:n yehwa ya x'kita i:n ..., pero i:n *después** momiakili:s a. Ta: yehwa i:n nikitstok, kwaltsitsi:n ixwak a. Ke:mah, ye:kkwaltsitsi:n ya. i:n sah ye:kko:kone:meh, o:, nochi i:n xkita sah i:n ye:kkwaltsi:n yahtok. Ta: mochi:wa sah ka:sá: ika pero i:n tikwa:lkwikeh i:pa para mah onka no: nika:n pero ka:mpa mochiwa, moye:kchi:wa. Moye:kchi:wa, wa:n ke:meh ke:maniá:n ne:n tel..., motelchi:wa *porque** ke:meh nika:n, ekintsi:n aya:mo teh onkak semi. Pos neh n'mattok ke de ke:meh i:n xo:chiohtok, yehwa ya n' ki:sa n' iteyotsi:n wa:n ixwa, itech junio tel onkak. Itech junio telkwahkwali, *hasta** kinamakah seki. A:, no: monamaka, mm. Ke:meskia kil..., ke:meh yo:n okseki taman kiltsitsi:n, Mm, monamaka no:, mm. No: ki..., no: kinamakah. Ke:mah, ta: pos ke:meh kiltsi:n i:pa, nejó:n kinamakah no: wa:n pos mah se: 'kowa wa:n se: kichi:wa ya n' tamaltsi:ni, ye:k ahwia:k I:n nikitstok ye:kkwaltsitsi:n ixo:chio no:. *Este** komo tikokxitih ya ke:meh i:ni, pos tikmanak a wa:n ke:mah xikchi:wa seki chi:ltamo:ltal, ye:kwe:lik ika se: kikwa. Ye:kahwia:k. A: pos neli. Ke:mah, i:pa sepa ne:n..., neh a:mo ke:man nikwa:ni ne:n, ne:n tamal Ke:mah, mm. A: kanah. A:mo ke:man. Ne: sepatsi:n ne:chwa:ntikah, niahka nikalpano:to wa:n no: ka:ko:lwihkeh. Ne:chwa:ntikeh tsikitsi:n wa:n ka:ko:lwih[keh], 'ta:lilihkeh tak iwa:n pionakat nikekoh. Mm. Kwaltsi:n neli we:lik pero a:ko:loh, a:mo ke:man, a:mo ke:man ne:..., n' tamal a:mo..., A:, a:ko:loh. A:mo, neh i:pa nik..., neh i:pa nikchi:wa tamal. Mm, tamaltsi:ni. Ke:mah. Kwaltsi:n, ahwia:k ki:sa ika yehwa yo:n nexkihiswat se: kipihpi:ki, ye:kahahwia:k. A:, pos neli. Ke:mah, mm. Ke:mah, komohkó:n..., kwalia ke t'ne:chilwih, no: nikchihchi:was iksá:, ka:n semi owih nikaktok. Ke:mah, x'chi:was Kanah, ka:n owih. Ke:mah, ka:n owih, ta: pos sayoh yehwa n' tixtsi:n ne: nejó:n mah se: 'kwe:cho wa:n, wa:n nejó:n kima:nelowa iwa:n wa:n se: kimana ya. Wa:n ne:nke:n oksi *porque** pos nejó:n tixtsi:ni n' oksi wa:n xiwtsi:n kahkanaktik ne:nke:n oksi, ke:mah. Wa:n selik. Ke:mah, seltsi:ni. Nochi mah se: kikwi tein sehselik. Ke:meh eski, ta:..., *Porque** ke:meh i:n, x'kita i:n, A: pos ke:meh i:n, chika:wak a. Ke:meh i:n ke:mah. O:, ke:meh i:n kwali yetok a, ke:meh i:n nochi seltsi:n, o:, a:mo..., kwaltsi:n oksi ne:nke:n, ta: kahkanaktsi:n, no: ke:meh i:n se: ma:ktok, mahyá: moxohxokolihya nimah Ke:mah. Ke:mah wa:n i:n sel..., i:n neli chika:wak a nikitstok *porque** xo:chioh, teyohtok a wa:n xo:chiohtok a. Mm, yo:n chika:wak a. Ke:mah, yo:n chika:wak a ..., Ta: pos yehwa ya i:n iteyo, i:n ixwak a, o:, 'kita sah. O:, i:n yetok ne:n tsikitsitsi:n, o:. Ke:mah, yehwa yo:n nikitstok. Ke:mah. A:, ke:mah. A:mo, nejó:n neli iwki mono:tsa, owakilit. Ke:mah, wehka:w a niahka, nikalpano:to wa:n ompa ne:chwa:ntika, ne:chilwihkeh ke owakilit pero a:ko:loh. Pero tehwa:n i:pa tikchi:wah tamal. A:, pos neli. Mm, ke:mah. *Más** kwalia: ke nika:n nimitsahsiko ne: tik..., tikwihkwitok, tak i:n yehwa tikitako ¿*o** tikme:wako? Ke:mah Yehwa nikitako, *porque** nejó:n nikitak i:n ixwatok a, o:. Ke:mah, nikitako wa:n ke:mah nikwi:kas a wa:n tikchi:was a n' tamal. A: pos neli. Ke:mah. Ke:mah, mah miakia *más**, ke:mah pos kwali se: kiteki a nochi. Mm. Ke:mah. *Bueno** pos kwalia nejó:n nika:n nimitsahsik, ne: tine:chtapowih ya, neli ne: ni[mitsilia], a:mo ke:mah nikwa n' tamal Ke:mah pero xikchi:wa. Ke:mah x'chi:was, mm. Iksá: n'chihchi:was. Ke:mah, pos teltasohka:matik. Neh niowa. Ke:mah. Mm. ka:n tei, ka:n tei, mm. sin palabras.