Mary, nimitsno:tsato ne:, i:n kowtet nochipa nikita nikneki x'ne:chilwi ke:ni:w mono:tsa? Mono:tsa nexkihit A:, ke:mah ta: i:n nochipa nikita no: o..., onkak nika:wi:n wa:n no: onkak ne:wi:n Xaltipankopa, Ayo:tzinapankokopa no: onkak i:ni a:mo n'mati neh ox, ox se: kikwa ox we:lik ne: komohkó:n se: kichihchi:wa tapalo:l oso kikwah okwitsitsi:n, chiktehtsitsi:n oso xa: oksé: taman okwitsitsi:n. (Po)s no: kikwah n' chiktehmeh wa:n okwiltsitsi:n no: kikwah pero, pero tehwa:n no: kwali se: kikwa, no: se: kichihchi:wa ihko:ni ke:meh i:n tikitaya i:n ekintsi:n pos a:mo, aya:mo oksi *cuando** oksi kwaltsi:n tihtile:wi wa:n ihwa:k a se: kiteki wa:n se: kipixka wa:n se: kima:xakwalowa ke:m..., mah se: kitsetselo kwaltsi:n ki:sa n' iteyo wa:n tein moka:wa se: kichipa:wa ika se: ima:y ihkó:n se: 'kixtilia. żKe:niwki ne:n iihtik kipia, ke:n tikihtowa tein se: kima:xakwalowa? Pos i:n tein mero, tein mero ki:sa se: (ki)kwa yeh kohkostik wa:n tein iteyotsi:n tihti:ltik a wa:n seki kipia iyo:lo. Kipia n' iyo:lo ne:n taihtik?. mm no: kipia n' iyohyo:lotsi:n ke:mah moka:wa yeh mahyá: achi tahtakwa:wak pero pos nejó:n ipachyo we:lik kwaltsi:n ye:kahwia:k mah se: kita:lili *pimienta** kwaltsi:n we:lik (i)wa:n se: kikwa wa:n seki ta: ka:n kichi:wah chi:l kita:liliah tein koko:k pero neh nikchi:wa ihkó:n sah. Ihkó:n sah tikchi:wa *porque** neh iksá: a:mo n'mati ox yehwa i:ni i:pa nikitaka ne: se: siwa:tsi:n kichihchi:wtok ka:ko:lwi:..., kia:ko:lwihka. Pané: yehwa i:ni sayoh ke neh ka..., a:mo niki:xmati *porque** nikitak ihkwa:k tihti:ltik. Mm a:mo, yehwa i:ni, yehwa i:ni pero neli pos de, de se: kichihchi:wa ya we:we:lia komo kichi:wah a:ko:loh oso, pero neh nikchi:wa ihkó:n sah i:pa ihkwi sah sayoh ika pimie:ntah. Wa:n tikihtowa n' okwiltsi:n kikwa żKati:yeh okwilin kikwa? Pos kikwa no: kihtowah semi 'kwa yo:n kiliah a:yo:to:chih, yehwa kikwa *porque** *cua:ndo** oksi a kina:mik(tiw) ihkó:n mo ye:kte:ma ne:n ie:wayotsi:n. Ne:, we:noh i:n ekintsi:n tikihtowa xoxowik ok, żKe:mania:n oksiti:w? Oksi itech todosa:ntoh neh n'mattok ihwak *más** onkak (i)tech todosa:ntoh i:pa kitekih ya *más** Ihwa:k a ne:n oksis pos i:ni, żI:n *hasta** ihwa:k kwali se: kikwa:s? Pos *hasta** ihwa:k a:mo n'mati ke:mania:n i:ni pero má:s, neh n'mattok má:s ihwa:k ne:n itech todosa:ntoh n' onkak. We:noh pos tikihtowa ke se: kikwa ma..., komo mah se: kichia mah oksi wa:n se: kimapa:..., se: kima:xakwalowa wa:n se: 'kixtilia n' iteyo Ke:mah. wa:n se: kita..., se: kichihchi:wa ya n' tapalo:l. Ke:mah ihkó:n se: kichi:wa. wa:n i:n ikowyo ne: kwaltia tehsá: ik(a) se: kitatekiwtia oso i:pa sayoh se: kitamo:ta? pos ikowyo, ikowyo ke:mah, neh n'mattok kikwih seki de i:n ye:ktoma:wak no: kitekih ke:meh yo:n neli kem..., para se: kaltsi:n kichi:wah wa:n kita:lilisnekih se: *hoyito** yehwa i:n kikwih no:. A:, pos a:mo nikmatia, wa:n ixiwyo no: se: kita..., se: kichihchi:wa tapalo:l, no: we:lik ke:meh eskia kilit? A:mo yeh se: kichi:wa ika tamal, etixtamal wa:n yo:n pi:ksa kwaltsi:n ika se: kipihpi:ki. Yehwa sah a:..., nakatamal a:mo i..., a:mo se: kikwi? A:. A:mo, yeh a:mo ke:man nikchi:wa, neh..., ta: i:pa nochipa nikchi:wa pi:ksa wa:n etixtamal, mm. Pos ke:mah, ka:n nejó:n no: kwalia: ne:n tine:ch..., tine:chwa:lkwik, ta: i:pa nikihtoh nimitsno:tsati:w wa:n x'ne:chilwi i:n kowtet ke:ni:w mono:tsa *porque** a:mo niki:xmati. A:mo ta: mono:tsa nexkihit. Nexkihit ke:mah. *Bueno** ekintsi:n nikmattok a ke:ni:w mono:tsa wa:n tikihtowa ke se: kikwa *porque** neh a:mo nikmatia ox se: kikwa. A:mo ta: we:lik, ye:kahwia:k. Mm. Ye:kahwia:k. Ke:mah. *Bue:no** pos teh a:m..., tikihtowa a:mo ke:man tikako:lwia. Kanah. Neh a:mo, neh nikmana ihkó:n sah, mm, mm. Nochipa ihkwi sah. *Bue:noh**. Pos tel miak tasohka:matik tak tiowih ya. Sikiera t'ne:chne:xtili:ko ya. Ke:mah, a:mo ka:n tiwetsik sah. A:mo teisá:. A:mo..., mm. Mm.