Ahora. Tehwa:tsi:n don Ernesto ne:chtapohpolwi, n'nekia nimitstahtani:s i:n kowtsi:n ke:ní:w mono:tsa. A:, i:n mono:tsa wi:tsikite:mpi:l wa:n seki kilwiah wi:tsikixiwit. Wi:tsikixi..., żWa:n para toni i:n kwaltia? O:me taman kito..., ki:xmatih. I:n kwaltia para yo:n a:ksá: moteki wa:n a:me:sme:ya wa:n ompa te:malowa, se: kita:lilia i:n. wa:n nejó:n i:n, i:n ixiwyotsi:n se: ki..., se: kiteki tein..., ma:ski chika:wak ke:meh i:n se:, se: kima:xakwalo, wa:n ke:mah se: ki..., kipa:tskilia ka:mpa se: mo..., se: mo..., se: moteki, se: mokokowa, se: kichi:wa ihkó:n, se: kima..., 'kita a:mo a:y..., ye:kwa:kkatik wa:n 'kita ke:ní:w moa:yo:ti:s mah, mah nikma:xakwalo chika:wak, kita sah. Ihkwi:n se: kichi:wa ihkó:n. Komo se: motsonteki *o** ke:meh i:n kowtah se: tekiti, se: moteki ihsiwkatsi:n, ka:n teh onkak pahti ompa yehwa se: kiteki i:n xiwit wa:n..., kita sah, ise:nti moa:yo:ti:tia, o:! Niman se: kita *cuando** moa:yo:tia, kita, pané:, pané: a:paliwi se: kita se: ima:ko, o:!, eh!. Kita sah. Ke:mah, *porque** se: kichi:wa kita, se: kipa:tskilia ka:mpa se: moteki, ihkó:n. Se: kipa:tskilia *fuerte, fuerte** [...], ke:mah se:, se: kipa:tskilia kita ihkwi:n wa:n ke:mah x'ta..., ka:mpa se: moteki a wa:n ke:mah kipa..., ahsiti ka:mpa se: kiteki wa:n ke:mah ye:kchichinaka, ye:kte:kokoh kachi. Ye:kte:kokoh. Pero kipahtia i:n wa:n..., a:mo, a:mo te:malowa, mm. A:mo te:malowa i:n. Niman ki:xwa:tsa wa:n koma:mo se: kita:lilih i:n, i:n a:tsi:n, ye:k..., te:malowa. Pero mah se: ki..., kita sah, a:..., a:yoh i:n, kipia a:t. A:, yeh ke:mah. Pero mah se: kima:patska achi chika:wak para nejó:n, para ki:sa n' a:yotsi:n. We:noh, oksé: tatsi:ntokalis no: n'nekia nimitstahtani:s *este**, wa:n i:n kipahti..., i:pa sayoh para yehwa sah ne: ka:mpa se: moteki *o, o** kipahtia oksentaman kokolis. No: kipahtia..., para tataxis, ma:ski mah tamanal ke:meh i:n. Mah tak..., kwaltsi:n se: kimolo:nti. Se: kwali tama..., ta..., taki:tskil se: kimana wa:n ke:mah, taih de yo:n tataxiskwih wa:n kinka:wak a n' tataxis. No: kwali para tataxis i:n. A:. Wa:n i:n a:koni a mitsne:xtilihka ne:..., I:n ne:chne:xtilih now..., nowe:ita:tah katka nemia. Yehwa ne:..., ihwa:k ne:, ni..., miak taman pahtsi:n mone:xtilihkeh ke:meh pos a:mo onkaya ihwa:k tapahtia:nih ke:meh ekintsi:n sanipa yetokeh ta..., koyo:tapahtia:nih. Pero yeh..., ihwa:k on..., ihwa:k nemiah sah ihkó:n tokni:wa:n, kinemiliah sah, ke:ní:w kichi:wayah. Pero de, de kitak [keh] kimpahtia pos nejó:n, mota:lilia:yah ke:meh i:n, kita. Mota:lilia:yah teisá: ihkó:n pahti sah wa:n mochi:waya pahti o..., wa:n ika yo:n, ompa momakakeh *cuenta** ke, de ke mo..., onkak pahtsi:n nika:n tehwa:n, de kowtah, de xiwit sah, soh mah se: kichihchi:wa. Mm, wa:n oksé: tatsi:ntokalis no: n'nekia nimitstahtani:s, *este**, ixiwyo sah wa:n ikowyo para toni kwaltia wa:n kwaltsi:n ki:sa i:n. Teisá: kwaltia para ..., Pos i..., ikowyosti:n, ikowyotsi:n no: kwaltia para kowtati:l tein we:i a wa:n ke:meh i:n, ma:ski i:n, kwaltia i:n tako:tsi:n i:n ye:k, i:n ye:k, ye:ktakwa:wak kowit wa:n ye:kkwali tata wa:n ye:ktekoloh i:n. I:n ye:ktekoloh ke:meh a:wa:kowit, sayoh mah s..., mah tein..., okseki mochi:wa ihkwi:n mochi:wa toma:wak de yehwa i:n kowit. Wa:n i:n komo kite:xi:mah tsikitsi:n mo..., mochi:wa itsmol, pero i:n wehwei mochi:wa *hasta** ihkwi:kwi:n. Wehkapantia, kie:ra se: e:yi, na:wi *metro** mochi:wa. Wa:n ye:kkwali kwaltia n' i..., kwaltia n' i..., kowtati:l, ye:ktakwa:wak wa:n, wa:n ye:ktekoloh i:n kowtsi:n. I:n kwaltsi:n tata semi. Pos semi, semi kwaltsi:n i:n, ne: tein mitsne:xtilihkah mowe..., mowe:ita:twa:n ne:..., ne:ka, ne:ka to:nal a:mo tikie:wa:k, sanoke teh tikmoya:wa ya wa:n tikine:xtilia okseki tokni:wa:n tein no:, no: ki..., a:mo ki:xmatih. Ke:mah, se: *O** tein a:mo tiki:xmatih, ke:meh i:n ekintsi:n, a:mo niki:xmati neh. Ika nimitstatsi:ntokia wa:n wa:n no:, no: n'neki nimitstahtani:s *este** ke..., ke:meh yo:n mowe:ita:t semi yehwa ika mopahtia:yah Nochi yehwa tokni:wa:n mopahtia:yah ika, nochi, onkaya nochi ma:se:walpah. Onkak pahti sayoh ke a:mo timotapowiah wa:n seki t'nexi:kolmeh, a:mo timolwiah. Mm. *Mejor** kachi mah motalo no:, 'kwiti ne: tapahti:lo:ya:n pahti, mah, mah ki..., mah kikowati *mejor**. Pero onkak pahti nika:n, i:pa 'ne:nentokeh, sayoh a:mo timolwiah sah *o** a:mo t'matih, de se: kimati mah se: molwi wa:n mah se: kichi:wa. Ke:mah, para se: kimatis ke neli, neli tana:miki. Ke:mah, yehwa yo:m Ke:mah. Ke:mah, pos semi telkwaltsi:n Don Ernesto, telmiak tasohka:matik tein tite:ch..., 'te:chne:xtilia tein a:mo tikmatih tehwa:n pos, tehwa:n tite:chilihtok a nejí:n, wa:n tehwa:n mah a:mo no: tikie:waka:n, mah tikine:xtili:ka:n okseki tokni:wa:n. Ihkó:n. Ihkó:n neli. Miak tasohka:matik. Miak tasohka:matik. Entó:s ti..., tiowih nipawi:n tinemitih Mah se: kimpano:ltili okseki tokni:wa:n, mah kimatika:n no: ke:ní:w se: mopahtia. Yehwa sah yo:n. Ka:n teisá: Rubén, ka:n teisá: [...]. Tiowih, tiowih. Sin palabras.