Pos a:man sepa, ke sepa nika:n timahsih, nikneki nimitstahtani:s e..., ox no: tiki:xmattok yo:n se: okwilin ata kiliah te:to:kani. Ke:niwki wa:n ka:ni nemi wa:n toni kichi:wa, ne:n, [i]tekiw, tekit, ka:nika mo...., ka:ni, ke:meh ka:ni mocha:ntia. Xa: tiki:xmattos yo:n okwilin kiliah te:to:kani. Pos no: niki:xmati, nihjó:n sepa nika:n ti..., timahsih, wa:n timomati:lti:tih ton, ton talna:miki:lis tein tikpiah, tein tikitah, tinemih nika:n kowtah, ke:meh i:n nimitsilia *siempre** tite:tekitilia:nih, tinemih itech se: ohti ihkó:n tikitah yo:n okwiltsi:n neh nik..., niki:xmati no:. Niki:xmattok pané: o:men nihjó:n se: ahtapalchi:chi:ltik wa:n oksé: ti:ltik Nihjó:n okwiltsi:n ne:n ta:lto:kani kiliah, yo:n seki achto ne:n motachkwili:ti wa:n ka:mpa kitah se:, se: okwiltsi:n oso se: tokat oso yo:n se: cha:nkwe:tah. Teisá: okwiltsi:n 'ki:tskia wa:n kwi:ka, ne: kimiktia wa:n kwi:ka itech ne: ka:mpa icha:n ne:n icha:n. Kiliah icha:n te:ntok seki ta:ltsi:n, ompa tak takoyo:nia wa:n ompa ne: 'kalaki:ti. Ompa 'kalaki:ti pero a:mo nikmati neh kox *después** o..., ox kikwa. [Ke:]masá ihkó:n kiki:tskihtiw. Wila:na, mm. Wa:n yo:n pa:pata:ni wa:n mota:li:ti wa:n pané: mo..., kahokwi nochi iahtapalwa:n. Ke:mah. Se: chi:chi:ltik, ahtapalchi:chi:ltik wa:n se: ti:ltik. Se: ti:ltik kachi we:i n' i..., n' i..., n' i..., n' ikwa:ko. Kachi we:i wa:n pil..., ...tsi:n. Wa:n yo:n ne:nemih ne:wí:n se: kita ye:kne:nentinemi. Wa:n, pos a:mo, ke:masá: a:mo, ka:sá: ika se: kita ke:meh i:n kihto:s itech, ne:n, ka:mpa i:n xola:lmeh ihkó:n a:mo kanah nikita, nikita *solamente** ne:wí:n kowtah. Ka:mpa ika ne: .... Ke:mah, kowtahpa. Ne: ka:mpa ika, ne:n, nehkwí:n kowtah, ka:mpa achi chi:chi:ltik wa:n pata:wak n' ohti. Ke:mah. Ompa se: kita, ne:n, ne:nentok nihjó:n te:to:kani. Ke:mah. Te:tokani kilia ke:meh yo:n, ne:n, yehwa yo:n nimitsilia ne: ki..., kichkwa ne:n ta:ltsi:n wa:n ompa ne: 'ki:tskia ne:n tokat oso ne:n ta..., n' cha:nkwe:tah *o** teisá: okwiltsi:tsí:n nochi kintokatiki:sa wa:n kinki:tskia wa:n tak kinimiktia wa:n kwi:ka ne: ka:mpa, ne:n, incha:n. Ompa kwi:ka. Kiliah icha:n ka:mpa ne: takoyo:nia wa:n ompa ne: kinta:li:ti. Yehwa yo:n neh nikmattok pero teh xa: kachi, xa: kachi tikmati ke:meh i:n no: tinentinemi ne:wí:n, in ti..., kowtah oso ka:sá: ika itech se: ohti pos no:, no: kwali tine:chili:s, nika:n nochi mah ti..., timoli:ka:n. Ke:mah, pos yo:n niki:xmattok yo:n okwilin kiliah te:to:kani. Onkak seki ye:kwehwei:n, telwehwei:n. Wa:n seki achi nohne:lmeh. Wa:n yo:n tein we:i ne: ti:ltik nochi n' i..., nochi ke:meh yetok in..., n' okwilin, nochi n' *icuerpo** ti:ltik, imetswa:n tihti:ltik nochi wa:n wehkapantik semi. Wa:n nehjó:n iahtapalwa:n chihchi:chi:ltik wa:n, wa:n no: kwehkwe:rnohyeh mahyá: ye:ki..., kwehkwe:rnohyeh ke:meh yo:n chapaolin ata wa:n, wa:n nehnemi koli:nia *icuernitos** ihkwí:n. Ihkó:n nehnemi. Wa:n yehwa yo:n nehjó:n nikita neli kichi:wa koyok ka:mpa tahta:lkwa:ke:s *o** ta:lkwa:tsi:ntan, takoyo:nia wa:n ke:mah kite:mo:ti a ne:wí:n toni ki..., [ki]ki:tski:s. Ki..., kahsi chapolin *o** teisá;, teisá: we:iokwilikni:w, ke:meh yo:n tokat. Semi, semi *casi** kinki:tskia ne:nke:n tokameh ata. N' tokameh. Wa:n kwila:na, kikalaki:ti wa:n de kwila:na ne:n [i]okwilikni:w .... Pero mahma:[sohtiw]. Ihkó:n kichi:wtiw iahtapalwa:n, koli:nihtiw, kitsetselohtiw ihkó:n mahyá: yo:n, mahyá: yo:n mowiwixowa iahtapal, pané: yo:n mote:..., pané: yo:n, yo:n *pato** kichi:wa *cuando** ma:ltia. Ihki ne: kichi:wtiw ne:n iahtapalwa:n. *Casi** papatakatiw, *casi ser...**, ma:wiltihtiw. Wa:n kalakiti ne: tekochihtik, yo:n, yo:n nimolia eski ompa kikwa, ompa ke:wati wa:n para kikwa:s, ompa icha:n yo:n okwiltsi:n. Wa:n, nehjó:n, neli yo:n a:mo ke:man se: kimati ke:ní:w yo:n. A:mo, a:mo achi, a:mo kachi te:..., te:tipi:nia de a:mo se: koli:nia. Pero neh se: bia:jeh niwa:la:ya de kowtah, ompa ne: ta:lchi:chi:l, ompa, ompa se: kinita ne: ta:lchi:chi:l, i:n *loma**. Ompa ke:meh nochi ta:ltsi:n sah, kwelitah ompa mocha:nti:skeh yo:n tahta:lkwa:ke:s, de ka:mpa ta:lkwa:tsi:ntan. Ompa niki:saki wa:n tatahkooh wa:lahtok n' okwilin, kwa:lwila:na se: chapoltsi:n, nikwa:lpe:wa tapial, ne: nikita ompa k..., yahtok tatahkooh, niknemilih ipan nitaksas. Wa:n notekak, yo:n kana:wkeh, nimetsaktok notekak wa:n ka:mpa koyoktik *mero** yo:n is..., se: 'kalakia *correa** ke:meh nitaksak wa:n tak wa:n yo:n yetoya de *malas** no:. Kiahkokalakih imi:t itech notekak koyoktik wa:n ne:chye:kmetsmi:mak noikxipil..., noikxipilko. Wa:n ye:k..., ye:kfie:roh nikmatik, ne:chye:kkokowa, *hasta** pané: noyo:lotsi:n ne:chkokowa:ya, ye:k..., ye:kte:kokoh. Pitsotik te:kokoh. Wa:n, wa:n yo:n no: kipia imi:t. Ta: ika imi:t te:..., te:tepi:nia, a:mo, a:mo ika ite:no, ta: ika imi:t. Te:ki:tskia. Por eso n' okwilimeh kinimiktia. Ke..., a:m[o]. Wa:n yo:n mo..., mochihkolowa de te:..., te:..., te:kwi ika im[i:t]. A:mo, ta: a:it ke:ní:w tak takwa:wak imi:t, mahyá: witsti. Wa:n ye:kte:kokoh, neli fie:roh nikmatia pané:, *hasta** pané: nikwa:oli:nka ne:ch..., ne:chmetsmi:mak pero neli nehjó:n ye:kchika:wak. *Hasta** fie:roh nikmatia. Wa:n nehjó:n neli para tamati:yak wehka:wak ok. Wehka:wak para tamati:yak ke:meh se:, o:me, e:yi *hora** nikmachilihtoya *hasta** kalihtik niehkok n'machilihtoya, ne:chkokowa:ya nomets. Pero ne:chye:kmowtih, ekintsi:n nikmowilih ya, ekintsi:n a:mo nikneki nikmetsxakwalo:s ka:mpa nikinita ohtipan, a:mo nikimikti:sneki ok, nikmowilia *porque** ye:kte:mi:ma. Ke:mah. Ka:n teh nimota:lilih iwki, iwki nikelka:w, iwki nikelka:wak. Ka:n teh nimota:lilih. Wa:n, wa:n toni ne..., ne: to..., toni pahti timota:lilih para, para pahtik. ¿A:mo mitskwika toto:nik? A:, *ya mero, por eso** nikwa:oli:nka, fie:roh nikmatia *hasta** ne: pané: noyo:lo ne:chkokowa:ya pané: noyo:lo kisoyah ne: yo:n yo:n teyao:ni. Pero ne:chkokowa:ya fie:roh nomets. Yo:n porin ninexi:kol, niknekik nikmikti:s wa:n a:mo n'mikti pos tak takwa:wak wa:n tak no: yetoya de *malas**. Moahkitstite:k wa:n ta kiahkokalakih imi:t itech no:..., notekak koyoktik ka:mpa yo:n se: 'kalakia *correa**. Ompa ne:chye:kik..., [ne:chye:k]ikxipilmi:mak wa:n fie:roh nikmatia. Ihwa:k ke:mah a:mo, a:mo ke:man nikimiktia ok. Nikita nikmowilia, *mejor** nik..., komo n'wi:ka tako:t n'so:sowilia i:n tein ohte:n se: kinita n' okwilimeh. Pano:k ka:mpa koyoktik ne:n tekak. A:. Ka:mpa. Ka:mpa koyoktik notekak katka o..., ompa, ne:n, ne:chmetsna:lmi:mak pero neli ye:kkwali nikmachili. Te:kokoh semi. Tein wehwei:, yo:n tein wehwei wa:n yo:n seki tsikitsitsi:n a:mo ke:man nikmiktia pero, pero no: iwki eski te:kokoh eski. Yeh yo:n de wehwei:n Pero neli ne: no: iwki yo:n te:to:kani telte:kokoh. Telkipanowia a:lsimit, yo:n wehwei:n. Kitelpanawia. Tel..., telte:kokoh fie:roh yo:n *hasta** pané: totomoka fie:roh ka:mpa te:..., ka:mpa te:..., te:kwi:ltia imi:t. Pos yehwa yo:n nihjó:n, nochi timotahtaniah wa:n mah timoli:ka:n. Ke:mah, yehwa yo:n. Ke:mah. Ompa ne: no: se: bia:jeh niahki ne: Ta:lchi:chi:l. Ka:n pata:wak n' ohti pos niktayewalwih yo:n okwilimeh ihkó:n yetoyah ke:meh o:me:n yehwa yo:n nimitsilia we:i se: wa:n se: yo:n ahtapalchi:chi:ltik. Mm. Ke:mah. Ompa ne:nentoyah wa:n *después** nikita kitokatiki:sa ne:n tokat wa:n, wa:n pos ke:meh tikihtowa, a:mo, a:mo nikitak ox ne: kalakito ne: itech tekoch kwi:kak ne:n tokat. N' oksé: okwiltsi:n *después** sepa kikwito. Pero a:mo nikitak ox kikwah. Kihtowah ke wehkatan ihkó:n moto:ka. Moto:ka wa:n panki:sa para 'ki:xtia ne:n ta:l wa:n para kita:lia ya ne:n, ne:n tokat. Ke:mah. Pero tak kikwa eski, *por eso** kwi:ka yo:n okwiltsi:n ompa kikwa:ti icha:n. *Porque** ne:n tokat ne:n kinki:tskia semi kwelita kit. Tak kwelita *porque** se: kita ne:n kia..., ka:mpa 'ki:tskia. Ke:mah porin ka:n wel pata:nih, pos i..., ika ma:wiltiah n' okwiltsitsí:n. Ke:mah, yehwa yo:n ki..., Wa:n *más** nemih de to:na. Te:..., ke:mah yo:ni. Ka:n se: kinita, ka:n se: kinita. De to:na kachi nemih, de mixkiowi ihkó:n, de mixtah ihkó:n a:mo kachi se: kita. Ke:meh i:n ke:masá: ye:k..., ye:ksokitah n' ohti a:mo se: kita. Ka:n se: kita. Aktokeh. Se: kita *cuando** to:na. Ke:mah, aktokeh ka:mpa inincha:n, ompa takoyo:ntok ompa aktokeh yo:n okwilimeh. Ompa mokalakiah. Pos kwaltsi:n no: nika:n timonohno:tstokeh ke:meh i:n tinentinemih itech i:n ohmeh ne:wí:n. Tie..., tayewalohtinemih oso ke:meh i:n tikchi:watih tochi:walis pos tikinitah yo:n okwilimeh. Ke:mah, se: kini:xmati miak taman yo:n. Yo:n okwilimeh pos ekintsi:n no: semi mah se: kin..., kinita sah yo:n wa:n mah se: ki..., kintayewalwi. Yo:n semi, semi te:kokohkeh, a:mo wel se: ki.... Nohjó:n tikmachilih ke mits..., mitskokoh ne:n Kip..., kipia imi:t no:, kipia imi:t, itsi:ntan kipia imi:t. A:mo ta:, a:mo mochihkolowa, ta: takwa:wak tak n' imi:ts nimolia. A:mo, a:mo, yeh a:mo moka:wa imi:t, ta: ... n' i..., imi:t ne: komokó:n kikwi ihkó:n. Neh nimolia:ya xa: mochikolowa:ya, a:mo ta: tak sayoh de ke mopilowa wa:n yo:n moka:wa no: n' imi:t. ¿Oso, oso ki:sa? A:mo kipia. A:mo, a:mo, a:mo moka:wa, ta: ki:sa sepa imi:t pero nehjó:n ye:kte:kokoh fie:roh. Xa: kipias *veneno** no:, ika te:kokoh semi. Ke:meh chokoy. I..., kipanowia ok, kipanowia ok, kipanowia ok, telte:kokoh semi, ke:mah, telte:kokoh. A:. Pos yehwa nika:n ti..., timoliah no:, komohkó:n ka:sá: ika yetok yo:n we:i pos mah se: kitayewalwi. Mah a:mo se: koli:ni *porque** neli te:..., te:mi:ma. Te:mi:ma *porque** ne: lo:kohtik n' okwilin. Yo:n a:mo te:..., a:mo te:yo:kolia, mah a:mo se: koli:ni, pero nik..., nikmikti:snekia pero a:mo nikmikti nik..., ne:chmetskokoh yehwa. kwala:nik no: de ipaniá:n titaksak. ¿wa:n ke:ní:w pano:k itech ne:n koyok de n' mo..., motekak? Ke:mah, kwala:nik, ke:mah kwala:nik, niknekia nikmetsxakwalo:s pero ka:n kwaltiak. Pos koyoktik not..., katka, ne: ka:mpa se: 'kalakia *correa** i:n ikwa:pan, ompa ne:, ne:chikxipilmi:mak. A:, sepa sah *cuando** tikmachilih pilkatok a. ¿Wa:n ke:ní:w tiki:xtih? Ke:mah. Yon sepa ne:chmetsmitwia wa:n fie:roh n'matia nitatsonkapa:nih pero ne:chye:kkokowa:ya fie:roh nomets. Pos ki:sak, ki:sak pero ne:chye:kkokowa:ya. Ise:lti ki:sak. ¿Wa:n, wa:n tikmiktih? Ke:mah, ki:sak, ki:sak. E:h, ka:n n'miktih ok, ta: nikmowilih, ne: ne:chye:kkokoh fie:roh nomets, a:mo n'miktih ok. Choloh, ne:wí:n yahki. Sikie:ra nimo..., kie:ra nimomi:maltih yo:n okwilin. ¿Wa:n ekintsi:n ne:wí:n ka:mpa ika tiow a:mo, a:mo teh tikita ok i:n to...? Ke:mah. Nikita pero ekintsi:n a:mo, a:mo nikinchi:wa kwe:ntah *mejor** kachi kwali nikintayewalwia. A:mo nikinmowtia ok *porque** te:..., te:mi:mah neli. Pos neh nikita, ne:n kichi:wah ne:n in..., incha:n, a:mo semi tel, telwe:i ihkó:n. Ke:meh aki sah. Kanah, ke:meh aki sah, ke:meh aki sah. Sioh tate:noh ihkó:n te:ntok n' ta:ltsi:n, neli takah ihkó:n kitetekwinohtiw ne:n ... Ke:mah. A:mo te:naktiw, ta: ihkó:n kitetekwinohtiw ika istiwa:n, ne:n, ima:wa:n, ne:n, n' ok..., ne:n, n' okwilin, ne:n, okwiltsi:n. Ki..., ke:mah, kite..., kitetekwinowa. Wa:n yo:n a:mo se: kimati kox kinkwih ehekai:xko *o** xa:, xa: de n' ta:lpan ne:nentokeh. Pos según** eski ka:mpa ik..., yo:n tsi..., yo:n tokameh ke:meh ka:mpa kipiah intsa:wal ompa kin..., ompa kinim..., kinimiktia. Ompa kinimiktia, itech ka:mpa yetokeh intsa:wal. Kite:mowa ta: pos de maya:na nimolia yo:n kinkwa yehwa n' okwilimeh. Ke:mah. Wa:n yo:n kinte:mo:ti n' okwiltsi:n, *o** ke:ní:w. Wa:n yo:n no:, no: tak taknekwih. Ta: tachi:xtokeh pero, tachi:xtokeh ke:ní:w kitas, wehka tach..., wehka tachiah yo:n, yo:n okwilin. Wehka tachiah porin wehwei:n i:xtololowa:n ata, o:me sah i:xtololo pero wehwei i:xtololowa:n kipia, ke:meh yo:n wehwei nekmeh wehka tachiah no:. No: iwki yo:n okwilin. A:mo se: kita, yowak a:mo se: kita, se: kita, se: kitas ompa .... Wa:n yo:n de, de tayowa no: tikinita ne:wí:n xa:, xa: nentinemih ne:wí:n ke:meh i:n timotayowaltia, ne:n, ke:masá: temowa, tiow para ne: kowtah. Ke:mah, se: kita *solamente** to:naya:n pero yowak no: kochih n' okwiltsitsi:n. A:ah, a:mo, a:mo ke:man se: kita. A:ah, a:mo ke:man se: kita. A:mo, a:mo tikinita ne:n ika ne:n tane:x. A:mo se: kita ke:man, porque** yeh nemi to:naya:n wa:n yowak pos mose:wia no:. Mose:wia, ke:mah. Mose:wi:ti no:. Pos nehjó:n ne:, no: nikita ne:wí:n de n' to:nal. Ke:mah, to:naya:n. Nepantah *o cuando** yo:n taki:stok, to:natok. Ihwa:k nentinemi ne:wí:n, pa:panta:ntinemi wa:n mota:lia ya ke:meh ne: komo ki:xahsi tak ne:n tokat oso teisá:, ke[:meh] yo:n cha:nkwetah. Ihwa:k motate:molia, ke:mah, ihko:ni. Ke:mah, *por eso** kwaltsi:n kikwa, kimiktia wa:n mowi:kilia, kikwa:ti a. Ke:masá: yo:n kiliah mo:..., moyo:t pero a:mo mo:yo:t yo:n okwiltsi:n, we:weyak no: ki..., no: kinki:tskia. Ke:mah, kiniwi:ka, tein eski okwilin kahsi ki..., ki..., yehwa yo:n, ke:meh yo:n, yo:n sipotsitsi:n xoxoktikeh ata kiniwi:ka no:, kini..., kiniwi:ka wa:n a:mo te:naktiw, sanoke kiniwila:na. Ka:si kintetekwihohtiw, ihkó:n kintila:ntiw. Ke:mah, ki..., ke:mah, kiniwila:ntiw. Tsi:nki:stiw wa:n kwi:ka, tsi:nki:stiw wa:n kwi:ka. Pos neh nikita a:mo ke:man mah nikihto ne: kintalo:chtia, ki..., te:naktiw, nochi ihkó:n, ihkó:n kititilatstiw, kititilatstiw *hasta** ka..., *hasta** ka:mpa kwi:ka ne:n icha:n. Mm, kititilatstiw, kitila:na ihkó:n wa:n ke:mah kitila:ntiw, kitila:ntiw, mopankalaki:ti ne: ka:mpa icha:n. Iwki kichi:wa n' okwiltsi:n. ¡Pos ka:n ke:man se: kita miak, i:pa se: [...] se:sah. ¿Wa:n a:mo ke:man tikitak xa: yetokeh siquie:ra ka:n e:yi oso na:wi ne:n ...? Se:sah. Se:sah se: kita. A:mo para se: kimati ke:ní:w yo:n, i:pa se:sah ompa yetok oso ke:ní:w. Pero ka:n miakeh yo:n nemih, sehse:. A:mo miakeh. Ka:n miakeh. A:mo miakeh yo:n n' okwilimeh, yo:n semi te:..., se: ki..., ekintsi:n se: kinmowilia ya no:, pos no: kwalia tine:..., Ke:mah pos telte:kokohkeh, te:kokohkeh Tine:chilihtok pos neh nikinitak ne: pero aya:mo teh ne:ch..., ne:chmetsmi:natok pero de ke, ekintsi:n timolihtokeh pos no: nikpias *cuidado** de ke mah a:mo te:..., se: motoki *porque** ta:mo ne: te:..., te:metski:tski:s wa:n ... A: koh..., kohkoyo:nis. Ke:mah. Mah se: kimowili. Mah se: kimowili. Ta: te:..., wa:n de a:mo se: yo:lchika:wak te:kwi:lti:s *hasta** toto:nik. De a:mo se: chika:wak te:kwi:ltia toto:nik. Kohkoyo:ni se: imetsko. Ke:mah, te:kokoh. Te:kokoh fie:roh. Takwa:wak. Ompa, ompa ne: kipia n' imi:t. Wa:n tak takwa:wak no: ikwitapi:l tak, yo:n itech ikwitapi:l te..., te:ki:tskia. Ompa kipia imi:t. De ite:noh a:mo. A:mo, ite:noh, a:mo teh, te:chi:wilia, te:..., te:mi:ma ika n' ikwitako:n. Ompa kipia imi:t. Pos yo:n te:mi:ma wa:n tak mahchi:wa ya, tak cholowa ya. Mihkwania, mihkwania. Pos yehwa yo:n nochi ne:n ti..., ekintsi:n no: kwaltsi:n timotapowihtokeh, xa: kachi *más** tik..., tikmati pos kwali tine:chili:s. Ta: ke:masá: kachi se: kimati se: yehwa wa:n kwali tine:chili:s se: .... Xa: kachi tikmati ne:wí:n, wehka tinentinemi xa: kachi tikinita okseki:n. Ke:mah, ata i:pa yehwa sah nikita, nemih, se..., semi, telnemih nika:n sah ne:n ta:lchi:chi:l sah *o** ka:mpa yo:n ye:kta:ltsi:n nemih. Okseki ta:tamameh. Pero nika:n tehwa:n a:mo ke:man nikita nika:nkwí:n tani pero se: kita ompa ne: ta:l..., nika:n Tahchiktekopa, Ta:lchi:chi:l, ompa se: kinita n' okwilimeh. Ompa sah yo:n telnemih, tak porin, porin n' ta:ltsi:n ika nimolia ompa nemih semi oso ke:ní:w. Tak yehwa ika, ika kwelitah ka:mpa ta:l, ka:mpa ta:l..., ta:lkwa:ke:s, wehwei ta:lkwa:it, ompa motahtachkwiliah. Wa:n yo:n, yema:nik n' ta:ltsi:n. Wa:n ka:nachi, a:mo tikitak ka:nachi ima:wa:n kipia ne:n imets yo:n ne:n ok. A:mo ke:man n'chi:wa kwe:ntah, a:mo, a:mo ke:man nikchi:wa kwe:ntah pero nehjó:n ne: no: miakeh kipias ima:wa:n xa: ke:meh se:, a:mo miak kipias. Se: chikwase:n. Ke:meh se: chikwase:n, yo:n, pero yo:n we:i, yo:n tsikitsi:n xa:, xa: no: *igual**. Ke:mah, ke:meh chikwase:n. Ke:mah tein we:i. Nochi tein yo:n tsikitsi:n no: iwki eski, no: iwki eski. Ke:mah, pero neli te:..., te:mi:ma a:mo, a:mo, a:mo te:yo:kolia pero komo se: kipe:waltih, ke:mah te:mi:mah, pero demá:s a:mo, a:mo te:..., a:mo te:tipi:nia ihkwi sah, te..., moyo:koli:s, [komo] se: koli:nia, ke:mah. Mopale:wia no:. Wa:n a:mo tikitak xa: pos seki ne:n taman de n' itakwal no: de n' okseki ki..., kikwa. Kanah. I:n se: kita i:pa okwilin sah ki..., ki..., kiki:tskia wa:n kwi:ka. Yehwa sah okwilin .... Pero mas a:mo ke:man se: kita tapipi:ntok itech xo:chit, nió:n tei *o** se: ..., teisá: kikwa, *solamente** n' xo:chit .... Yehwa n' okwilimeh sah kita..., N' okwiltsitsi:n sah. Kinimiktia wa:n kiniwi:ka, yehwa sah yo:n. Wa:n yo:n kiliah te:to:kani porin teisá: kiki:tskia wa:n 'kalaki:ti, ne: kito:kati. Yehwa yo:n kiliah ika te:to:kani pero a:mo se: kimati ox, ox kito:kati sah pero neli oso *o** kikwa, a:mo n'mati ke:ní:w yo:n pero ka:n se: kichi:wa kwe:ntah, a:mo t'ta:liah *cuidado** pos ox kito:kati sah oso, oso moe:wili:ti para kikwa:s, a:mo se: kimati ke:ní:w yo:n. Pos yo:n miak kinitah, ne:n, kiniliah te:to:kani *porque** yehwa:n ki..., seki ne:n se: kita ke:meh ne: kititilatsa ne:, niman kihtowah pos ne: yowi ne:n te:to:kani. Kito:kati. Ke:mah. Ika kiliah te:to:kani. Ta: ... Yeh ika i..., itech takwa:wayak, te:to:kani kito:ka:itiah tota:tahwa:n iwki, tehwa:n nochi tikinilia..., tikilia:yah ekintsi:n n' okwilimeh te:to:kani. Pos ekintsi:n pos yehwa ne: tikitah pero neh a:mo no: nikmatia kox te:..., te:metsmi:ma. A:ah, te:mi:ma, te:mi:ma, komo se: koli:nih te:mi:ma. Pos ekintsi:n tik..., no: kwalia tine:chilihtok, no: nik..., niktayowalwi:s, ta: yo:n semi te:kokoh, tikihtowa te:kwi te:n..., toto:nik te:kwisneki. Ke:mah. Aha, te:kokoh semi. A:, a: ke:mah te:kokoh semi. Pos yehwa sah yo:n ika nimitstapowia wa:n ke tiki:xmatot soh tine..., 'ne:chili ke:ní:w moto:ka:i wa:n ka:ni ne:n ti..., tiwa:le:w, ka:n tipowi. Pos ne:pa kwaltsi:n timonohno:tskeh, ne:n, nimono:tsa, ne:n, Anastacio Nicolás Damián, niwa:le:wa ne: San Miguel Tzinacapan. Mm, neh no:, nimono:tsa niErnesto Vázquez, niwa:le:w San, San Miguel Tzinacpan no:. A: we:noh tasohka:matik. Mm.