A:man xite:chnohno:tsa i:n okwilin teh t'to:ka:itia kowmaxal. Mm. Ne: okwilin ne:, i:n ke:masá: neh nikilia ke:meh eskia yo:n tehwa:n tikiliah *tijerilla**, ke:masá: tik..., Pos i:n no: nemi ne:wí:n kowtah wa:n no: nemih ampo:wi:n, i:n no: semi motaliah itech sinti. Pero i:n okwilin ke:masá: no: se: kita no: kima:kohkoyo:nia ne:n teisá: xiwit, ke:meh yo:n mi:ltsi:n, no: *a veces** no: kima:kohkoyo:nia *porque** semi ima:ko ne:nemi. Tikiliah ne:n komaxa..., ke:meskia komaxal *porque** nehjó:n kipia ke:meskia se: mahmaxaltik, i:n maxaltik nehjó:n te:n..., tik..., wa:n nehjó:n no: *a veces** no: te..., , no: te:ki:tskia ke:meskia yo:n mo:yo:t. No: te:ki:tskia ke:meskia mo:yo:t pero a:mo te..., a:mo semi te:kokoh. Ke:mah i:n nentinemi ne:wí:n pero miak nemih, ne:wí:n ehkawyoh ihkó:n se: kitas sa pepeyokatinemih ihkó:n, ihkó:n yowih, itech kowit oso itech xiwit, no: *igual cuando** se: kitekiti a se: itsin..., isintsi:n, ne: se: kipixkati a. No: se: ki..., se: kita, ne: se: kipixka, ne:n sintsi:n, se: kita ompa ki:stiki:sa, ihkó:n sa tsikwi:ni a, ihkó:n sa tsikwi:ni a, entó:s ne:n ke:masá: se: ki..., ihkó:n se: kahxi:ltia te:ki:tskia ihkó:n pero a:mo te:kokoh. Ke:meskia te:kwih sah, ke:mah wa:n yehwa i:n pos ampó:n nika:n a:nalpa nikan, pos [y]e:k, ne:paka de n' a:t, ye:kmiak ne:nemih, miak ne:nemih i:n okwiltsitsi:n wa:n sioh nik..., nikwa:lkwik pero a:mo miak pero, pos ompa semi ne:nemih de ne: okwiltsitsi:n pero ne: a:mo, a:mo te:kokoh de te:..., te:ki:tskia, ke:meskia a:mo te:kwa. Te:kwa pero semi te..., a:mo, a:mo te:kokoh, ke:mah yehwa ne: okwiltsi:n tikiliah ne: *tijerilla** pero ko..., komaxal. Ke:mah, komaxal *porque** o:me kipia ne:n ikwi..., ikwitapi:l, ke:mah, yehwa sah ne:. Wa:n te:kwa ika ite:noh oso ika toni te:kwa. Mm, ika ne:n ikwitapi:l. Ikwitapi:l, ihkwín kichi:wa wa:n te:kwa, ihkó:n kichi:wa, Ke:mah, ikwitapi:l *porque** ikwitapi:l achi pihpitsaktikeh ihkó:n. Mm, a:, seki onkak ihkó:n we:..., we:weyakeh, ihkwí:n we:weyakeh, we:weyakeh ihkó:n, kachi we:weyakeh, ihkó:n ne:n maxal, o:me maxalmeh kipia ihkó:n, we:weyakeh, pihpitstikeh, mm. I:n a:mo we:lkeh I:n a:mo we:lkeh, mm. Wa:n a:mo no:, no: tikmati toni ika motekipanowah. A:mo, i:n a:mo no: nikmati, sayoh nikita nentinemi ihko:ni, mm. Kalihtik a:mo onkakeh. Pos a:mo, a:mo kachi, a:mo kachi se: kinita, nemih ne:wi:n, ihkó:n ka:mpa se: tapixka, itech ehkawyoh ihkó:n nentinemih, ke:mah, ompa nentinemih, i:n sa tsikwi:ntinemih, se: kitas tehkotok a itech ne:n sintsi:n, itech mi:lowakowit ompa panki:sa wa:n tatsa..., tatsa:la:n de ne:n to:tomo:ch. Wa:n se: kitas ki:stiki:sa seki tsikitsitsi:n ke:meh i:n wa:n seki we:weyakeh, ihkó:n, achi pa:pata:wkeh, mm. Xa: tikmati ox kipia oksé: ito:ka:i oso ipa iwki sah mono:tsa. Pos nehwa ihko:ni sah nik..., nikmati. Ke:mah, a:mo nikmati ke:ní:w ito:ka:i [...], Pos kiliah seki:n *tijerilla** pero tehwa:n tikiliah yo:n maxaltik, mm. I:n i:pa se: taman sah i:n onkakeh, ke:mah, i:pa se: taman sah. Ke:mah, i:pa se: taman sah. Nochi a eskia ne: tein tite:chtapowih i:n ... Mm, ke:mah, nochi a. We:noh a:man xite:chili moto:kai. Nimono:tsa Anastacio Nicolás Damián, mm. Xola:l ka:mpa tiwa:le:w wa:n xiwit tein tikpia. Nik..., a:, nikpia *sesenta y tres años** wa:n se: ... Nika:n, nika:n Tozán, Jonotla wa:n nietok nika:n Xopanaco San Miguel Tzinacapan, mm. We:noh, tasohka:matik. Mm.