*Bueno** pos *compadrito** de i:n timonohno:tstokeh de, de pahti de yo:n tsope:likxiwit, tikelna:mikkeh de, de pahti para siwa:kokoyanih ke:meh yo:n se: pili ki..., ki..., ehko *o** kite:ma:ktia se: pili se: tane:x, tikelna:mikkeh de yo:n *o** tikihtowah de tema:skal. ¿A: de tema:skal? De n' tema:skal no: nikneki nimitstahtani:s e:.., ¿teh ke:ní:w tiki:xmati de yo:n tema:skal? ¿Toni n..., toni moneki se: kichi:was, toni n..., ton kowyo se: kikwi para se: kita:lia yo:n koloh? ¿Toni s..., toni n' xiwit ika se: kipantsakwa? Onkak miak taman, onkak ke:meh yo:n, kiliah michkwitapi:l kiliah wa:n yo:n, pahpataiswat wa:n seki yo:n tema:skalpesma. E:..., e:yi taman niki:xmati neh wa:n Pos. A: de yo:n kitsakwah ika ya, pos sen taman kipanta:li..., kipansowiliah a:ya:meh ya a:ya:meh. Pos ihkó:n tikmati teh. para más kawa:ni ne:n tema:skal. Wa:n kita:liliah ata ne:n, ne:n *primero** kichi:wah ne:n kite:mowah n' kowit yehwa yo:n i..., yo:n, ke:ní:w kiliah ne:n, ¿ke:ní:w nimitsilih yo:n kowit, mits..., ¿ke:ní:[w] n' kiliah? Nex..., nexkowit. para n' koloh? Nexkowit yo:n ma:i:xtapal, yo:n nextik. Yehwa yo:n seki kita:liliah wa:n kita:lilia ne:n i..., para n' i..., kwi:panah ompa itech, kwi..., para kiti:li:ntiah para moka:was kwali tili:ntos, a:mo kaxal... A:, para tili:ntok a. Ke:mah para tili:ntos. A:, wa:n pos neh nmitsili:ti *compadrito** ke:ní:w n'mati no: ne:n, pos *cada vez** tik..., tikelna:mikkeh *de que** n' tsope:likxiwit nejó:n no: semi kwali wa:n, pos *antes** tota:tahwa:n, tona:nahwa:n yehwa:n kimatiah, wa:n nijó:n a:mo ya:yah tapahti:lo:ya:n. Yehwa:n sayoh kichi:wayah n' pahtsitsí:n Kanah. de n' kalihtik wa:n ompa ne: mo..., Ke:mah. mopale:wia:yah ne:n to.... A:mo. Kalihtik. A:mo ke:man ya:yah ihkó:n wa:n chihchikaktikeh no: n' kone:meh nemiah. Kalihtik sah. A:mo kanah. Ke:mah Ihkó:n ke:meh ne:h nopi:pilwa:n nochi [i]tech kalihtik sah ne: nenkeh ihkó:n. Pos yehwa ne:n *mocomadrita** nikchihchi:wilia:ya nejó:n tema:skal. *Cada vez** nemia se: kone:tsi:n ke:meh ne: nopi:pilwa:n, pos nochi tema:skal. *A veces** nikchihchi:wilia ne:n Ke:mah. kihto:s ne: *mocomadrita**, "¡Xne:chchihchi:wili n' tema:skal *porque** pané: ni:xtayowasneki." *Bueno**. Nikwiti a ne:n kowtsitsí:n, nikwiti wa:n [ihkó:n] se: *rollo** wa:n yehwa yo:n peto:lmekat yo:n semi *servi:rowa** wa:n yehwa yo:n te:nsakamekat. T'tasel..., t'tawi:pa:na ya. Nikwiti a ne:n kowtsitsí:n wa:n nik..., nik..., nikyewalowa ya ihkó:n. Entó:s nikyewalowa ya wa:n nik..., nikehketsa na:wi, nika:n wa:n ne:pa, sayoh niktamachi:wa. *Pero primero** nik..., nikchi:wa ne:n tekoch, n' tekoch nika:n wa:n nikwiti yo:n, yo:n .... Mm, ehe:, nikwi tixi:k. Ka:..., ka:..., ka:mpa etos ne:n kiliah tixi:k. Mm. Nika:n nikchi:wa nika:n, nika:n nik..., niketsa se: nika:n yo:n, tex..., texkaltet. Texkaltet *porque** yo:n seki tet tohtopo:ni. Uhuh, nika:n nikchi:wa, nika:n i:n. Yo:n tein seki tet, yo:n ista:ktet, tenextet a:mo kwaltia, wehweliwi. Nika:n niketsa se: texkaltet wa:n nika:n, achi pitsaktik. Wa:n ke:mah, [Tik]nakasikaketsa para n..., para n' tai:xkwa:yo:t kiliah. entó:s nika:n nikchi:wa ke:meh eskia se: ihko:ni, se: ohtsí:n, Ke:mah. Ke:mah nika:n nikyewalohtiw ya n' texkaltet, niksa:lowilia ya n' texkaltet nika:n. Tet tiksa:lowilia, teh..., texkaltet ya. Ke:mah. Wa:n moka:wa ya, ke:mah nikehketsa nijó:n de na:wi nika:n niketsa se: kowtsí:n, Ompa tie:wa ya. wa:n nika:n no: niketsa wa:n se: ne:pa. Ke:mah. Ke:mah niko:lowa ya, niko:lowa ya ihkó:n. Mokwa:na:miki a. Mokwa:na:miki a, de ompa ke:mah sepa niko:lowa ya ne:n se: ihkó:n, *[si]quiera** na:wi, na:wi ihkó:n. Ke:mah. Ke:mah, nikehketsa ya ne:n kowtsitsí:n. ne:n kwomaxaltsitsí:n, kiliah *ganchitos** Entó:s ne:n, ompa nikehketsa niktekpa:ntiw tatsi:ntan, Ni..., *primero** nikwiti ne:n xiwit wa:n nikehketsa ne:n pahpataiswat. Ke:mah. Pos no: kwaltia yo:n mich..., michxiwit ke:n tikilia wa:n yo:n tehwa:n tikiliah *hoja de pescado**. Pero yo:n no: semi kwali wa:n oso ne:n pesma, n' pesma no:, no: kwali. N' tema:skalpesma. Ke:mah, tema:skalpesma wehwei. Pero neh nikta:lia ya ne:n pahpataiswat. Yo:n wehwei chi:chi:lpahpataiswat, yehwa nikta:lia:ya, nikehketsaya de n' we:weyak. Ke:mah, nik..., nikehketsaya nochi niktekpa:naya, Ke:mah. Ke:mah nikwa:..., [ih]kwí:n nikwa:pi:kia ya. Tikilpia ika kwomekat ya. Nikwa:pi:kia ya. Pero ne:pa nochi yetoya *a mano** ya ne:n *ganchitos** ya. Ne: nika:n ne:n, Ke:mah. Itech *ganchitos** a, ompa se: kite:mpilowa n' kwomekat. ihkó:n ne:n *ganchitos** nochi [n]iktekpa:nilia:ya. Ne:n peto:lmekat ke:masá: niko:nkwia. Wa:n nikilpihtia:ya ihkó:n, nikilpihtia:ya. Wa:n komo a:mo yo:n te:nsakamekat. Tiki.... Ke:mah. Te:nsakamekat ya wa:n nik..., nikilpihtia:ya. kwaltsi:n, kwaltsi:n moka:wa ya, Panilpitok ne:n xiwit para mo..., yo:n moki:tskia a:mo ki:sas n' tiehekat [...]. Panilpitok ya. A:mo. Ke:mah. De ompa ke:mah nochi nikwaltilia yo:n, ke:mah nikwiti ya ne:n kwowit. se: *rollito** de kwowit. Pero yetok *a mano** ya ne:n, nikwiti ne:n, ne:n a:tsí:n ne:pa niketstok. Ompa ke:mah nikwiti a yo:n, yo:n kwowit, wa:n nikchi:wilia ya ne:n tekol, i:n tekol. Nitaxo:taltia ya. Ti[ta]xo:taltia ya. I:n ne:n [...] xkwiti a ne:n kowtsí:n, owapach, wa:n nitaxo:taltia ya. Ke:mah, kwaltsi:n yowi a ne:n tit, wa:n ompa ke:mah nijó:n nochi kwaltsi:n mili:ni. Ke:mah, xo:ta ne:n texkaltet. Mili:ni ne:n, xo:ta ne:n, mili:ni nochi ne:n texkaltet, kwaltsi:n chi:chi:le:wi. Chi:chi:lewi a. De chi:chi:le:wi nikilia ne:n, nikinilia, yetok ya, i:n ka:waniak ya. Ompa nikitstinemi. Mm. Ekintsi:n xkwa:lkwi a ne: ko:ntsí:n, Ke:mah. *De, de que** xo:tak ya nochi ne:n tet, eski kawa:ni a. Kwa:lkwih ya ne:n ko:ntsí:n wa:n niketsati a ne:. Ke:mah, nikina:lta:ta:lia ya ne: xiwit, ihkó:n tapech. Ompa ke:mah nikwiti a ne:n xopiltekowi..., [xopil]xiwit wa:n nikilpia ika se: kwomekat. Nikilpia itsi:ntan nika:n. Para mah mo... Ke:mah kalakiti a ne:, moki:xtia no: n' itilmahtsi:n wa:n mokalakiti a ne:. Ke:mah *siquiera** o:me:n, ta: achi we:i *siquiera** o:me:n Ke:mah. Entó:s pe:wa kitemah ya, kitemah ya. Yo:n xiwtsí:n, Ke:mah. ne:n xopilt..., ne:n xiwit, ika kwihwi:tekih nochi nika:n ne:n imetswa:n, nika:n nochi n' *ilomo**. Ke:mah. Ke:mah. Nochi no:. *Hasta** tsahtsi, "A: ¡uta! nie:k..., nie:kchichinowi a", kilia. "¡Xtaxi:ko!" Ne:, mowihwi:tekih ne:, kitemah. Ke:mah. Wa:n komo a:mo seki ise:lti motemah. Ke:mah. Pero ne:n komo yehwa:n kintemayah ihkó:n. Ke:mah. [I]ka yo:ni. Entó:s komo se[ki] kitah a:mo kawa:ni, kipanta:liliah ya n' a:ya:t. A:ya:t. Kihto:s, a:mo ye:kka:wa:ni, kipanta:liliah n' a:ya:t Panki:sa n' ikwa:pan nochi n' po:kti, n' ikwa:ko m' po:kti ihkó:n panki:sa. Ki:sa. Wa:n *hasta** kakisti ne:n ke:meh, chichinowi ne: ki..., kite:kiliah n' a:t. Tsotsoy..., ke:meh eskia tehtsoyoka. Tehtsoyoka de kite:kilia ne:n ..., tehtsoyoka ne:n t..., texkaltet. Ke:mah, nochi ne:. De ompa ke:mah de ki:sah ya, motake:ntia [i]ka n' a:ya:t. [i]ka n' inintilmahtsi:n makiah ne: kalihtikpa. *Siquiera** se: wa:n ika nika:n i:n no: mo..., mopi:kih ihkó:n, Ke:mah [i]ka n' a:ya:t kwali mopi:kih. Yo:li:k kimahcha:ntiwi:tseh a wa:n kwa:lkwih ya ne: .... *A mano** ya ne:n kisowiliah ne:n tapech. De a:mo..., pos ke:mah tikmattok *compadrito**. Itapech. Ke:mah. Yo:n owapach, *antes** onkaya owapachpetat , ihkwí:n se: kima:wi:panaya ika yo:n xo:no:t, Onkaya ne:n owapachmeh. wa:n ompa k..., ne: kitasowiah, 'kwa:tepach..., 'kwa:tapechtiah ya. Ompa ke:mah ompa mo..., mote:ka ya. Ki:tsompachowah Wa:n kitsompachowah ika a:ya:t sepa para mi:to:nia ya. para a:mo kipi:tsas nijó:n ehekat. A:mo [mah] kipi:tsa ehekat. Komohkó:n kipi:tsak ehekat sepa kokolis a. Nijó:n, ma:ski ekintsi:n seki ne:n, [na:]nahmeh yo:n pehpexo:ni n' inimets , yo:n metseh... yo:n kikwisneki a ne:n cha:wis. Ke:mah. Yo:n cha:wiskwisneki a, ke:meh eskia yo:n motanawiah. Ke:mah. Pero ika yo:n tema:skal pos neh nikmattok *compadrito**, [i]ka yo:n nochi ki:sa. *Después** patsaktia ya n' imets, Ki:sa ne:n .... Ke:mah. patsa..., patsaktia ya *porque**, kaxa:ni, pero *cuando** yetokeh ihkó:n itech n' *mal**, mokaxa:ni:snekih ya ika yo:n kokolis de yo:n kone:tsí:n, entó:s mo..., tihtiti:kah n' imetswa:n wa:n [i]ka yo:n tema:skal kaxa:ni. Kaxa:ni. *Por eso** ekintsi:n *de que** nehwa nikinchihchi:wilia n' tema:skal seki ne:n no..., no..., *[...]daso** seki:n ne:wí:n *noparientes**, Ke:mah. chihchikaktikeh ekintsi:n ¿*porque** ke:yeh? Ki:sa nochi yo:n kihto:sneki cha:wis. Tata mahyá: n' kokolis, n' cha:wis. Tata. Ika, ika n' tiehekat tata. Tata n' kokolis. Wa:n yehwa ne:n *mocomadrita**, neh ..., nochipa ..., ekintsi:n chika:wak. Ke:mah.a Ke:mah. Ke:mah. Chika:wak, ne:n ..., *porque** nehwa nikchihchi:wilia:ya ne:n tema:skal. Neh ke:masá: ihkó:n nikchihchi:wa wa:n ekintsi:n ne:n pos tak niwelis yo:n nikchihchi:was *porque** tikmattokeh. Nikonkwia ika *costal** ne:n, ne:n texkaltet. Texkaltet. Yo:n se: kikwiti nika:n A:tekohkomol, ka:mpa onkak texkaltet. *Porque** a:mo no:ya:n onkak yo:n texkaltet *compadrito**. A:. I:n A:tekohkomol nijó:n, se: *vez** niktahtapa:n, nikwi:kak ni..., yo:n, *maceta** wa:n niktahtapa:n nochi ihkwí:n *pedacitos**, Ke:mah. wa:n nikwa:lma:mah [i]ka mekapal ne:n texkaltet. Wa:n nika:wak se: ihko:ni ka:mpa ni:nipaka, ka:mpa ne:, wa:n ompa nikwa:ta:lih ne: ke:meh eskia yo:n se: ihkó:n i:xtapal. Ke:mah. Para yehwa nimitsilia ne:n, I:xtapal ihkó:n. Ke:mah tanakastan de nika:n nipe:wak ihkó:n, nika:n nipe:wak, nika:n yetok n' tekoch. Ompa nika:n nik..., pe:wak ihkó:n nikyewalohtiahki. *Hasta** pexo:nik ih.... Ihkwí:n mochi:wa, ihkwí:n mochi:wa, ihkó:n ke:meh eskia wehkapan. Ke:mah, se: kiololte:milia. Se:, se: kitsompachowa *hasta** ahsi ne: iwa:n n' tai:xkwa:yo:t kiliah. Para iwa:n se: kita:lili:ti a, para kawa:n[i], para yo.... Komo miak tet *más** ne:nke:n kawa:ni *más**. *Más** kwaltsi:n kawa:ni ne:n tema:skal komo miak n' tet. Ke:mah. Ihko:ni yetok, ihkó:n. Nika:n yetok n' tai:xpan, nika:n yetok ya, nika:n se: kichi:wilia ya ne:n tekol. Ke:mah. Pos kwaltsi:n chi:chi:le:wi, mo..., chi:chi:le:wi ke:meh ne:, chi:chi:le:wi kwaltsi:n, ke:mah. Yowih ya para ne:, motemah ya. Ke:mah. Wa:n no: se: 'ka:wilia ka:mpa kalakis ne:n kokoxkeh, se: 'ka:wilia ke:meh, ke:meh se: kitas kwa:akis ne: ma:nehnemis para kalakiti:w. Ke:mah. Wa:n nejó:n kika..., ni..., ka:mpa se: kalaki. Ka..., mahyá: *ipuertita**. No:, no: se: 'ka:wilia, yo:n se: 'ka:wilia no:. N' ompa se: 'ka:wilia ya no: para, Ompa ya ne:n, ompa ne: kalakiti a wa:n ompa sepa ki:sas. Wa:n nika:n no: kipia ke:meh eskia *puertecita** ka:mpa kipia ne:n tekol. Ke:mah, ompaka ki:sa. Ka:mpa n..., ka:mpa n' tixi:k ya. Ke:mah. Tixi:k ya, tixi:k, tehwa:n tikiliah tixi:k n' *horno** Entó:s tixi:k ne:n ompa kipia ya. Pero yo:n [ih]kwí:n, *hasta** ihkwí:n wehkapan ne:n tet. Pero yo:n [e]kintsi:n, nochi ekintsi:n nikita seki kikwih yo:n tet de a:tet. Pero yo:n a:mo kwaltia, topo:ni wa:n sayoh. Topo:ni. Se: ne: a:na:l ki..., kichi:wka, yo:n se: tokni:w a:mo no: kimatia. Pos kita:lih yo:n a:te:n..., te:n..., de yo:n tet. Topo:nik *hasta** kimowtih ne:n, A:, yo:n a:mo kwaltia. de n' kokoxkeh. Wa:n a:mo ta: yo:n se: 'kwiti n' texkaltet. Pos kachi *más** n' kokoxkeh *más** tanawi. Texkaltet. Yo:n a:mo topo:ni. Ke:mah. Texkaltet, yo:n se: kitahtapa:na wa:n s..., kwaltsi:n se: kichi:wa ihkó:n, Yehwa yo:n chi:chi:le:wi, ke:mah kite:kiliah sa tsoh..., tsohtsoyo:ni yo:n kiliah, Uhuh, wa:n yehwa yo:n neh nikmattok *compadrito, a ver** ke:ní:w ..., Ke:mah. Wa:n yehwa yo:n. Yehwa semi kwali pahti para ne:n tikmattokeh tehwa:n tiki:xmatih *porque** neh no: niweli tema:skal, no: tikchi:waltihkeh. neh ne:chchi:waltia:ya *noabuelito** ke:n nikchi:was yo:n tema:skal. Yehwa:n kimatiah, ne:ch..., ne:chne:xtilih ke:ní:w wa:n n'chi:waya tema:skalmeh. *Por eso mocomadre** a:mo kachi, achi ne: teh kitekipachowa, nochipa chika:wak *porque** pos, A:mo *porque** chika:wkeh ika yo:ni. ika yo:n tema:skal *de que ...,** semi kimpale:wia *más que** a:man i:n tikitah ne: *hospital** yowih. Pero a:mo igual ki:sah, ne:n, pi:pilmeh de kohkoyoyanih. *Hasta** pilimeh niman kokoliskwih. Ke:mah. Ke:mah. Ke:mah nimitsilia. Yo:n tema:skal telkwaltsi:n soh ekintsi:n ne: a:mo wel, a:mo kichi:wah ok *porque* neli mopatak a nochi, ne:n, tanemili:lis wa:n *aparte** tein yetokeh pi:pil a:mo te:chtahtaniah ke:ní:w se: kichi:wa tema:skal. Pero komo te:chilwiah tiki[ni]lwi:skeh ke:ní:w se: kichi:wa wa:n tikinchihchi:wili:skeh, sayoh mah te:chili:ka:n sah. Ke:mah. Ke:mah, soh mah te:ili:ka:n sah. Ke:mah. Neh, pos neh no: niweli ihkó:n n' tema:skal *compadrito. No igual** ke:meh tehwa:tsi:n tiweli no: *ig...**, no: niweli n' tema:skal wa:n n'mati toni n..., A:, no: tiweli. toni *monecesitarowa**, toni se: kikwi, toni..., ke:ní:w se: kichi:wa, toni monekis. A:t, ne: taihtik se: kita:lia para mah, para kite:kiliah ne:n texkaltet. Wa:n nochi, nochi t'chihchi:wanih kwali *compadrito**, ne nochi no:, no: tiwelih. *Parejo** Ke:mah ke:meh tehwa:n yo:n ke:man ne:n timoskaltihkeh, te:chpe:wa[yah] n' ta:tahmeh mah t'chihchi:waka:n. Pos yo:n *compadrito** nochi mah se: kimattiw. Ke:mah. Ke:mah, te:chpe:wayah. Wa:n yehwa yo:n ke:meh tikihtowa *compadrito**. kwali eskia a:ksá: tokni:tsi:n kihto:s, "¿Xa: tiweli n' tema:skal?" Nikili:s, "Niweli." "¡Xne:ch..., x'chihchi:wa!" Ke:mah. Pos se: kichichi:was ke:meh ekintsi:n tikmattokeh ke:ní:w se: kichi:wa. Ke:mah. Ke:mah se: kichihchi:wa *compadrito** wa:n se: kichihchi:wa. Se: kichi:wa wa:n kachi *más** kwali yo:n, kachi *más** kwali. Wa:n yehwa yo:n nejó:n, semi kwali yo:n, yo:n tata ne:n teihsá: [i]hkó:n cha:wis tata, tata. Ke:mah. Tata n' cha:wis, tata. Tata. Ke:mah. Ke:meh eskia ke:meh nijó:n. Neh no:má:n nijó:n ki.... Chika:wak katka wa:n timiakeh tehwa:n ti:kni:meh. Kipia, ne:n, Ke:mah. Ke:mah. *c..., como más de cien** kipiaya, ne:n, xiwmeh wa:n .... Ihkó:n neh nikitaya, *pero seguido** motemaya Ke:mah ihkó:n. Teh t'chihchi:waya *compadrito**. Ke:masá: pos no: de a:mo no: nemia ok no:..., no:pá:n, pos neh nikchihchi:wilia:ya n' tema:skal. Ke:mah. Ihwa:k ne:n siwa:meh kitah te..., tepitsi:n kokolis teihsá: kahsisneki, motema wa:n yowi kokolis. Ompa neh nikchihchi:wilia:ya ihkó:n. Ke:mah. Ke:mah, iwki hko:n mopahtia:[ya]h, a:mo moneki[a] *inyección** ke:meh ekintsi:n. Ke:mah, a:mo ta:, yehwa sah ika yo:n tiehekat sah wa:n [mo]pahtia:yah. Pos ekintsi:n no:, no: taman wa:n, wa:n ekintsi:n no: seki kikwih yo:n *vapor** sah kichi:wah, 'ketsah se: Ke:mah. *cazuela** [i]hkwí:n wa:n ompa kichi:wah ne:n tekol wa:n ompa momets..., mometschi:wah. N..., no:, no: kwali yo:n. *Pero siempre** kachi kwali a n' tema:skal, *[por]que** n' tema:skal nochi se: Kachi kwaltsi:n tema:skal, *más** kwali. Yeh kawa:ni *parejo n' icuerpo**. nochi n' p..., se: mi:tonia. Nochi se: mi:to:nia. Ke:mah, ke:mah nochi. Ke:mah. *Hasta** i:n tehwa:n komo ti..., ti..., te:chkwi nemowtil pos no: mah timopahti:ka:n de nemowtil wa:n mah .... Komo semi se: ..., a:mo kanah ika tak no: mah se: motema. Pos mah se: motema. Komo a:mo te:na:miki mahpil mah se:..., te:temaka:n no:. Ke:mah *porque** pos mahpil semi kwali. Ke:mah. Semi kwali *compadrito**. Ke:mah. Mokelpachowa. kwali *porque** ne:n tochi:chi:ya mo..., mokelpachowa. Wa:n de mokelpachoh eski timomowtihtok. Ke:mah. Pos yehwa se: momowtihtok *porque** mochihkolowa se: ichichi:kka . Yehwa yo:n a:mo se: takwa:sneki se:, se: tahyalmiktok sah. Mochichi..., mo..., mo..., mochihkolowa wa:n de ..., a:mo se: te:we:lia. Ke:mah. Yehwa yo:n, a:mo ta: i:n tema:skal semi, Yehwa yo:n. Ke:mah. semi kwali nijó:n mah se: kichihchi:wa wa:n yehwa yo:n se: ki..., se: 'ko:lowa. Pos yeh, se: to:nal se: ma:tami. Se: ki.., se: ma:tami. Se: ma:tami *compadrito**, se: ma:tami wa:n yehwa yo:n ne:n, Se: ma:tami. Ke:mah. semi kwali yo:n tema:skal *porque** no: moneki ni:nipaka, no: moneki miak ne:n, Ke:mah, kwali, kwali *compadrito**. kwomaxaltsitsí:n. Se: 'kehketsa wa:n ompa se: 'kwi:ltihtiw ya ne:n Ke:mah. Mm. Ompa se: kite:mpilo:ki. Ompa se: tate:mpilowa ya. te:nsakamekat oso yo:n t..., yehwa ya m' peto:lmekat. Yo:n semi kwali *porque** yo:n a:mo koto:ni. kwaltsi:n nijó:n se: kitetsi:lowa ihkó:n, Ka:n koto:ni. Ke:mah. tanakastan ihkó:n. Yo:n se: kilpia n' komekat pa..., yo:n se: kilpia ya komekat para ika se: kitili:ntia ya ne:n iswat tein pam..., tein paniá:n se: kita:lia para kwali kiki:tskia Se: kitili:ntia ya. Ke:mah. kwaltsi:n moka:wa. Yo:n iswat se: kita:lia *siquiera** oho:me. Ke:mah. Oho:me, komo ahsi oho:me. Ke:mah oho:m[e] wa:n mah nepaniwto ke:meh yo:n se: kipechtia pahpata. para a:mo, ne:, para k..., para kwaltsi:n moki:tski:s ya, kawa:nis n' taihtik. Ke:mah nepaniwtok ihkó:n kwaltsi:n. Ke:mah *compadrito**. Se:, se: kisa:lowa kwaltsi:n, se: kinepanohtiw ke:meh yo:n Ke:meh yo:n *plato** ka:mpa kinamakah kitekpa:ntokeh iwki se: chi:wa *hasta** motsakwati. *Hasta** motsakwati, seko sah ka:mpa motsakwati a, ihkó:n. Ke:mah ihkó:n se: kichi:wa. Ke:mah seko sah, ihko:ni. Ihko:ni yo:n se: kichi:wa. Pos yehwa yo:n neh nikmati sah *compadrito**. Ke:mah. Seki no: nik..., no:, no: iwki n' tiweli ke:meh neh niweli, no: niweli *compadrito** yo:n, tikitakeh ke:ní:w se: kichi:wa yo:n. Ke:..., ke:mah te:chne:xtilihkeh. Ke:mah. Pos tikitstiahkeh ihkó:n te:chne:xtiliayah seki *a veces** tota:tahwa:n ihkó:n wa:n ekintsi:n nochi tik..., te:chne:xtilihkeh. kwali pahti *compadrito** neli. tikmattokeh yo:n semi kwali yo:n tema:skal. Sayoh *que de veras** se:, se: tata. Se: tata pero 'ki:xtia n' kokolis. Ke:mah. Pos, ke:mah. Ke:mah. Mm. A:, *bueno**. Pos yehwa sah *compadrito** neh nimitstahtania:ya *que** ox no: tiweli ke:[meh] neh nikmatilia de yo:n *como** tema:skal. Pos nijó:n tikmattokeh [i]hkó:n de n' tik..., Yehwa sah *compadrito** tikchi:wayah ihkó:n yo:n tema:skal. A: *bueno**. Ke:mah neli *compadrito** yeh. Pos yehwa sah *compadrito**, yehwa sah.