<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?>
<!DOCTYPE Trans SYSTEM "trans-14.dtd">
<Trans scribe="TEPOXMANANIJ" audio_filename="Tzina_MatCl_CGN309_bordado_2010-07-14-h" version="6" version_date="120905">
<Speakers>
<Speaker id="spk1" name="Eleuterio Gorostiza Salazar" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
<Speaker id="spk2" name="Celina González  Nazario" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
</Speakers>
<Episode>
<Section type="report" startTime="0" endTime="934.886">
<Turn startTime="0" endTime="10.853" speaker="spk1">
<Sync time="0"/>
*Bueno**, pos ekintsi:n, *este**, na:nah xite:chtapowi ke:ní:w, ne:n, nankichi:wah, ne:n, tahmach.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="10.853" endTime="127.741">
<Sync time="10.853"/>
Tahmachkami:sah. Pos neh pe:wak nikchi:wa itech *cuadrillé**,
<Sync time="15.431"/>
nikchi:waya nehjó:n yo:n kilia:yah *hilvánes**.
<Sync time="19.359"/>
*De, de colores** nikta:lia[ya], ekinika nimomachti.
<Sync time="21.775"/>
Ompa nehjó:n nik..., [ni]ma:tan 
<Comment desc="nima:tan"/>
 se: *camisa**, nochi n' chikwase:n tahmach.
<Sync time="27.353"/>
Sepa pe:wak nikchi:wa, pe:wak nimomachtia yehwa ya de i:n, *camisas**.
<Sync time="33.057"/>
Seki mono:tsaya de *zorras**, ne:n dibujitos** kipiaya, kwe:k..., kwe:ktimeh, ke:ní:w kinilia:yah.
<Sync time="38.932"/>
Wa:n seki yo:n nehjó:n, ¿ke:ní:w kinilwia:yah?, *venados**, masa:meh.
<Sync time="50.182"/>
Yehwa yo:ni *nicopia:rowa:ya** itech tilmah, nimone:xtilih sah.
<Sync time="54.088"/>
Nikpo:wtia:ya, n..., nikpowak *primero**, ne:n, ekinika, ka:nachi n' tapowal kipia de n' se:, se: ki:sa.
<Sync time="61.416"/>
Wa:n nikitak ke ki:sak pos pe:wak niktoka ya. Nikchi:wak. Nima:tan. Nima:tan na:wi tahmach.
<Sync time="70.135"/>
Nipe:wak nimomachtia de ma:xoloch. Nikwik se: *cacho** de tilmah de *veiticinco centímetros** ihko:ni
<Sync time="76.776"/>
wa:n ke:mah nikte:nkelpachoh ohka:n wa:n pe:wak a nikpo:wtiw
<Sync time="82.338"/>
nahna:wi, n..., *como** ke taihtik yetok wa:n paniá:n o:me
<Sync time="87.135"/>
wa:n ke:mah niki:lohtila:na ya para moxolochowa ya ke:meh i:n. Xolochtik.
<Sync time="92.369"/>
Nima:ta:mi a nochi n'chi:wa de, n..., tein *tanto**
<Comment desc="Esto es, el tamaño que se requiere para el bordado"/>
 de tahmach.
<Sync time="95.982"/>
Ke:mah niki:xchihchi:wa ya yehwa kilia de i:n Santiaguitos i:n.
<Sync time="100.165"/>
Yehwa i:n pe:wak nikchi:wa.
<Sync time="103.253"/>
Nima:tan yehwa i:n pos nik..., nikwaltilih n' oksepa se: no:, wa:n ke:mah tikami:sahta:lihkeh.
<Sync time="109.636"/>
Ke:mah yehwa yo:ni nik..., nimomachtih.
<Sync time="112.393"/>
Wa:n no: niweli de *punto de cruz**, no: nikchi:chi:wa.
<Sync time="116.915"/>
N..., *ca[si]** nochi nimomachtih, *lo que es** tein se: kikwi nochi nimomachtih, yo:n ika *gancho** no: niwelik tepitsi:n, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="127.741" endTime="136.603">
<Sync time="127.741"/>
kwali 'te:chtapowi:s ke:ní:w, ne:n, se: kichihchi:wa n' tahmach, ke:ní:w se: kipe:waltihte:wa wa:n ke:ní:w ne:n se: ma:tamiti a para se: kinamaka ya se: kami:sah.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="136.603" endTime="179.321">
<Sync time="136.603"/>
Pos yehwa se:se:, se:se: *tira** se: 'koto:na tilmah, se: kipowa sah.
<Sync time="140.837"/>
De nika:n ton *tanto** i:n, ka:nachi de i:n tapowal i:n, tein ahko paratani.
<Sync time="146.118"/>
Se: kitamachi:wa tilmah, ton *tanto** de weyak para nika:n se: kichi:wa i:ihkwi:ntsitsi:n. Nochi ta:tamachi:wtok de i:n.
<Sync time="153.556"/>
Ke:mah nikchihchi:waya, nima:tami nochi nik..., nikihtsoma, 
<Sync time="159.101"/>
nikowaya tilmah para ki..., kikami:sahta:liah.
<Sync time="162.087"/>
'Kami:sahta:liah ke:mah ne:chmakah ya, nitaxta:wa, pe:wa ya nikchi:wa n' *ipico**.
<Sync time="167.633"/>
*Ipico** n'ta:lilia wa:n mota:lilia ka:misah,
<Comment desc="No tiene mucho sentido así, quizá quiso decir 'moka:wa ya kami:sah', esto es, 'ya queda terminada la blusa, lista para vender'"/>
 pos se: kinamaka ya.
<Sync time="172.757"/>
Ehe, wa:n seki pos ke:meh i:n se: makia ya.
<Sync time="175.523"/>
A:mo nochi no: t'namakayah, s[a]yoh para tik..., *togasto**.
<Comment desc="Aquí para 'togasto' significa para uso de la casa, uso personal."/>

</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="179.321" endTime="185.024">
<Sync time="179.321"/>
¿Ka:nachi to:nal mitskwi:lia ne:n tikpe:waltihte:wa n' tahmach wa:n *hasta** tima:tamiti nochi ne:n mokami:sah?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="185.024" endTime="242.805">
<Sync time="185.024"/>
Pos komo *nimotareahtih pues**, nehí:n, de i:n tahmach achi owih, ne:chkwi:lia:ya o:me to:nal se: tahmach.
<Sync time="193.462"/>
Mm, o:me to:nal komo *nimotareahtia**, pero komo ra..., komo ra..., sayoh se: o:me *hora** nikwi, pos a:mo teh semi n'toka *siquiera** se: na:wi *vuelta** sah nim..., nim..., nikchi:wa.
<Sync time="205.181"/>
Sepa iwki nika:wa, pos sepa mo:stika n'ma:toka.
<Sync time="208.259"/>
Wa:n koma:mo de yowak nimota:lia:ya nitahtsomaya para nikchi:waya no:.
<Sync time="213.102"/>
I:ksá: nima:tamia se: *semana** n..., komo *nimotareahtih** se: *semana** kwali nima:tamia se: kami:sah, mm.
<Sync time="219.902"/>
Pero yowak nitachihchi:waya *porque** pos a:mo te:kwehmolowah pilimeh ok, mm.
<Sync time="225.899"/>
Yehwa i:n nik..., nikchi:waya wa:n *después** de a:mo nikchi:wa ok
<Sync time="233.151"/>
pos pe:wak nikchi:wa ya yehwa, ne:n, sentaman. Yehwa ya nowi:pi:lwa:n, *rebozos**.
<Sync time="237.883"/>
N' kami:sah nika:w ya, a:mo nikchi:wa ok, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="242.805" endTime="250.789">
<Sync time="242.805"/>
¿Wa:n k..., ka:nachi taman, ne:n, tein, *este**, okwilimeh *o** toni, ne:n, xo:chit tikta:lilia, ne:n, tahmachmi:sah?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="250.789" endTime="298.515">
<Sync time="250.789"/>
Pos ekintsi:n de miak taman ya.
<Sync time="254.693"/>
A:mo no: n'mahmati ok ke:ní:w seki mono:tsa, se..., wa:n seki nimitsilia yehwa seki *venados**, seki kwe:ktsitsi:n,
<Sync time="259.868"/>
seki yo:n *aguilas**, pa:patakaxtik nika:n. Nikpia ok n' *dibujo**.
<Sync time="265.149"/>
Seki yo:n nika:n ni.., iahkolpan kilwiah 'pensamie:ntoh'.
<Sync time="269.446"/>
Yo:n seki kiliah e..., 'de tres moras'. Nochi yo:n *dibujos**.
<Sync time="275.18"/>
Wa:n seki nikehelka:w ke:ní:w mono:tsah.
<Sync time="277.874"/>
Wa:n seki tein *antes** kami:sas kichi:wayah nika:n pané: yo:n,
<Sync time="281.805"/>
kwaltsi:n kichi:wayah de nika:n i:n, no: nikpia ya ok tahmach. 
<Sync time="284.506"/>
Pero ke:meh i:n nochi se: ma:sowa,
<Sync time="286.071"/>
se: kite:maka mah *'copia:ro:ka:n** wa:n a:mo ne:chkepilihkeh ok. Miak tahmach n'te:makak, mm.
<Sync time="292.899"/>
Pero miak taman, ekintsi:n miak taman okwiltsitsi:n ne:stiw, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="298.515" endTime="305.109">
<Sync time="298.515"/>
Katí:n okwiltsitsi:n tein achto teh, *este**, tikihtowa tikpiaya ne:n tahmach wa:n tik..., tikpoloh, ekintsi:n a:mo tikpia ok. ¿Katí:n okwiltsitsi:n tikimpiaya?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="305.109" endTime="337.859">
<Sync time="305.109"/>
Yehwa yo:n de n' kwe:ktsitsi:n, kwe:ktimeh moto:tohtokayah.
<Sync time="310.312"/>
Wa:n yehwa ya, ne:n, *venados, venados** wa:n *aguilas**.
<Sync time="319.171"/>
Wa:n yehwa ya yo:n nika:n kil..., kiliah yo:n xo:chimekat kiliah, yehwa ya *pensamiento**.
<Sync time="323.874"/>
kwaltsi:n pané: *campanitas** nika:n ya:ya.
<Sync time="326.552"/>
Nochi nikpoloh, ke:[meh] i:n n'te:makak pos a:mo, a:mo ne:chkepilihkeh ok.
<Sync time="330.874"/>
Wa:n a:man, a:mo kikwih ok yehwa, a:man nochi yonkwik *dibujo**.
<Sync time="334.343"/>
Ke:mah, nochi okwiltsitsi:n kita:liliah ya.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="337.859" endTime="341.964">
<Sync time="337.859"/>
A:man tikihtowa yankwik *dibujo**, ¿Katí:n okwiltsitsi:n onkakeh?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="341.964" endTime="375.16">
<Sync time="341.964"/>
Pos yehwa ya de n' a:yo:tsitsi:n, yo:n, *este, pescados**.
<Sync time="347.405"/>
Yehwa ya, ne:n, ke:meh i:n *palomas**, de i:n *palomas** o ke:ní:w mono:tsah.
<Sync time="352.36"/>
Wa:n miak taman kichihchi:wah, seki *hasta co:co:chehmeh**
<Comment desc="Esto es, 'coches' o 'carros'."/>
 kita:liliah ya *kami:sas**.
<Sync time="357.297"/>
Mm, pero neh a:mo nikchi:wa ok *porque** a:mo nim..., a:mo nima:ahsi
<Comment desc="Celina quiso decir que no le alcanzaba el tiempo y utilizó la palabra 'ma:ahsi'. Para Amelia Domíngues la expresión que hubiera usado es 'a:mo nisenahsi ok'."/>
 ok.
<Sync time="361.669"/>
Ke:mah, a:mo ni..., a:mo wel nikchi:wa ok nochi.
<Sync time="364.063"/>
Nikneki nikchi:was pero a:mo ne:ch..., a:mo ni..., a:mo, sayoh o:me sah noma:wa:n, a:mo wel nikchi:wa ok sentaman sepa.
<Sync time="369.082"/>
Sentaman sah nikchi:wa.
<Sync time="371.786"/>
Pero miak taman okwiltsitsi:n onkakeh.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="375.16" endTime="380.91">
<Sync time="375.16"/>
¿Ka:nachi taman kami:sas teh tiki:xmattok tein monamaka nika:wí:n?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="380.91" endTime="404.863">
<Sync time="380.91"/>
Pos yehwa de i:n, de i:n, *este**, de *hilo de la cadena**
<Sync time="388.023"/>
wa:n onkak no: kichihchi:wa de yo:n, de *colores** pero yeh *más, más** owih.
<Sync time="392.106"/>
Neh kachi nikowihita *porque** achka se: koto:ntiw n' *hilitos**.
<Sync time="395.488"/>
Wa:n de i:n se: *color** sah pos se: kitsa..., se: kita:lia ika o:me ma:it,
<Sync time="399.744"/>
*siquiera** se: *diez vueltas** nikmaka para se: tahmach nikchi:wa.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="404.863" endTime="412.02">
<Sync time="404.863"/>
¿Wa:n, *este**, yo:n, yo:n kachi *más** e..., pati:yoh tein de *colores**?
<Comment desc="Esto es, de hilos de muchos colores"/>

</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="412.02" endTime="434.973">
<Sync time="412.02"/>
*Más** pati:yoh kihtowah, seki *a quinientos, seiscientos**.
<Sync time="418.91"/>
Ke:mah wa:n de i:n no:, no: seki telpati:yoh *cuando** yonkwik ne:sik,
<Sync time="423.058"/>
seki *hasta quinientos**.
<Sync time="426.424"/>
Ke:mah *quinientos**.
<Sync time="428.832"/>
Pero kipati:yo:tiah porin *dibujos** yankwikeh, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="434.973" endTime="438.426">
<Sync time="434.973"/>
¿Teh tiweli i:pa tein yo:n se: taman sah *color**?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="438.426" endTime="459.235">
<Sync time="438.426"/>
Ke:mah. Neh i:pa n'chi:wa se:se: taman *color** yehwa ya ke:meh i:n xokotik, oso yehwa ya chi:chi:ltik wa:n xoxoktik,
<Sync time="447.582"/>
yehwa ya nextik wa:n ilwikatik, yehwa yo:n nochi nikchi:waya, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="459.235" endTime="460.876">
<Sync time="459.235"/>
¿Yehwa tein okachi kikowah?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="460.876" endTime="473.907">
<Sync time="460.876"/>
Mm. Se:se: *color** sah, *o** o:me *color** ite:noh i:ni ..., ika se: kite:ntsakwa. Yehwa sah pero a:mo *más de colores**.
<Sync time="468.329"/>
Pero a:man nikita nochi makiah ya *de colores**, mm, miak taman kiwi:ka.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="473.907" endTime="475.97">
<Sync time="473.907"/>
Wehka:w a:mo makia:yah de *colores**.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="475.97" endTime="496.329">
<Sync time="475.97"/>
I:pa no: makiah pero a:mo semi miakeh, tatsa:la:n sah, tatsa:la:n sah makia:yah.
<Sync time="481.407"/>
Wa:n a:man pos *casi** kikwih ya nochi, mm.
<Sync time="485.345"/>
Wa:n tein a:mo se: momati pos a:mo se: makia.
<Sync time="487.813"/>
Neh a:mo no: nimakia nió:n *porque** yo:n *estambrekami:sah** a:mo wel nimakia niman pe:wa ne:chahwayo:tia de nika:n, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="496.329" endTime="503.376">
<Sync time="496.329"/>
Ta:ká:n teisá: *más** ok tiknekis 'te:chtapowi:s de ne:n, *este**, tahmach.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="503.376" endTime="509.079">
<Sync time="503.376"/>
Pos achi..., a:it katí:n, a:it katí:n ya kit tak.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="509.079" endTime="519.782">
<Sync time="509.079"/>
Ta:ká:n t'neki tite:chtapowi:s, *este**, pos ke:ní:w, *este**, ke:ní:w kichi:wah n' okseki tilmah tein kikwih siwa:meh.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="519.782" endTime="551.899">
<Sync time="519.782"/>
*Solamente** yehwa ya yo:n *blusas** kinchi:wah de, para koyo:meh.
<Sync time="524.321"/>
Kita:liliah nika:n *dibujo**, ohka:n *o** de nika:n ihkó:n.
<Sync time="528.641"/>
No: ki..., kihtsomah.
<Sync time="530.429"/>
Neh a:mo nikchihchi:wtok *porque** a:mo n'sema:ahsi ok.
<Sync time="533.149"/>
Pero pos kwaltsi:n para se: kichi:was yo:n, mm.
<Sync time="536.961"/>
Seki kichi:wah sem..., senki:sa *hasta** tani, *vestido** ya.
<Sync time="540.724"/>
Ke:mah, pero neli nochi, seki kita:liliah nochi *cocolores**.
<Sync time="544.383"/>
Wa:n seki kichi:wah se: *color** sah ite:mpan, wa:n de nika:n, nochi se: *color** sah, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="551.899" endTime="554.04">
<Sync time="551.899"/>
Babe:roh a:mo tiweli.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="554.04" endTime="594.165">
<Sync time="554.04"/>
Pos yeh a:mo no: niweli *porque** ka:n nikpia *máquina, [por]que** yeh moneki, para se: welis pero mah yeto *máquina**, se: kihtsomas, mm.
<Sync time="561.933"/>
Mm, *casi** nochi nikowa nochi tama:chihchi:w a, kichi:wah.
<Sync time="565.085"/>
Mm, pero tak niweliskia, niweliskia *porque** pos se: kitstok ke:ní:w chichi:wtok.
<Sync time="569.321"/>
Pero a:mo nikpia *máquina** para se: kihtsomas** wa:n para se: kima:ihtsoma, pos ye:kyo:li:k. Ye:kyo:li:k.
<Sync time="575.93"/>
Mm, a:man kwe:it ne: i:ksá: seki kichi:wayah, tachi:wkwe:it ika no: tahkit se: kichi:wa, mm.
<Sync time="584.388"/>
Pero a:man a:mo kichi:wah ok.
<Sync time="586.477"/>
*Hasta** neh a:mo no: n'chi:wa, pero komo ne:chtahtani:skiah nimolwia tak nikchi:waskia, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="594.165" endTime="600.743">
<Sync time="594.165"/>
Pos, *este**, ka:n n'mati, ta:ká:n, *este**, tikpia ok teisá: 'te:chtapowi:s.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="600.743" endTime="616.227">
<Sync time="600.743"/>
Pos ka:n n'mati, tak yehwa ya de yo:n, de yo:n se: mokokowa ika pili de *cuando** yo:n se: oli:ni.
<Sync time="607.133"/>
Pues onkak pahtsitsi:n yehwa ya yo:n kiliah witskola:ntoh, ta:lpan mochi:wa.
<Sync time="611.993"/>
We:weyak nihjó:n, *cuando** oli..., se: oli:ni pos te:makah.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="616.227" endTime="626.575">
<Sync time="616.227"/>
A:, pos ekintsi:n, *este**, x'te:chtapowi ta:ká:n tikmati ke:ní:w ne:n ta:taman, ne:n, nakwih i:n tahmachkami:sah itech i:n xola:lmeh tein nika:wí: yetokeh.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="626.575" endTime="669.512">
<Sync time="626.575"/>
Pos yehwa ya tehwa:n ne: San Miguel *casi más** tikwih yehwa de i:n *kami:sah**, se: *color** sah.
<Sync time="632.118"/>
Wa:n okseki ke:meh nehkwí:n Ayotzinapan, Xaltipan no: kikwih ok de i:n *color**.
<Sync time="639.219"/>
Pero tatsa:la:n kikwih ya *a colores**.
<Sync time="642.087"/>
Sepa ne: San Miguel no: *igual** kikwih,
<Sync time="644.79"/>
*de cocolores** ke:meh tein de ne: Santiago, nika:n San Andrés, nika:n Acaxilo:co, Xiloxochico.
<Sync time="654.576"/>
Kikwih kami:sah nochi yehwa se: *color** sah, *como que cocolores** kipia nochi n' *dibujo**.
<Sync time="660.024"/>
*Mismo** pané: *dibujo** neh nikitani, sayoh ke mopata n' ika *colores** a.
<Sync time="664.576"/>
Pero de n' okwiltsitsi:n kipia nochi yehwa sah, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="669.512" endTime="672.011">
<Sync time="669.512"/>
<Who nb="1"/>
Yehwa sah mo..., mopata.
<Who nb="2"/>
Mopata.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="672.011" endTime="700.051">
<Sync time="672.011"/>
Sayoh ke a:mo kikwih yehwa:n ma:xoloch, yehwa:n kikwih sayoh nochi ma:xitaktik sah.
<Sync time="676.43"/>
Wa:n tehwa:n pos yehwa i:n nochi tikwih, de i:n ma:xoloch, mm.
<Sync time="681.82"/>
Pero no: kwali kichi:waskeh *a colores** ke:meh i:n iahkoltipan nika:n i:n weli kichi:wah no: *a colores**. Pero a:mo ya a:kah kichi:wa
<Sync time="689.89"/>
*porque** owih, *porque** de se: ..., achto se: kixolochowa tilmah
<Sync time="694.153"/>
wa:n paniá:n se: ki:xchihchi:wa.
<Sync time="696.1"/>
Entó:s senki:stiw n' *hilo** tein 'kalakiliah, ke:mah.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="700.051" endTime="707.627">
<Sync time="700.051"/>
*Bueno pues, este**, komohkó:n a:mo tikpia ok *más, este**, toni 'te:chtapowi:s de i:n tahmachkami:sah, *pues este**, 'te:chilwi moto:ka:y.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="707.627" endTime="710.884">
<Sync time="707.627"/>
Neh nimono:tsa niCelina González Nazario.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="710.884" endTime="712.154">
<Sync time="710.884"/>
¿Ka:nachi xiwit tikpia?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="712.154" endTime="717.512">
<Sync time="712.154"/>
Nikpia tak *cincuenta y cinco años** tak, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="717.512" endTime="723.083">
<Sync time="717.512"/>
<Who nb="1"/>
¿Ka:n, ka:ni ne:n tiwa:le:wa?
<Who nb="2"/>
Pos niwale:w ne:pa xola:lpan, San Miguel Tzinacapan.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="723.083" endTime="934.886">
<Sync time="723.083"/>
*Bueno** pos tasohka:matik miak.
</Turn>
</Section>
</Episode>
</Trans>
