<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?>
<!DOCTYPE Trans SYSTEM "trans-14.dtd">
<Trans scribe="AMELIA" audio_filename="Tzina_Cuent_JSD318_See-tatsiw_2011-08-23-e" version="8" version_date="140723">
<Speakers>
<Speaker id="spk1" name="Juan de los Santos Dionisio" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
</Speakers>
<Episode>
<Section type="report" startTime="0" endTime="1291.506">
<Turn startTime="0" endTime="1291.506" speaker="spk1">
<Sync time="0"/>
Se: *tiempo** se: okichpil kinemilih mote:molis siwa:tsi:n.
<Sync time="12.154"/>
Pos nehjó:n n' okichpil kiahsik siwa:tsi:n, kahsik n' siwa:t
<Sync time="19.6"/>
ihkó:n *al año** pe:wkeh kimpiah pi:piltsitsi:n, kimpia kone:meh ya.
<Sync time="27.678"/>
*Pues todavía** kichi:waya *lucha** ok, de ihsiwka:yo:t kintekipanowa:ya ok, se:, o:me, e:yi, ihkó:n kinimiakiltih.
<Sync time="45.316"/>
De kitak miakkeh ya ke:mah kintatsiwilih ya, kintatsiwilia:ya.
<Sync time="53.694"/>
Entó:s mokwi:li:tih
<Comment desc="Aquí hubiera dicho mokwi:ltih"/>
 ya se: *vicio de, de, de, de** ta:wa:nas. Nemis sah
<Sync time="61.456"/>
wa:n kintatsiwilih ya ipiliwan. Wa:n *mientras más** kintatsiwilia, no: kachi mochi:wa.
<Sync time="69.366"/>
*De mala suerte** siwa:tsi:n, achi:chika kimpia pilimeh.
<Sync time="74.015"/>
Entó:s kita ke seki wehwei ya, seki pos moskaltihtokeh ok, sepa ehkoti oksé:
<Sync time="83.842"/>
wa:n yeh a:mo kineki tekitis ok. Tatsiwi.
<Sync time="90.11"/>
Wa:n no: nemisneki a sah, pos kitstok a:mo kintaahxitilia ok.
<Sync time="96.645"/>
*Después** kinemilih, kihtowa, "Pos, *mejor** nikinka:wte:wati. Nia:ti seko".
<Sync time="107.972"/>
Pero komo yowi itech oksé: *pueblo** i:pa kite:ilwili:s isiwa:w wa:n kiki:tski:skeh tekiwa:nih
<Sync time="117.98"/>
wa:n kiwa:ltokaskeh wa:n mah *kinservi:ro** ipiliwa:n. Wa:n monemilih, "Mejor** a:mo.
<Sync time="126.438"/>
Mah ompa kinita ya inina:n. *Mejor** nimomikti:ti.
<Sync time="136.298"/>
Kachi kwali para a:mo nikintekipano:s ok *porque** telmiakeh ya
<Sync time="141.179"/>
wa:n siwa:tsi:n pos no:, no: tekiti a, no: tapale:wia ya.
<Sync time="147.718"/>
Pero pos a:mo se: ..., a:mo weli ok porin *tanto** pilimeh.
<Sync time="152.113"/>
Se: tein tsikitsi:n a:mo kimaka *lugar** para teki... tekitis no:. Pos tsikitsi:n pilkatiw wa:n *una vez** miakeh ya
<Sync time="163.419"/>
pos a:mo kahxitilia ok toni kikwa:s. Wa:n ta:katsi:n no: tatsiwi pos a:mo, a:mo kineki tekitis ok.
<Sync time="170.55"/>
"*Mejor**", kihtowa, "nimomikti:ti. Wa:n mah kintekipano ya siwa:t, ke:meh *Dios** kipale:wi:s".
<Sync time="180.245"/>
Kinemilih *mejor** ya:s itech se: a:tawit, se: a:t we:i.
<Sync time="188.551"/>
Entó:s yo:n kinemilih ya:s ompa, wa:n mopanketsato itech se:, se: a:xoxowi:l we:i.
<Sync time="198.88"/>
We:i se: *poza. "Hasta** nika:n sah", kihtowa, "para neh a:mo nikintekipano:s ok yo:n pilimeh *porque** telmiakeh
<Sync time="211.958"/>
wa:n ye:ktakwah.
<Sync time="214.908"/>
*Mejor** a:mo.
<Sync time="217.284"/>
*Hasta** nika:n sah".
<Sync time="220.515"/>
Pos *de tanto flojo** moketsa *cerca de** na:l..., nehjó:n a:xoxowi:l wa:n mopantamo:ta. Mopankahka:w.
<Sync time="233.283"/>
Pero yeh kimattoya ke miktahsi *porque** a:ihtik kalakito. Pero *de mala suerte**,
<Sync time="243.556"/>
a:mo, a:mo a:ihtik wetsito sano ke
<Comment desc="Por equivocación dice &quot;sono ke&quot;"/>
 komo:nito ta:lwa:kpan.
<Sync time="249.531"/>
Paniá:n ke:meh i:n ihkó:n, wetsito *pero de flojo** neli, *de tonto** mopankahka:w.
<Sync time="258.4"/>
"*Híjole**", kihtowa, "pero ox ne: nimikik a kit", kihtowa. 
<Sync time="265.478"/>
"Ox ne: nimikik a". 
<Sync time="267.902"/>
Ihkón kichi:wa tahtahnekwi no:.
<Sync time="271.076"/>
Ox kitila:na a:t tein kiitak ke pano:tiki:s, itech wetsito.
<Sync time="276.93"/>
Pero a:mo.
<Sync time="279.12"/>
Pos a:mo mikik, wa:ltamattok.
<Sync time="282.64"/>
*Bueno** ke:mah mo..., ihkó:n i:xnemi, pero paniá:n, ta:lwa:kpan.
<Sync time="291.29"/>
Se: *ratitito** kiita wi:tsa se:, wi:tsa se: pili.
<Sync time="299.645"/>
*De una vez** kilwia,
<Sync time="303.526"/>
"Tatsiw", kilwia, "¿toni tikchi:wa nika:n?"
<Sync time="307.745"/>
"A:mo tei", kilwia, "niwa:lah sah".
<Sync time="311.404"/>
"Eh", kilwia.
<Sync time="314.215"/>
Pos mokepako yo:n pili wa:n sepa yahki para ne:.
<Sync time="319.713"/>
Entó:s ki..., te:ilwi:to ke wa:lah se: tatsi:w, itech yo:n, ne: ka:mpa yetokeh yo:n pi:piltsitsi:n.
<Sync time="330.357"/>
Entó:s kwa:l..., kiwa:lnawatihkeh ya ne: ta:lo:ka:n na:natsi:n wa:n ta:lo:kan ta:tah, kwa:lnawatihkeh ke mah kwikih,
<Sync time="340.304"/>
kwi:kaka:n. Wa:lahkeh o:men ya.
<Sync time="344.287"/>
"Tatsi:w", kilwia, "¿ton 'chi:wa?" Kilwia, "A:mo tei".
<Sync time="349.162"/>
"Ne:chilwia", kilia, "ne:n na:nah ke tiowih. Mitsno:tsa". "¿Eh, ka:ni?" Kilia, "I:n nika:n". Ompa ki:sato.
<Sync time="360.189"/>
Yahki kiwi:kakeh. Ompa ahsito. Ihkó:n tokotsietok. Nokta tisi se: *sapo**.
<Sync time="369.927"/>
*Por eso** n' *sapo** nochipa nemi ihkó:n kichi:wtinemi *porque** ne: ta:lo:ka:n ompa yeh tisi.
<Sync time="379.423"/>
Kilia, kilwia, na:nahtsi:n, ne:n ta:lo:ka:n na:nah,
<Sync time="387.548"/>
"¡'Motali nokone:w", kilwia, "ximota:li! ¡'Makaka:n ikpal", kilwia, "nam...., namokni:w!"
<Sync time="393.839"/>
Entó:s *carrera** kititilatsatoh se: *armadillo**
<Sync time="398.326"/>
wa:n kimakakeh mah itech mota:li, ta:lo:ka:n *ban... banquitos**, yo:n *armadillo**.
<Sync time="407.148"/>
Entó:s kititilatsatoh ika ikwitapil yo:n *armadillo** wa:n kimakakeh yo:n tatsiw mah mota:li.
<Sync time="412.725"/>
Entó:s yeh mota:lih ihkó:n itech yo:n *armadillo**.
<Sync time="416.657"/>
"¿Titakwa:s nokone:w?" kilia ne:n ta:lo:ka:n nanah. Kilia, ¿"titakwa:s nokone:w?" 
<Sync time="423.444"/>
"A:it", kilia, "a:chá: nikwa:s".
<Sync time="427.489"/>
"¡Xiktamaka", kilia, "i:n nokone:w!" kilia.
<Sync time="432.482"/>
Entó:s wa:lte:ntsikwi:ni se:, "¡'Tamaka", kilia, "yo:n tatsiw! ¡Tamaka", kilia, "yo:n tatsiw, mah takwa!"
<Sync time="439.979"/>
Wa:n *sapo** yeh tisi. Yeh a:mo, a:mo, a:mo 'kaxa:nia pos ta: tiskeh.
<Sync time="447.554"/>
*Después** te:n..., tamitakwah. 
<Comment desc="Quizá quiso o iba a decir te:ntan, de te:ntami para 'terminar de comer'"/>

<Sync time="452.558"/>
Nehjó:n pi:piltsitsi:n pe:wkeh kikwah seki witsti.
<Sync time="457.408"/>
"¡'Wa:ntika:n", kilia, "namokni:w", kilia, "yo:n witsti, mah no: kikwa!"
<Sync time="462.565"/>
Entó:s no:, no: kiwa:lmakakeh seki a. Pero yo:n witstamanal,
<Sync time="468.643"/>
yo:n tatsiw yeh, sayoh kiki:xtilia iwitsyo wa:n iwki kikwa ya
<Sync time="474.04"/>
ke:meh nika:n tehwa:n tikwa witsti.
<Sync time="476.264"/>
Kimanah wa:n tikwah ya.
<Sync time="478.741"/>
Entó:s yo:n pi:piltsitsi:n, a:mo kiwelitiliah yo:n tatsiw. "*Mamá**", kilwiah,
<Sync time="485.874"/>
"¡'kita", kilia, "ne:, ne: tikilia mokone:w", kilia, "ne: tatsiw, kikwa", kilia, "ne: witsti ika nochi n' ie:wayo".
<Sync time="492.471"/>
"¡'Ka:waka:n", kilia, "nopili", kilia, xka:waka:n ta: kwelilia". *Entonces**, yo:n tatsiw yeh kikwa witsti
<Sync time="500.653"/>
pero, pero yo:n pi:piltsitsi:n yehwa:n a:mo kikwah yo:n witsti sanoke yehwa:n kikwa sayoh yo:n iteyo, iyo:lo sah witsti.
<Sync time="509.011"/>
Witsyo:lo:t, yehwa sah kitatapatsah wa:n kikwih wa:n kikwah.
<Sync time="513.974"/>
Wa:n yo:n tatsiw yeh kikwah. Sayoh kipanwitsyohki:xtia wa:n kikwa.
<Sync time="519.49"/>
"Ma:n", kilia, "pero ne:, ne: tatsiw", kilia, "kikwa", kilia, "ika nochi witse:wat".
<Sync time="525.268"/>
"¡'Ka:waka:n!, kilia, "nopili, ta: pos kikwa:sneki".
<Sync time="528.653"/>
"*Bueno**"
<Sync time="530.723"/>
Kilia, "¿Ke:[yeh] nokone:w", kilia, "tiwa:lah?"
<Sync time="536.301"/>
Kilia, "Ta: nimolwia", kilia, "mah name:chkalpano:ki".
<Sync time="540.277"/>
Wa:lte:ntsikwi:ni se: yo:n pili, "A:mo má:n", kilia, "ta: i:n tatsiw", kilia, "i:n kintatsiwilih ipiliwa:n.
<Sync time="549.083"/>
Wa:n i:n kimattok", kilia, "momikti:ki a", kilwia, "wa:n nika:n te:chahsiko sah".
<Sync time="553.907"/>
"¡'Ka:waka:n", kilia, "nopili! ¡'Ka:waka:n!" *Bueno, entonces** iwa:n yetok a yo:n pi:piltsitsi:n.
<Sync time="564.56"/>
*Poco rato** ehko se:, se: *recado**.
<Sync time="569.384"/>
Ehkok yo:n *recado**, kika:wako se:
<Sync time="573.61"/>
ke kinino:tsa yo:n pi:piltsitsi:n ne: seko.
<Sync time="577.829"/>
*Entonces** kilia, "Pos *órale**.
<Sync time="581.419"/>
"¡Tapo:ka:n!" kilia, "ne:n, ne:pa", kilia, "tein ika tia:skeh". Entó:s kitapowah se:, se:, se: *como, como cueva**.
<Sync time="591.425"/>
Kitapohkeh 
<Comment desc="Parece que dice por equivocación &quot;kitapo:keh&quot;"/>
tepitsi:n mixtsi:n wa:n pe:wkeh motahtapatiliah ya.
<Sync time="598.65"/>
Wa:n ne:pa kitapohkeh tepitsi:n ehekat, pero tepitsi:n.
<Sync time="602.861"/>
Tap..., kitapohkeh tepitsi:n ehekat wa:n nika:n tepitsi:n mixti.
<Sync time="606.922"/>
Wa:n ke:mah tamixte:mik a panki:sak a wa:n motahtapatilihkeh yo:n pi:piltsitsi:n wa:n ke:mah ki:skeh ya.
<Sync time="614.475"/>
Yahkeh ya. Kiwi:kah kiowit ne: ka:ni kinino:tsah. Tanawatihkeh, wa:le:w de ompa ilwikak.
<Sync time="623.109"/>
Ke:mah kiowi a wa:n tatikwi:ni pero tepitsi:n sah.
<Sync time="629.152"/>
Wa:n yo:n tatsi:w kika:wilihte:wkeh se: *puñito de** et wa:n se: *puñito de** tao:l mah nexketsa.
<Sync time="637.649"/>
Wa:n mah emo:lmana wa:n kika:wte:wkeh. "I:n", kilia, "tiknexketsas para titakwa:skeh.
<Sync time="646.779"/>
Wa:n i:n", kilia, "tikmanas", kilia, "para tikpalo:skeh etsi:n". Kilia, "*Bueno**".
<Sync time="653.601"/>
Pero yo:n tatsiw kimakakeh se: ko:mit telwe:i wa:n para nexko:mit no:
<Sync time="661.879"/>
wa:n pos tepitsitsi:n sah yo:n *semilla** kimakakeh etsi:n wa:n tao:ltsi:ni, semi tepitsitsi:n sah.
<Sync time="670.453"/>
Entó:s kinemilih kikwiti:w se: *tanto** ok
<Sync time="674.829"/>
*porque** i:n ke:skitsi:n kihtowa, "Pos a:mo ne:chwa:ntiskeh neh.
<Sync time="679.143"/>
Pos i:n tao:ltsi:ni tein *tanto** i:n ne:chmakakeh pos i:n a:mo ne:chahsis neh.
<Sync time="685.054"/>
Yehwa:n sah takwa:skeh wa:n neh mah nikini:xistos sah".
<Sync time="688.465"/>
"A:mo", kilia, "pos no: ne:ch..., no: *ne:chtoca:ro:s**, no: ne:chwa:ntiskeh pos ta: nehwa nikinexkechi:ti".
<Sync time="694.261"/>
Wa:n *sapo** yeh tamitisik wa:n yeh yahki. Pero pos yehwa tisis. ¿Pero toni?
<Sync time="702.988"/>
Yo:n tatsiw, kikwito se: achi ok n' etsi:n wa:n kipante:ma ok itech *cada, cada traste, cada** ko:mit.
<Sync time="710.681"/>
Nexko:mit pexo:nik de tao:l. Miak. Tsahtsaya..., tsaya:n ko:mit.
<Sync time="719.0"/>
Wa:n et no: miak mochi:wak, pexo:n ko:mit wa:n tapa:nik n' ko:mit pos ta: miakiak.
<Sync time="726.987"/>
*Por eso** ne: kimattoyah ya ton *tanto** kimakaskeh para oksis sah.
<Sync time="731.729"/>
Pero yeh motamo:ti..., yeh mokwi:li ok seki. "*Hijo, mala**", kihtowa, "tein *ne:chpasa:rowa**.
<Sync time="738.88"/>
Wa:n i:n i:pa ne:chahwatehkoh. Ne:chahwatehkoh", kihtowa, "wa:n i:pa ne:chkwetaxwiskeh, ¿pos toni?
<Sync time="745.199"/>
A:mo onkak oksé: wa:n nikchi:wak a i:ni. Wa:n tao:l sentakwik ompa ne: ka:mpa yetokeh. 
<Sync time="751.129"/>
Wa:n sepa n' et miak, pi:xowtok. *Híjole** kit", kihtowa, "*mejor** no: niow.
<Sync time="758.812"/>
Nikitak ne:pa ka:ni kiki:xtihkeh tilmah wa:n nikitak ka:ni ne:n ki..., ki..., ke:ní:w kichi:wkeh para, para yahkeh.
<Sync time="767.967"/>
No: neh", kihtowa, "no: nia:ti, *¡Que cosa!".
<Sync time="771.194"/>
*Entonces**, no: kitapowa kit seki mixti. Pero miak kitapoh, miak mixti.
<Sync time="778.765"/>
Wa:n kitapoh miak ehekat. Wa:n ke:mah kwa:lkwito ya seki tilmah mota:lilih pero tein *más** chika:wak.
<Sync time="786.945"/>
Wa:n motahta:lilih no:, mo... mo... motahta:lilih ke:namih mochihchihchi:wkeh ne: seki:n.
<Sync time="794.914"/>
Wa:n ki:ste:wa no:. Pero yeh ke:meh, a:mo kipia chika:walis.
<Sync time="801.644"/>
Yowi, pero ke eliwis motamo:ttinemi ka:mpa ya tikwi:nito. Ihkó:n ka:mpa wetsiti, pero tatatsi:ni.
<Sync time="813.051"/>
Entonces, n..., ne:n yo:n angeli:tos, yo:n pi:piltsitsi:n,
<Sync time="818.157"/>
mota:liah ihkó:n. Kihtowah, "¿Pero toni mochi:wa ne:pa? *Si acaso** ne:pa te:chil..., ne:pa te:chilwihkeh, ta: te:chilwihkeh nika:n.
<Sync time="826.011"/>
Pero ne:pa xkita sah mochi:wtok te:tsa:wit,
<Sync time="829.605"/>
*Entonces**, kihtowa se:, "¡*A ver** xkitati kilwia toni mochi:wtok!"
<Sync time="837.239"/>
Entó:s mokepa se:, se: n' okichpiltsi:n wa:n tachiato.
<Sync time="842.373"/>
"*Híjole**", kilia, "pero tein mochi:wak".
<Sync time="845.408"/>
"¿Toni", kilia, "mochi:wak?"
<Sync time="847.13"/>
"Pos yo:n tatsiw", kilia, "sentakwi:ltih tao:l, sentakwi:ltih et,
<Sync time="852.058"/>
wa:n a:mo yetok".
<Sync time="853.636"/>
Ah, pos yehwa", kilia, "ne:, yehwa", kilia, "ne: motamo:ttinemi".
<Sync time="857.935"/>
"¡*A ver**", kilia, "tiowih tikitatih!"
<Sync time="860.74"/>
Wa:n ke:mah kitokatinemih ya.
<Sync time="863.617"/>
Tapeta:ni wa:n tatatsi:ni wa:n yeh no: cho:cholowa.
<Sync time="867.368"/>
Pos ta: tatsiw.
<Sync time="869.272"/>
"¡*Híjole**, pos kit", kilia, "wa:n toni mochi:w?" "Pero mochi:wtok se: *mal** kit", kilia, "ompa ne:".
<Sync time="876.404"/>
Wa:n kitokatinemih, pero se: *semejante ventarrón**,
<Sync time="880.844"/>
se: te:tsa:wit mochi:wak, kiowa:ehehkat.
<Sync time="884.067"/>
Wa:n senmixko:ntatayowa:ya:ntiak pos miak mixti kiki:xtih.
<Sync time="888.456"/>
*Bueno**, kikits..., kitokatinemih, kiki:tskihkeh.
<Sync time="894.282"/>
*Híjole**, pos ke:mah pe:wkeh ya kitatsakwi:ltiah, kiti:titilatsah
<Sync time="900.709"/>
*Por eso hay a veces, cuando** pe:wati kiowit pe:wa tamixiowa.
<Sync time="906.848"/>
Wa:n tikakis yo:n pané: ihkoyoka yo:n to..., yo:n toni. Teisá: tahkoyoka ahko.
<Sync time="914.347"/>
Niman kihtowah kiwi:wiwilatsah ya n' tatsiw. Kiki:tskihkeh ya. Porque tahkoyoka wa:n kiowiti.
<Sync time="922.517"/>
Pos yehwa yo:n tatsi:w kiki:tskihkeh wa:n pe:wkeh kiti:titilatsah ya.
<Sync time="927.249"/>
Wa:n sepa kwa:lkwikeh wa:n kahxiti:toh ompa ne:, para kika:wato tilmah tein mota:lilihka.
<Sync time="935.374"/>
*Entonces** ki:sato ompa ne: wa:n kilwihkeh, "¿Pero ke:yeh tatsiw teh timota:lilih i:n tilmah?"
<Sync time="943.405"/>
"Pos nikita kit kilia nayahkeh wa:n neh nimoka:w nose:lti."
<Sync time="948.16"/>
"¿Wa:n ke:yeh tikchi:wa", kikilia, "ke:meh i:ni i:n *semilla**, wa:n a:mo tikchi:waskia?"
<Sync time="953.878"/>
"Eski", kilia, "nikwik ke:ski ok wa:n nikihtoh", kilia, "para no: nane:chwa:ntiskeh pos nimokwi:lih seki ok."
<Sync time="960.359"/>
"Pero a:mo t'chi:waskia", kilia, "pero ta: timitsmakate:wkeh ton *tanto**", kilia, "tikmanas."
<Sync time="966.64"/>
Entó:s wi:tsa ya ta:lo:ka:n na:nah.
<Sync time="969.756"/>
"'Ka:waka:n", kilia, "nopili. Ka:n tamati", kilwia. "Ka:n kimati toni kichi:wtok. ¡'Ka:waka:n, tapohpolwi:ka:n!" 
<Sync time="978.908"/>
Kilia, "Pos *bueno**".
<Sync time="980.777"/>
Iwki kika:wkeh.
<Sync time="982.965"/>
Wa:lah ya ta:lo:ka:n ta:tah wa:n kilwia,"¡'Kita nokone:w!" kilia, "i:n mokni:wa:n", kilia, "mitsilwiah titatsiw.
<Sync time="994.297"/>
¿Wa:n neli", kilia, "tikinowihitak mo..., mopi:litsitsi:n?"
<Sync time="998.529"/>
"A:mo pa:h", kilia, "ka:n teh nikinowihita ta: niwa:lah", kilia, "name:chkalpano:ko sah".
<Sync time="1004.767"/>
"Pos ke:yeh", kilia, "pero tiwa:lah ta: nika:n a:mo ke:man tiwi:tsa".
<Sync time="1008.651"/>
"Ke:mah", kilia, "pero name:chelna:mik".
<Sync time="1012.359"/>
"Pos kwali yetok", kilia. "Pero komohkó:n neli", kilia, "titatsiwik, sayoh ika yo:ni mopiliwa:n a:mo tikintekipano:s.
<Sync time="1021.709"/>
¡A:mo xitatsiw nokone:w", kilia, "nimitsmakati", kilia, "se: teisá: para ika tikintekipano:s!
<Sync time="1028.807"/>
¡Pero a:mo xitatsiw, wa:n x'chi:wa!
<Sync time="1033.029"/>
¡Nimitsmakati", kilia, "i:n tet, meh x'wi:ka!
<Sync time="1038.082"/>
Wa:n i:n e:yi, e:yi tet", kilia, "tikwi:kati wa:n *cada** se: tet", kilia, "tikchi:wili:ti se: *horno**.
<Sync time="1047.312"/>
Se: *horno**", kilia, "we:i x'chi:wa wa:n ompa x'ta:li tatahko kilia i:n tet".
<Sync time="1053.319"/>
Wa:n x'tamili:ntili", kilwia. "Wa:n x'tatili kwawit.
<Sync time="1057.456"/>
Tepitsi:n", kilia, "tepitsi:n kwowit", kilia, 'tatili:s wa:n e:yi, e:yi *horno**", kilia, "mah yeto".
<Sync time="1065.224"/>
Se: ne:pa, wa:n se: nika:n, oksé ne:, ¡wa:n x'tatokili tepitsi:n!", kilwia.
<Sync time="1071.867"/>
"Wa:n ika i:n", kilia, "tikintekipano:s", kilia, "mopiliwa:n.
<Sync time="1075.176"/>
Wa:n mitskowili:skeh", kilia, "n' okseki nopiliwa:n", kilia, "mitskowili:skeh", kilia, "tein ompa tikimakasnekis".
<Sync time="1081.972"/>
"Aha", kilwia.
<Sync time="1084.757"/>
"*Bueno", pero tikchi:was". Kilia, "Ke:mah". "Ke:mah", kilwia, "¡a:mo xitatsiw!
<Sync time="1090.516"/>
A:mo x'tatsiwili.
<Sync time="1092.173"/>
¡X'chi:wa n' *horno** wa:n a:ksá: mah mitspale:wi wa:n tietos kwali!"
<Sync time="1100.61"/>
Kilia, "Pos *bueno**".
<Sync time="1103.05"/>
"¡'Kahkoka:watih!, kilia, "namokni:w ka:mpa ika wa:lah!"
<Sync time="1107.028"/>
Entó:s yo:n o:me pi:piltsitsi:n mopilohkeh ni:nipaka wa:n wa:le:wkeh,
<Sync time="1115.769"/>
pos kipano:ltihkeh itech yo:n a:t.
<Sync time="1118.802"/>
Ihwa:k sepa wa:ltamatik yo:n tatsiw, a:te:nte:noh ihkak nono, panitstok nono itech yo:n *poza**.
<Sync time="1127.216"/>
Ompa panitstok.
<Sync time="1129.396"/>
Wa:n yo:n pi:piltsitsi:n yehwa:n sepa yahkeh ompa ne:, 
<Sync time="1132.637"/>
wa:n yo:n tatsiw wa:lah wa:n kwa:lkwik a yo:n tet.
<Sync time="1135.887"/>
E:yi tet kimamakeh.
<Sync time="1139.193"/>
Entó:s kichi:wak, kilwihkeh ke mah kichi:wa yo:n *horno**. Pos kichi:wak.
<Sync time="1145.216"/>
Pero *cada horno**, kita:lih yo:n tet ompa wa:n tepitsi:n sah kitamili:ntih ni:nipaka nochi
<Sync time="1153.88"/>
wa:n *para, para siete días** pexo:nik,
<Sync time="1159.11"/>
pero miak, miak tenex.
<Sync time="1163.579"/>
Miak tenex mochi:wak.
<Sync time="1166.599"/>
Pero yo:n *horno** tsoyetok de tenex.
<Sync time="1170.297"/>
Wa:n ke:mah pe:wak te:ilwia ya, "¿A:koni kineki tenex para mocha:nti:s?"
<Sync time="1176.478"/>
Oh, pos kimattkeh ya kihtowah ke, "Ah, pos ne:pa monamaka tenex.
<Sync time="1181.454"/>
¡Tiowih tikwitih!"
<Sync time="1183.57"/>
Pos no: tatio:chi:walis *de n', de n' ta:lo:ka:n na:nah,
<Sync time="1189.743"/>
ta:lo:ka:n ta:tah ompa yeh tatio:chi:wa ya ke yo:n *gente** mah kisaka yo:n teñex, wa:n kikowiliah.
<Sync time="1197.429"/>
Wa:n ke:mah kipia tomi:n ya.
<Sync time="1200.097"/>
Wa:n kintekipanowa ya ipiliwa:n ma:ski telmiakeh.
<Sync time="1203.44"/>
Wa:n a:mo kimachilia ok *porque** pos kipia tanamak.
<Sync time="1207.565"/>
Wa:n ika yo:n moahkokwik yo:n *pobre** tatsiw.
<Sync time="1212.254"/>
Pero pos koma:mo moo:mpankahka:waskia, a:mo kimakaskia.
<Sync time="1216.919"/>
Pero yeh kimachilia:ya ke momikti:ti para a:mo kintekipano:s n' ipiliwa:n, pero *pues** n' Dios, a:mo kochi.
<Sync time="1225.578"/>
Dios kimattok kwali ke:ní:w timotekipano:skeh.
<Sync time="1229.27"/>
Wa:n yeh n' Dios te:chitstok ke:ní:w n' tehwa:n timotatsiwiliah ta:ltikpak.
<Sync time="1234.671"/>
Seki tikiyo:ltokika..., tikiyo:ltokitah topiliwa:n, seki a:mo.
<Sync time="1239.107"/>
A:mo tiknemiliah kox
<Comment desc="Es más común decir 'ox'; quizá sea un error o quizá contraccion de 'ke ox'"/>
 te:kne:ltih se: pili tika:wte:waskeh *sin que** taxkal, *sin que, sin que** takwa:s
<Sync time="1246.473"/>
*sin que** nikpale:wi:s mah moskalti.
<Sync time="1250.009"/>
Pero yehwa yo:n *lástima**, para se: taskaltihkeh kintawe:lka:was ipiliwa:n.
<Sync time="1257.951"/>
*Mejor** mah se: kinte:moli:s ma:ski tepitsi:n *o** ke:meh welitsi:n
<Sync time="1264.251"/>
ika kiltsi:n, ika emo:ltsi:n, *caldito,** pero mah se: kimpano:lti, mah se: kiniskalti,
<Sync time="1271.486"/>
*porque** ompa o:n kite:makah n' *ejemplo, sobre de** yo:n nepale:wil tein kimakakeh nehjó:n tatsiw.
<Sync time="1282.025"/>
Juan de los Santos Dionicio, de San Miguel Tzinacapan
</Turn>
</Section>
</Episode>
</Trans>
