*A ver** kwali tine:ch..., tine:chili:s yo:n, ya:kin nika:n timoahsih yo:n yo:lpoxiwit, yo:n kiliah ne:wí:n, neli xa: tiki:xmati, ne:n, ekintsi:n nika:n timonohno:tsatih, xa: tiki:xmati yo:n xiwit, ox kwaltia para pahti oso para se: kikwa *o** ke:ní:w, ka:ni mochi:wa. ¿Kati:yeh xiwit, yo:n ke:ní:w tikto:ka:itiah? Yo:lpo..., yo:l[poliw]ka:xiwit. Yo:lpolihpahxiwit *o** ke:ní:w. Ke:mah. A: pos yo:n niki:xmattok no: tepitsi:n *porque** nehjó:n yo:n mochi:wa ka:mpa onkak a:t wa:n ka:mpa yekawilah, ka:mpa, ka:mpa ta:lsese:xpah, ka:mpa tehtei:xko, ka:mpa yo:n pantsikwi:ntok a:tsí:n wa:n takwecha:w..., takwecha:wtok. Ompa yo:n mochi:wa. Pero a:mo onkak, a:mo onkak teli:xkich, ke:meh okseki taman xiwit. Yo:n semi tasohti. Wa:n nehjó:n yo:n im..., mokehketsa ne: tei:xko sah, mokehketsa pero a:mo, a:mo miak. Tel..., telwe:i taktson mochi:wa na:wi ima:xiwyotsi:n, ma:kwi:l telmiak ya. Pero semi kipia e:yi sah wa:n tsikitsitsi:n, tsikitsitsi:n, tahtamati yo:n tsiwahkal, ko:..., kowtsiwahkal ima:xiwyo. Pero yeh telwehwei, i:n ihkó:n ne: te..., i:xtapalwe:weyak tepitsi:n, komoke we:weyak wa:n i:x..., i:x..., pané: i:xtahtalwayoh wa:n ma:..., ma:..., i:xko pané: *más** talwayoh ne:n xiwtsi:n. Wa:n nehjó:n, yo:n nehjó:n kwaltia para a:kin yo:n tahtalka:wa, pos a:kin yo:n kihtowah ke m..., a:kin yo:n mihmiki no:. E:h ki..., ki..., ki..., kimakah mah, mah, mah tai wa:n seki ika ka:ltia. Pero yo:n kinimakah a:mo, a:mo kiliah toni yo:n, toni yo:n kinimakatih, a:mo kihtowah mitspahti:tih, a:mo. Yo:n sayoh kin..., kintai:ltiah sah wa:n a:mo, a:mo ki..., mah a:mo kihto:ka:n toni yo:n. Wa:n no: iw, no: iwki tein ika ma:ltiah a:mo kiliah toni ne: yo:n, ton xiwtsi:n yo:n ika ma:l..., we..., ika, ika ma:lti:ti tein mokokowa. Pos tein a:mo kwa:tamati pos ka:ltiah, nio:nó: kimati sake:ra tonika ka:ltiah pero tein seki tepitsi:n ke:meh yo:n tein kipia, yo:n mihmikih tikihtowah. Nehjó:n mah a:mo kimati tonika ma:ltia, mah kwali kita:li:ka:n xiwtanelo:loh pero mah a:mo kili:ka:n ton ompa yetok seki. Iwki pa..., para kwali te:pahti..., ke..., ke:mah *porque** yo:n komo kimatik a:kin kipahti:tih a:mo kina:miki. A: ke:meskia ke:mah, kixtakaa:ltiah sah. Yo:n ixtaka sah. Ixtaka sah, a:mo, a:mo wel se: kihtowa toni yo:n kita:lili:tih yo:n kokoxkeh. Wa:n nehjó:n yo:n mochi:wa nimitsilia, a:mo miak ima:xiwyo, ma:we:weyak tepitsi:n wa:n, wa:n ma:i:xtahtalwayoh wa:n ma:ahalaxtik pero i:xko mahyá: tahtalwayoh tepitsi:n ne:n xiwtsitsi:n wa:n *ra:raya:doh** ima:tampa ih..., ih..., se:seweyaka:, ihkó:n *rayado**. Wa:n nehjó:n ixo:chio moahkoketsa ompa ima:tsa:la:n sah, moahoketsa tepitsi:n ixo:chio, tepitsi:n ke:meh se: telwehkapan se:, se: ma:kpal de wehkapan xiwtsí:n. Ihkwi:ntsi:n sah mochi:wa. Wa:n ompa xo:chiowa ihkwi:ntsi:n wa:n ixo:chio ista:k pero a:mo semi telista:k, tepitsi:n a:kostik ixo:chiotsi:n. Yo:n ma..., pané: se:, pané: se: kwamekatsi:n moahkoketsa ixo:chio, ihkó:n tamela:wa kiahkoketsa. Ompa xo:chiowa pero pisi:ltik iteyo, a:mo, a:mo nio:nó: se: kita ke:niwki i..., ixo:chiotsi:n. Tsikitsitsi:n. A:mo, a:mo, a:mo se: kita xi..., tsi..., pisi:ltik semi. Ke:mah, a:mo se: kimati ke:niwki n' tamati xo:chit *porque** ye:k..., ye:kpisi:ltik ixo:chiotsi:n. Ke:mah, wa:n ompa ya yo:n, yehwa ixo:chio pero tak, a:mo n'mati iteyo, a:mo ke:man nikita ke:niwki iteyo pero n' xo:chitsí:n niki:xmati. Yeh achi a:kostik wa:n ye:kpisi:ltik. Ke:mah wa:n a:mo, a:mo kachi onkak ne: ka:mpa tiknekis nochi wehweia:t tikihtowa onkak itech we:ia:t pero a:mo neli. Pos .... Yo:n onkak ka:mpa ta:lsese:xpan sah, ka:mpa kwahkwawtah, ka:mpa tahxi:katok, ka:mpa mopihpiswihtok a:t ompa yo:n mochi:wa. Ke:mah, ompa yo:n se: kahsi, pero neli, neli tana:miki yo:n xiwtsi:n. Tana:miki. Tana:miki, mm. Pos yehwa nika:n timona:mikih, timotahtaniah yo:n xiwtsí:n pos ta: ke:meh i:n tinentinemih pos ne: a:ksá: te:chilia pos mah tikwi:li:tih. Se:, se: kwi:li:ti, sayoh mah se: kimati ka:n. Ke:mah. Pos neh no: nikitak, ne:n, wi:s..., nika:n kiliah Koyo:xo:chiko, ompa ne: ke:masá: tik..., tikitatih ompa ne:. Pos no:, no: *igual** ke:meh kihto ne: niki:xmattok no: ike:span mochi:wak. Pero yo:n tsikitsitsi:n mochi:wa, a:mo, a:mo we:i, achi ma:kahkanaktik wa:n achi ma:xahxakachtik. Tsikitsitsi:n, mm. Pero yo:n a:mo, a:mo miak mochi:wa, tsikitsitsi:n. Ke:mah, mm. Wa:n yo:n pos a:mo no: se: kahsi ne:wí:n, a:mpo:wí:n, ma:ski se: nemis te:ili:skeh, "Xikte:mo:ti ampowí:n we:ia:t oso ampo:wí:n, ampo:wí:n ka:mpa a:mo wehka". A:mo se: kahsis. A:mo onkak. Nijó:n se: kahsi pero semi tel..., telwehka ya *hasta** ne:wí:n, ompa ne: ka:mpa pantsikwi:ni n' a:t, ompaka xa: no:, no: onkas. Ompa onkak no: tepitsi:n, ke:mah. Ke:mah onkak no: tepitsi:n pero a:mo sanké:n onkak ne: semi pettok ke:meh seki tamalxiwit, a:mo, yo:n we:wehka sah mochi:wa xiwtsitsi:n, we:wehkatsitsi:n. Itech n' a:..., a:tawyo, ihko:ni. Pero *mero** ka:mpa a:.... We:wehkatsitsi:n wa:n no: ka:mpa semi a:te:nte:noh ihkó:n no: kwiwita n' a:tsí:n *porque** paniá:n yetok. We:we..., ke:meh ka:n .... Ke:mah, ka:n nalwayoh semi. Paniá:n mota:lia ne:n inalwayotsi:n. Pos yehwa yo:n kiliah seki ne: yo:lpoliwi, yo:lpoliwka:xiwit *porque** pos yehwa yo:n neh no: nikmattok, ne:n, ke:masá: yo:n no: kwali pahti, yo:n. Ke:masá: te:..., te:kokoh se: iyo:lpan oso yo:n eliwis se: motila:na ihkó:n de ke te:..., ke:meskia yo:n mikia:nalis te:kwi oso yehwa yo:n, ne:n, a:mo se: kimati ka:n se:, se: ya:sneki. Mm. Yehwa nijó:n ne: te:na:miki, nijó:n kihtowah yo:n xiwit, yo:n pos no: seki tikchi:wah tikma:xakwalowah wa:n seki, ne:n, t'manah pero yo:n tsikitsi:n a:mo .... Ihkwi:ntsi:n se: kite:mowa, ye:ktsikitsi:n moka:wa. Ka:n miak. Wa:n yo:n, yehwa yo:n ika te:xakwalowah, seki se:, se: tai. Ke:mah. Wa:n pos kwaltsi:n no: xoxoktik mochi:wa n' a:tsi:n. Ke:mah. Pero yo:n a:mo, a:mo nikihto:s ne: xoko:k oso chichi:k. Yo:n kwaltsi:n chipa:wak yo:n a:tsi:n. A:tsi:n sah i:pa se: tai, a:mo, a:mo kipia ahwia..., iahwia:kka. Pos yo:n *cuando** teyo:le:wah no: mah se: 'kwiti yo:n xiwtsí:n. Mm. Pero mah se: kwa:lkwi wa:n mah se: kehkolti, mah se: kichi:wa yo:n chi:walis de ke mah se: kimana oso mah se: kima:xakwalo. Mm. Pero ne:wí:n ichtaka, ta:ká:n yetokeh seki tokni:wa:n. Pos ne:wí:n kalan mah se: kichi:wati oso mah se:, se: mota:ti, se: kwa:lkwi ne:, Ke:mah. ne: se: kwa:lkwi, se:, se: *imorra:l** wa:n ne:wí:n mah se: yowi. Mm. Nio:nó: se: kino:tsas ne:n ina:nahtsi:n ihkó:n ta: se: yehwa ne: se: kimattok ka:ni se: kichi:was, sayoh se: ki..., Mm. se: 'kwiti a ne:n tonika se: kimolo:nti:s wa:n se: kipante:ma ya wa:n se:, *después** de se:wi a pos se: kinimaka ya ne:n, ne:n kone:t tein achi mokokowa. Ke:mah. Pero yo:n a:mo eliwis a:ksá: tikili:ti, pos ompa nikwiti i:n xiwit wa:n i:n kitaka:n i:n xiwit ne:n kwali no:, a:mo. Yo:n se: yehwa sah se: kimattok. Ke:mah *porque** komo yo:n se: te:ilwih weh no:, a:mo se: kahsi ok. A:mo se: kahsi ok wa:n .... A:mo se: kahsi, ta: mota:tia. Pos yehwa yo:n kihtowah a:mo te:na:miki ok. Ka:n te:na:miki no:. Yo:n kihto:sneki yo:lpoliwi, tehwa:n tikiliah yo:lpoliwixiwit *porque** yo:n eliwis se:, se: eliwis se: mo..., motehtetsi:lowa. Se: kwa:talka:wa seki, mm. Se: kwa:talka:wa yo:n seki, a:mo se: kimati ma:ski se: nentinemi ihkó:n *cuando** se: pe:wtiki:sa ika yo:n ke:meskia kokolis pos ne:nke:n se: kimachilia. Ke:mah. Wa:n yehwa yo:n ma:ski ka:sá: ika tia:skeh, seko tapahti:lo:ya:n, pos a:mo te:na:miki. Mm. *Porque** yehwa nijó:n xiwtsitsí:n, seki de n' kimattokeh ne:n ke:meh i:n se: mo..., monohno:tsa se: kimattok ke i:n kwali pahti. Pos no: te:iliah oso tiowih tikwitih pos ma:ski wehka se:, se: 'kwiti *porque** ma:ski ke:meh ekintsi:n teh tikihtowa ampo:wi:n a:mo se: kahsis ampo:n ate:nte:n, mah se: ne:nemiti nika:wí:n, nika:wí:n Pano:lo:ya:n, nika:n Tahchikteko ihkwí:n nochi mah se: nemiti, a:mo se: kahsis. A:mo se: kahsi. Nochi nika:wí:n Atmona:miki, a:mo se: kahsis, ta: se: kahsi, ta: yo:n se: kahsi ompa ne:wí:n kowtah. Ke:mah. Ka:mpa aha:tawyo, ompa itech yo:n a:tawit, pos paniá:n de n' tet ompa mokehketsa nijó:n wa:n kwaltsi:n, ne:n, ista:k ixo:chio. Mm. Pero tsikitsitsi:n, a:mo wehwei. Mm. Tsikitsitsi:n wa:n yo:n pos neh no: a:mo kachi nikita iteyo ke:niwki. Tsikitsitsi:n. Mm. Ox ti:ltik oso ista:k, ne: nikita sayoh ixo:chiotsi:n. Nikita ixo:chiotsi:n pero tehwa:n no: tik..., tikwitih, ihkó:n tiktekih pero ix..., ixiwyotsi:n sah. N' i..., ixo:chiotsi:n a:mo ke:man tiktekih. A:mo se: kiteki para mah, De se: 'ka:wa. mah chika:waya para xa: moxina:cho:s. Pos yo:n ompa sepa .... Wa:n, wa:n a:mo se: kwiwita, komo se: kwiwita ompa poliwi yo:n xiwtsi:n. Pos poliwi wa:n yo:n pos ne: semi patiyoh komohkó:n ne:n xa: kikwitih wa:n de yo:n a:mo te:i:xmatih miak no: te..., kinekis ne:n itaxta:wi:l. Ke:mah. Wa:n nijó:n xiwtsi:n a:mo, a:mo se: kahsis ampowi:n mitsili:skeh xikte:mo nochi i:n kahfe:ntah *o** ne:wí:n kowtah. A:mo onkak, a:mo onkak, a:mo onkak kanah, mm. *O** a:taw a:mo tikahsis, a:mo tikahsi yo:n xiwtsi:n wa:n a:mo, a:mo nikihto:s ke tikmaniwi:ti ke:meh okseki xiwit ampo:wí:n se: kitas ta: ne: *solamente** ompa ne: kowtah. Ke:mah. Ne: kowtah mah se:, se: 'kwiti ne: pero no: semi, se: mokwida:rowa *porque** ne: no: semi owihka:n se:, se: mowihwitswia wa:n ye:ktaxola:wi, ka:sá: ika ye:kwehkapan tepe:t *Solamente** ompa. Mm. Ke:mah. Ka:mpa tepe:t ihkó:n yetok pos ompa ne: e:wi a. Mm. Ompa ike:span se: kita, niman se: kitowa, "Pos ne: onkak ne: yo:lpoliwka:xiwit". Ke:mah. Entó:s ne:n, ompa ya se: kiteki, ne:n, imahma:yo. Mm. No: komo se: kwiwitas ihkó:n pos, ne:n, se: ki..., se: kipolo:s. Sempoliwi a. Pos se:, se: kwa:lkwis se:, de se: kwa:lkwis kwali se: kwa:lkwis pero i:pa ne:nkah se: kwehwelowa sah, a:mo mochi:wa ka..., kaltsi:ntan a:mo mochi:was *porque** i:n kineki ka:mpa, ka:mpa onkak, we:tstok ne: mixa:t. Wa:n a:mo tikmati, ne: kwali tine:chili:s xa: kwali se: kwa:lkwiskia ne:n *matita** wa:n se: kita:li:skia ampó:n, ox ki..., kaltsi:ntan xa: kina:mikiskia. Ka:mpa kipi:tstok n' a:tsi:n. Ke:mah, ka:mpa kipi:tstok n' a:t, yehwa yo:n kiwelita. Pos, Pero a:mo mochi:wa ihkó:n eliwis. T'te:kili:s a:t a:mo mochi:was, *porque** yeh kineki ka:mpa kipi:tstos n' a:tsi:n. Ke ikwa:ko kipia tepitsi:n ne:n .... Ke:mah, iwki yo:n. Wa:n, wa:n yehwa yo:n a:tsí:n no: ki..., no: kiyo:lchika:wa, kimaka weliti:lis ne: xiwtsi:n, mahyá: sese:k para ne: a:kin kokoxkeh kipahtiah, mahyá:, ompa yo:n x..., yo:n seki tokni:wa:n i..., iwki kichi:wah *porque** mahyá: motsakwa tototo:nik inihtik *por eso** tahtalka:wah. Yehwa yo:ni wa:n .... Ke:mah wa:n, wa:n ika yo:n kinina:miki *porque** sese:xtok xiwtsí:n, mahyá: yetok itech yo:n tepos ik..., yo:n ika kichi:wah itech *paleta**, ata yo:n tepos, iwki ne:n xiwtsi:n, sese:k semi. Se:sese:k no:, sese:k wa:n yehwa yo:n ki..., kinina:miki *porque** sese:k xiwit. Sese:k no: pos. No: kichi:wilihtok, kisese:lihtok ne: n' a:tsí:n de, de mixiohtok, ka:mpa yetok. Yehwa yo:n ka..., ika tana:miki. A:mo, de ihkó:n a:mo, wa:kis komo se: 'kwiti, ne:nkah se: kika:wilo:s, se: kipolo:s. Ne:, ne: a:mo kwaltia, a:mo kwaltia. Yehwa yo:n ne:s..., ompa ne: tak pero n' taehekatok, kipi:tstok ne:, ne: ehekatsi:n wa:n .... Ke:mah. Mixa:t, ke:meh i:n ka:mpa panwetstok n' a:tsí:n ompa, ompa onkak, ne:n, ne: xiwtsi:n. Ompa mochi:wa ata. Ompa no: onkak ke:meh ne: kiliah ne: Koyo:xo:chiko, xa: tikmattos, ompaka semi e:wi, se: ki..., se: kitani. Ke:mah. Kemah no tikitanih ne:, ne: ka:mpa, ka:mpa toa:w yetok, yetok ne:n Koyo:xo:chiko, ka:mpa te:npilkak ne:n a:t tein achto 'kwitoh n' ta:tahmeh. Nehjó:n onka yo:n te..., teke:span pero a:mo teli:xkich, o:me, e:yi *matita** nikitak yo:n ke:mah. Temo..., wa:n tsikitsitsi:n. We:wehkatsitsi:n, we:wehkatsitsi:n ne:n ... We:wehkatsitsi:n, ka:n .... Ke:mah ka..., ka:n miak onkak. Pos seki nikitstok tein no: ki:xmatih, nikitak xa: kima:kohkoto:nkeh sek[i]. Mm. Wa:n i:n ke:man seki tokni:wa:n nochi nenkeh ne:, yahkah ne: a:taw ne:wí:n wa:n Mm. A:mo kahsikeh. A:mo kahsikeh. Mm, mm. A:mo kahsikeh, kihtowah ke yehwa yo:n kite:mowah pero a:mo kiye:ki:xmatih wa:n .... Ka:n no: tikinilihkeh, ka:n no: ... *No sea** ke ne:wí:n nimilia mokohkotih pos Mm. Wehka ya ne: ka:mpa onkak. Wehka. Pos i:n tehwa:n no: tikmattokeh ke:meh i:n tiowih tikitatih n' a:tsí:n oso tikowtahnemih, ke:meh kowtahnemiah. Wehka, mm. Pos ompa tikets..., tikitstinemiah wa:n ke:meh i:n tota:tahwa:n pos no: te:chne:xtilihkeh katí:n ne:n kwali para se: mopahtia de yo:n, de yo:n kokolis. Ke:mah. Wa:n yo:n kokolis no:, *porque** yo:n tak se: moyo:kolia oso xa:, xa: de se: kwala:ni *o** a:mo se: kimati, xa: de se: wetsi. A: pos ka:n se: kimati ke:ní:w yo:n. Yo:n, yo:n, ata yo:n, yo:n kihtowah ne: mihmikih ki..., wa:le:wa ke:masá moehekana:miktiah. Yo:n ... Wa:n moehekana:miktiah, de a:mo kipahtiah, pos ompa mokepa ya, yehwa yo:n mihmikih ya. Ke:mah yo:n wi:tsa de eh..., ehekat, yo:n mo..., mona:mikih iwa:n ehekat wa:n yehwa kinchi:wilia. Wa:n seki kihtowah ke:meh i:n, ka:sá: ika se:, se: wetsi wa:n se: mokwa:kokowa. Mahyá:. Pos yehwa yo:n no: oli:ni se: i..., se: ikechko wa:n nochi yehwa yo:n te:kwi. Ke:mah. Ke:mah, yehwa yo:n, de yo:n, de yo:n xiwit semi kwali. Kwali pahti. Tasohti, tasohti para se: kit..., kit..., kite:mo:s tasohti. Mm, ka:n ki:xmatih. Yo:n semi kwali nijó:n xiwit, a:mo no:wiá:n onkak yo:n sa..., sayoh ompa ne:wí:n kowtah onkak ne: wa:n a:mo nochi, a:mo nochi ki:xmatih ta: i:n tehwa:n pos tinentinemih ihkó:n kwowtah. Mm. Pos tikitah katí:n xiwtsí:n n' a:..., miak onkak xiwtsí:n pero a:mo yehwa. Ka:n yehwa. Ka:n ye..., i..., ke:mah wa:n pané: yo:n, ke:meh yo:n, ke:meh ma:tsah tikiliah mochi:wa ima:i, pero ne: telmiak ima:i ma:tsah wa:n ne: a:mo, ne: ima:i tsikitsitsi:n sah wa:n a:mo miak mochi:wa, tel, telmiak kichi:was ma:kwi:l ima:xiwyotsi:n sah. Ta: ne: niman se: ki:xmati *porque** teke:span tsikitsitsi:n wa:n kwaltsi:n ista:k n' ixo:chio. Yehwa sah yo:n wa:n pihpitsaktsitsi:n. Yehwa sah yo:n, tel..., telwe:i taktson pero, pero *siempre** se: kitas i..., ima:i ehe:i kipia, tsikitsitsi:n, e:yi sah *o** na:wi, yehwa sah yo:n. Ma:kwil *o** chikwase:n semi telwe:i *mata** mota:li:s. Ke:mah yehwa nikitani neh. Yehwa yo:n .... Wa:n tein we:i taktso:n yehwa xo:chioh ya wa:n tein yo:n pilimeh aya:mo xo:chioh. Yo:n kipia oho:me sah, ehe:i sah ima:tsitsi:n kipia. Pos yehwa yo:n nikitak, ne:n, tehwa:n tikmattokeh de ke i:pa tiksentiliah ihkó:n .... Ke:mah. Mm. I:pa miak tinemih, miak tiki:xtilihtinemih ihkó:n oho:me, ehe:yi ima:i sah. Mm. Ke:mah. Ka:n weli. Para tikahxiti:skeh ihko:ni yo:n pos a:mo no: miak tikwa:lkwih ta: semi tepitsi:n sah. Ka:n wel miak se: kwa:lkwis, ka:n weli ta: ... Nijó:n semi tepitsi:n sah *porque** yo:n 'neltoka ehe:yi *o** na:wi sah se: kikoto:ntiw ne: wa:n se: 'ka:wtiw seki sikie:ra se: se: 'ka:wa para mah ompa selisto. Ke:mah. Tak se: kimiakilti:s komohkó:n mah wehwei eskia ke:meh po:xne tak se:..., seko sah se: 'kwiti:w, pero yo:n ye:ktsikitsi:n ima:tsi:n, ka:n se: kimiakiltia. Tsikitsitsi:n, tsikitsitsi:n wa:n pos no: se: ki:xehekowa n' a:tsí:n ke:meh se: kichi:wa nijó:n chi:walis pos no: kipia ke: se: kima:xakwalowa ya, se: ehko wa:n se: kita ke:ní:w se: kichi:was wa:n se: ki..., kintai:ltia ya ne:n pi:pilmeh oso *hasta** i:n tehwa:n. Tsihtsikitsitsi:n, tsikitsitsi:n. Mm. Ke:mah. Ke:mah. Ekintsi:n yehwa yo:n x..., yo:n xiwtsí:n semi yehwa kite:mo:wah. Ke:mah. Kite:mowah tokni:wa:n wa:n tahtanih. Mm. Tahtanih yo:n tokni:wa:n ne:n katí:n xiwit, ka:ni onkak. Pos a:mo no: se: kimati, ne:n, ke:meh i:n seki ne:n ki.... Ne:wí:n tani wi:tseh pos ne:n tahtanih, a:mo se: kimati ompaka ne:wí:n xa: no: onkas. Ka:n se: kimati, ka:n se: kimati ne: .... Ne:wí:n Ahpa:sa:t, ne:wí:n nochi, ne:wí:n Xaltipan. Pos nemini ne: Ma:sakopa, ne: Ma:sa:t Tsikwi:ni, a:mo ke:man nikita ox onkak yo:n xiwtsí:n, a:mo onkak. A:mo onkak. A:mo onkak, ompa takawa:ni a wa:n yo:n mochi:wa ka:mpa tasese:ya, ka:mpa tasese:xpan. Pos ne:pa kwaltsi:n onkak *porque** kwaltsi:n kipi:tstok, ke:meskia yo:n ta:lsese..., ke:meskia yo:n ta:lse:wtok. Wa:n wehka mixkiowtok wa:n ne:pa a:t powetsi, wehka mixkiowtok. Mixa:t, mixa:t poto:ni, mm. Ne: ke:meh ekintsi:n kemeskia yo:n tasese:ya, iwki ne:n poto:ntok ne:n mixa:t. Mixa:t, ke:meskia yo:n po:kti ki:stok. Ke:mah. Yehwa ya yo:n kipi:tstok ke:meskia kiseli:ltihtok. Ke:mah. Pos no: yehwa sah yo:n neh ekintsi:n nik..., nimitsilia, ne:n, nikmati sah. Ke:mah, pos no: yehwa, no:, no:, no: neh niki:xmati yo:n kwali pahti wa:n a:mo se: 'kwiti telmiak niman. A:mo, sayoh ne:chtahtanihkeh nikwiti se:, se: we:i *costal** wa:n nikwi:ka *gancho** wa:n niktekiti. Yo:n a:mo se: ka..., tepitsi:n sah se: ka:n, ti..., nemi, tepitsi:n sah yo:n xiwtsitsi:n mochi:wa, te..., tepilitsi:n. Pos tepitsi:n sah. Nio:nó: pexo:ni se: imorral, se: ki..., tepitsi:n sah. Yo:n tel..., tela:mo, a:mo miak se: kahsi, nikita neh *porque** no: ke:masá: nikonkwi. Yeh, yehwa sah yo:n .... Pos. Wa:n pos, neh no: nik..., no: yehwa sah nikmati de n' ekintsi:n nika:n timoahsih, timonohno:tsah ne: ti..., ke:meh i:n tinentinemih kowtah pos se:, se: kita katí:n tein te:chna:mikis. Nehjó:n ti..., tine:chtahtania:ya tikneki tikmatis, yehwa sah yo:n nikmati neh. Mm. Ke:mah. Mm. Neh no: yehwa sah tein nikmati tein nimits..., nimitsilwih. Yehwa sah. Ke:mah. Ke:mah. Pos kwali tine:chili:s, ne:n, moto:ka:y ke:ní:w ne:n, ke:ní:w timono:tsa wa:n ka:ni tiwa:le:w. Ke:mah, neh nimono:tsa niErnesto Vázquez wa:n niwa:le:w San Miguel Tzinacapan. Pos neh nimono:tsa Anastacio Nicolás Damián, neh no: niwa:le:w ne: San Miguel Tzinacapan.