We:noh pos, a:man nika:n ne: sepa nika:n timona:mikih, [n]e: nikneki nimitstahtani:s ox tiki:xmattok yo:n omisa:l, ka:ni mochi:wa wa:n para toni servi:rowa yo:n x..., yo:n xiwit, kiliah omisa:l. Xa: tiki:xmattos no:. Pos no: nik..., no: kwalia: ke nika:n timona:mikkeh sepa, ne:n ti..., timonohno:tsah, pos kwalia: ke tine:chtahtania ox no: niki:xmati yo:n omisa:l. Pos no: niki:xmattok wa:n yo:n no:, no: onkak ne:wi:n ka:mpa kahfe:ntan ihkó:n onkak oso ihkó:n, tikihto:s we:ikowtah a:mo se: kahsis. [ihkó:n] se: kahsi ne:wi:n, ka:mpa kahkahfe:ntah, itech kowit no:, no: onkak, wa:n [omisa:l kiliah *porque** yo:n no: weli no: te:pahtia ka:mpa se: moxokolia, se:, se: wetsi wa:n se: mohxilia wa:n se: kima:kwe:chowa wa:n se: ki..., te:ta:liliah ya. Wa:n yo:n mochi:wa ne:n kwaltsi:n n' ipane:wayo wa:n moyo:lketsa ne:n ixo:chio pero neh a:mo nikmati ke:maniá:n *mero** ne:n yo:n xo:chowa. Wa:n yo:n mochi:wa komekat oso mo..., mochi:wa ke:meh kowit moskaltia. Pos yeh mochi:wa ke:meskia yo:n se: ki..., se:, ke:meskia se: kamoh seki Ka..., kamohyowa, mm. Yehwa yo:n ma..., ma..., ma..., ma:nehnextik, ma:we:weyak tepitsi:n, ma:we:weyak, mm. Se..., kamohyowa, ike:span ne:n kowit. Ke:mah, ma:nehnextik, ma:we:weyak. Pos ka..., ka:sá: ki..., kito:kah [n]e: *lindero**, kanah Kito:kah ihkó:n ka:mpa, ka:mpa ne: mo..., ka:mpa mona:mikih ompa kito:kah nejó:n. Ka:mpa mona:mikih itech, mm. Ke:mah Mm. Ompa kito:kah wa:n ompa se: kitekiti a, se: kite..., a:mo semi no: telwehkapantia, wa:n a:mo nikihto:s kowtah se:, se: kahsis, ta: yo:n ka:mpa kahfe:ntah. Ke:mah, mm. Pero no: se: kitas, neh nikitani ne:wi:n, tein nika:n ka:mpa, ka:mpa kito:kah ihko:ni wa:n tak para ompa ne: ki..., para kitaskeh ka:ni mona:mikih, ke:meh i:n de n' ta:ltsi:n *o** teisá: ihkó:n, ke:meskia se: *seńa** para mah ... Para mah kitaka:n Mm. Ne: yo:n a:mo nikihto:s semi tel..., telwe:i kowit mochi:wa. Mm, ta:..., ta:lpantsi:n sah. Ne: talpantsi:n sah wa:n semi, yo:n semi kwali ke:meh i:n se:, se: wetsi oso se: moxokolia pos no: te:..., te:kwi:li:tih wa:n no: seki kihtowah ne..., nejó:n ika se: ma:ltia, te:al..., te..., [w]e:noh, se: maltia oso kone:meh ika kina:ltiah, pané: ne: nikmattok kimaxakwalowah wa:n ika te:..., te:ohxiliah Mm. Ke:mah, ka:mpa se: mo..., [mo]xokolia oso ka:mpa se:, ihkó:n se: yetok, ke:masá: se: moxola:wa, de se: imets. Ke:mah, mm. Se: imetsko oso se: ima:ko no..., nochi kwaltia, yo:n pahti, pero neh a:mo ke:man nikitak ox se:, se: tai ox, ox we:lik oso teisá: ihkó:n te:maniliah, se: kikwa, a:mo. Neh nikmattok yehwa sah nejó:n para, para pahti Ke:mah. wa:n teh no:, kwali tine:chili:s, no de ke xa: kachi tikmati. A:mo no: iwki sah neh nikmati, ne:n no ixwatok n' omisa:l neh, ne: mos..., mo..., mochi:wa ma:we:weyak wa:n, wa:n achi ma:nehnextik ima:i wa:n nejó:n neli ki..., yo:n kihtowah ke komohkó:n se: mokelo:nih *o** se: mochikotila:n se: ima:ko *o** se: iahkoltsi:ntan, nochi ka:mpa se: sahsa:liwtok se: mochikotila:na, ke:masá: se: molinia *o** se: wetsi. Se: mochikotila:na wa:n yehwa yo:ni te:kokoh wa:n sepa te:na:miki tepitsi:n, *solo** nekwil nimolia, nekwil yeh *importa** kiye:kta:li:s a:kin yo:n kwali tapahpachowa, pero se: mokelo:nia te:na:miki yehwa yo:ni. *Importa** yo:n se: mota:lilia yehwa yo:n xiwit sah wa:n te:na:miki ye..., nikaki neh kikwe..., kikwe:chowah ika metat wa:n yehwa yo:n te..., tepa..., kipacha:niliah ka:mpa yo:n se: mo..., mokelo:nia, yehwa yo:n *o** se: mokelo:nia *o** se: mochikotila:na, iw..., [no: ...] se: mono:tsa pero no: ta:taman t'to:ka:itiah, pero se: mokelo:nia *o** se: mochikotila:na wa:n yehwa yo:n kina:[miki], ka:sá: ika se: mochikotila:na, ye:kte:kokoh pané:, pané: totomoka, *hasta** pané:, pané: fie:roh se: kimati, tata. I..., ke:mah, *hasta** te:kwiltia toto:nik *porque** te:kokoh. *Hasta** te:kwi toto:nik no:. Ke:mah, yehwa yo:n nejó:n nikmattok ne:n kita:liliah, pero a:mo, a:mo taih, nikmattok soh kipacha:niliah sah ne:n ki..., yo:n xiwit. Pos de yehwa nejó:n de ke a:mo se: kimati ne:n Ke:mah. Ke:mah. seki yehwa ne: kim..., tehwa:n seki tikchi:wayah, ne: tikma:xakwalowa:yah. Mm. Pané: yo:n [ika yo:n] refinito se: kima:xakwalowa wa:n seki te:..., te:ta:liliah ka:mpa te:kokowa. Ke:mah kita:liliah para ... Kipacha:niliah ka:mpa te:kokoh ya, ke:mah. Wa:n yo:n ixo:chio neli pané: ye:kkohkostik ixo:chio. Kostik ixo:chio wa:n kwaltsi:n ik..., ikwa:ko mokehketsa, Kostik. Aha:, ke:mah Pero a:mo, a:mo n' ima:tampa moketsa, ta: ne:n itech ima:yo, ka:mpa iyo:la:n. A:mo, iyo:la:n, iyo..., iyo:la:n, Moma:kehketsa yo:n xo:chitsi:n pero neh a:mo nikitstok ke:maniá:n nejó:n xo:chiowa. Ka:n se: kita:lia *cuidado**, ke:meh a:mo ... tikihto:ka:n [ka:n] *importa**, pero nejó:n neli ka:n, ka:n t..., ka:n t'matih ke:ma[niá:n], katí:n *tiempo** xo:chiowa, yetos katí:n *tiempo** xo:chiowa eski, ke:mah *porque** nejó:n sayoh a:mo tikta:liah *cuidado** tehwa:n ke:meh katí:n *tiempo** xo:chiowa, ke:maniá:n, katí:n me:tsti. Ke:man nochi *tiempo** de xo:chit, seki xo:chit mochi:wa *siempre** ki..., itech mayo, miak taman, miak xo:chit mochi:wa, de miak ta:kilo:t mochi:wa Miak ta:ki[lo:meh] wa:n nimolia xa: no: ihwa:k yo:n tiempo ne:n xo:chiowa. Niki:xehekowa kwali se: ki..., se: kitaskia ke:meh i:n se: ne[miti], Mah se: kita:li *cuidado**, ke:meh i:n *cuando** [xo:chiowa] mah se: kita:li *cuidado** ke:maniá:n, katí:n *tiempo**. Ke:mah. wa:n se: kitstinemi xo:chitsi:n ke:meh ekintsi:n nika:n timoahsih pos no: kwalia: ke tine:chtahtania ox niki:xmattok nejó:n Ke:mah. xiwtsi:n, yo:n semi kwali pero pos se: ki:xmattok no:, ekintsi:n ne:wi:n, ta:ká:n ne:wi:n tinemitih pos kwali se: ki..., mah se: kita. Ke:mah. Ke:mah. Ke:maniá:n xo:chiowa, ke:maniá:n pe:wa, ke:niwki ixo:chio yehwa nimitsilia ne:n kohkostik wa:n iyo:lpan moketsa n' i..., ixo:chio wa:n kwaltsi:n i..., ikowyo Ke:mah. pero neh nikita ne:wi:n a:mo semi wehkantia Ka:n semi, mm. A:mo semi Ke:mah pos ... wa:n kwaltsi:n nehnextik i..., ixiwyo. Ke:mah. Pos yehwa sah nimitstahtania:ya no: wa:n soh ne:chilwi moto:ka:i, de ka:ni tiwa:le:w. Pos neh nimono:tsa Anastacio Nicolás Damián, niwa:le:w San Miguel Tzinacapan. Pos neh no: nimono:tsa niErnesto Vázquez wa:n no: niwa:le:wak San Miguel Tzinacapan. A: we:noh.