N' pos a:man *compadrito** n'neki no: nimitstahtani:s ox tiki:xmattok yo:n neh nikilia, ne:chilia:ya nowe:ita:tah, mono:tsa tawito:lmekat, yo:n komekat xoxoktik mowila:na, ta:lpan sah yo:n de e:wa, mowila:na ta:lpan sah *hasta** kichi:wa sake:ra se: sempowal wa:n mahtakti *metro** mowila:na wehka. kwomekat sah wa:n xoxoktik. A: weyakaxtik. A: Xoxoktik yo:n. Yo:n no: kwaltia ika se: tawi:pa:na. Pero okseki ki:xmatih no: taman ito:ka:y. Nehwa ne:chilia:ya nota:tah tawito:lmekat. Pos... Konkwiah kichi:wa tahpe:wal niktohtokatinemia neh. Kichi:waya tahpe:wal ika, yo:n a:mo koto:nia. Takwa:wak semi. A: tahpe:wal. Takwa:wak. Tak..., a:mo, tehwa:n..., niki:xmati peto:lmekat. Aha:. *Mismo** yehwa. Pero *mismo** yehwa nijó:n ke:meh nika:n tikihtohtok ne:n..., mowila:na wehka wa:n kipia n' *iramitas** ihkó:n nehnextik. Ke:mah. Pero yo:n ne: neh niki:xmattok a:mo kipia ne:n ixo:chiyo. Yo:n a:mo ke:man xo:chiowa nió:n ki... teh iteyo se: kitilia. Yo:n sayoh nextik wa:n *ipuntitas** ihkó:n ikwa:pan. ki:sa ne:n xiwtsi:n. N' ikwa:pa:nyo. Xiwyoh tein i..., xiwyoh tein ne:n ikwa:payo i..., n' kwomekat. Ke:mah. pero ka:mpa *más** toma:wak ya. Wa:n ka:n *más** mochi:wa toma:wak, i:pa iwki sah. Ke:mah. Yo:n i:pa iwki sah wa:n xoxoktik. Wa:n neh nikita yo:ni para ne:n para ne: ke:masá: se: kikwi para ne: se: tawi:pa:na para se: ikaltsi:n. Se: kwi:pa:na ne:pa n' tsakwil. Para kaltsi:n ne: yo:n, yo:n ku..., taxi:kowa. Ke:mah. *Antes** nochi yeh n' tikwiah. Wa:n kihtowa wehka:w ne:n nowe:ita:tah ke kichi:wayah ne:n sakakalmeh oso yo:n xiwkalmeh, nochi yehwa ika tawi:pa:nayah. Pos no:pá:n yeh welia nijó:n *de palma**, yo:n kichi:waya. Nochi. Ihkó:n we:weyak kichi:waya para kaltsi:n wa:n ihkó:n kwi:pa:ntia:ya. Ke:mah kwi:pa:ntiowih. ika yo:n peto:lmekat. Ke:mah. Peto:lmekat. Ke:meh tikihtowa, ne: tehwa:n tiki:xmatih peto:lmekat. Pos n' teh Entó:s tiko:nkwiah se: tama:mal ihkó:n. Nikpale:wia:[ya]. Katka nino:nohne:l wa:n Ke:mah. yeh welia ke:meh i:n ihkó:n e:witiká:, e:witiká: n' kaltsitsi:n kichi:waya de m' *palma**. Mm. Kowxiwit. Itech kale:walmeh ne: kiwi:wi:pa:ntiwih ihkó:n. Ke:mah kowxiwit pero itech kale:wal kwi:pantiwih. Mm. Kowxiwit n' ix..., n' ixiwyo nochi kikwia wa:n pos yehwa yo:n tiko:nkwiah we:weyak ne:n, komekat, we:weyak [ih]ko:ni pero yo:n a:mo ahko mochi:wa. A:mo yo:n ta:lpan. *Sólo** tata:wikmekat mochi:wa ahko. Yo:n ta:lpan ihkó:n yowi, ihkó:n yowi. Nika:n yowi, n' e:wa ke:mah mota:lia n' i..., ihko:ni mo..., momaxalo..., moma:maxalowa ya. Momaxalowa, ke:ra o:me, e:yi maxal mochi:wa ata. Pero yo:n a:mo ke:man nikitak, ne:n, mah kipia n' ixo:chiyo. A:mo ke:man. Nikita ne:n ik..., n' ikwa:pan nika:n, ka:mpa ne: tamiti a, oso seki de n' selik kipia n' ixiwyo sah. O:me, e:yi kipia pero a:mo, a:mo xiwyoh semi eliwis yo:n, yo:n kwomekat sah mochi:wa, a:mo xiwyoh eliwis. Pero a:mo nikita ke:man, ne:n, *a veces** neh ..., x..., xa: tikmattos xa: xo:chiowa. Ka:n xo:chiowa tak, ma:ski, ka:n ke:man nikita neh no:. A:mo ke:man nikita xo:chit wa:n a:mo ke:man nikita semi xiwyoh. Xiwkomo:ntok yo:n, o:me e:yi sah ixiwyo kipia wa:n iwki sah. Xa: kipia n' ixo:chio, xa: ki..., xa: tikmattos ke:ní:w n' i..., ke:nihki n' ixo:chiotsi:n *porque** neh Nehwa nijó:n ne: nik..., niki:xmati pero a:mo, a:mo nijó:n, a:mo kipia n' ixo:chiyo. Ka:nah, ka:n ke:man se: kitilia. A:mo wa:n yehwa yo:n ne: ti..., nika:n timonohno:tstokeh, seki tiki[tstiwih] wa:n seki nochi ta:taman. Yo:n semi taxi:kowa ika se: tawi:pa:nas wa:n neli a:mo .... Takwa:wak, pipi:nik yo:n komekat. *porque**, pos yo:n koto:ni ihkó:n se: kitila:na, koto:ni, moka:wa ke:meh eskia yo:n, Pané: ichyoh wa:n ihtikoyoktik. yo:n *hacha**. Ichyoh. Ichyoh [i]hkó:n, ichyoh se: kitila:na wa:n pané: ihtikohkoyoktik. Ihtikoyoktik. Pané: yo:n *popote** ata, ata kiliah. Ke:mah. Pos, xoxoktik, xoxoktik n' ipane:wayo. Yeh xoxoktik nochi. Pero takwa:wak, ma:ski ikechselo takwa:wak yo:n ijuema:lah. Xoxoktik n' ipa:ne:wayo wa:n pero yo:n a:mo, ma:ski ihkó:n se: kichi:wa pero a:mo posteki. Ka:n posteki, yo:n a:mo posteki. Ka:n posteki. Yo:n a:mo posteki. *porque** tehwa:n *antes** tota:tahwa:n yehwa yo:n kikwiah para ika ti..., [tik]wi:pa:nayah xo:ch..., xo:no:kowtsitsí:n. Yehwa. Tikwitih ne:n kowtsitsí:n, tikehketsah. Tikiliah *estantes** yo:n, tatili:nka:yo:t. Tatili:nka:yo:meh. Tatili:nka:yo:t tik..., tikehketsah wa:n tehwa:n tikiliah *atravesa**..., ne:n i..., i..., i:xtapal, ii:xtapal ya. Ke:mah. Tai:xwi:pa:nka:yo:t. Entó:s yehwa ne:n tikilpia:yah, tikihilpiah ika ne:n, kwomekat ihko:ni. A:mo koto:ni. Ke:mah. A:mo koto:ni, yehwa ne:n, n..., nota:tahwa:n neh nikinitak ne: ika kichihchi:wayah ne:n kaltsi:n, ahko ne:n Ke..., ke:mah, a:mo onkaya, a:mo onkaya ne:... de kowxiwit nochi kikwi:pa:nayah ika yo:n kwomekat. Nochi, nochi kwi:pa:nayah. Peto:lmekat, wa:n, wa:n, Ekintsi:n tehwa:n 'tatsiwih, komohkó:n kowxiwit se: kichi:wa se: icha:n nochi mah se: kiso ika *clavos, pero** Yehwa yo:n ika ta..., tawi:pa:nayah. Ke:mah. Nochi ne:pa ika n' kowtsitsi:n, xo:no:kowtsi:n tiktahtapa:nayah wa:n tik..., tikwi:kah ne: tikwi:pa:ntiwih, tikwi:pa:ntiwih. Ke:mah. Ka:mpa ne:n tai:x... de..., i:xtapal tikta:lia:yah pos ka:mpa tamiti sepa t'tamachi:wah. Wa:n ompa tiketsah wa:n sepa tikilpiah [i]ka ne:n komekat, ne:n peto:lmekat. Ke:mah. Ke:mah. Ompa tikilpiah ke:mah ne:paka sepa tikto:ka oksé: kowtsi:n wa:n sepa tikta:liah ihkó:n i:xtapal, wa:n sepa tikilpiah ika yo:n komekat. Ke:mah. Yo:n komekat semi kwaltsi:n, a:mo koto:ni. Mm ke:masá: pos se: kiteki, ke:masá: a:mo se: kwi:ka wa:n se: kahsi tama:mal de kowtsí:n. Taxi:kowa. Ka:mpa a:mo tei n' tata:wikmekat yehwa se: kitatekiwtia yo:n. Pos se: kiteki yo:n peto:lmekat wa:n se: ki..., kilpia ne:n mekapal. Ta:ká:n a:mo ma:ahsi se: *ilazo** wa:n se: kiwa:lkwi a n' kowit. Ka:..., yo:n taxi:kowa. Ah, taxi:kowa. Yo:n a:mo koto:ni. A:mo koto:ni, ta: yo:n semi miak *servirowa** nijó:n. Taxi:kowa. No: ke:masá: nikwa:lkwi kowtsí:n ika, ne: a:mo teh m'pia mekapal. Yo:n x..., kowe:wat, nikil..., xo:no:kowe:wat wa:n nikilpilia yehwa ne:n i..., ima:y n'ta:lilia wa:n nikwa:lkwi a n' kowtsí:n no: ika yo:ni. Taxi:kowa. Wa:n yehwa niki:xmattok de nika:n yowi ihkó:n, mowila:ntiw, mowila:ntiw, *deretito** ihkó:n, momela:wa ihkó:n. Yo:n mehmelaktik mochi:wa. Mi:xto:ktiw tepitsi:n nalwat. Wa:n ompa monalwayohkwi itsi:n..., inalwayotsi:n ompa mi:xto:ktiw, mi:xto:ktiw. Wa:n seki de se: kitila:na seki se: kwiwitatiwi:ts ihkó:n wi:tsa, wi:tsa. Ke:mah, ke:mah. Wa:n seki paniá:n de n' tahsol ihkó:n yowi. A:mo teh kipia n' inalwayotsi:n. A:mo. Wa:n seki tein motohto:ka ihkó:n, de n' chika:wak ya. N' a:mo monalwayo:tia. Ke:mah. *Porque** seki chika:wak ya. Ke:mah. Entó:s ihkó:n yowi motohto:ktiw ya, motohto:ka. Kach..., kachi ka:mpa yema:nik n' ta:ltsí:n motohto:ktiw ya, motohto:ktiw ya, ne:..., Ke:mah. ma:s[ki] se: kitila:na pero ki..., ihkwi:kwí:n kipia n' i..., nika:n i..., nika:n t..., nika:n tata:mpa kipia nalwatsí:n. Ke:mah, nalwayoh. Nalwayoh. Wa:n ka:mpa yo:n monalwayo:tia ompa sepa e:wa n' itsmol para momiakilia. Ke:mah ompa e:wa n' itsmol Uhuh. Ompa ke:meh eskia selia. Ke:mah. Ke:mah. [Ke:]meh eskia selia. Entó:s yehwa yo:n ne:n... Yehwa yo:n neh no: niki:xmati *[compa]drito** wa:n tehwa nimitstahtania de que teh xa: *más** tiki:xmattos teh no:, pané: no:... No: taman tikto:ka:ytia pero *mismo, mismo** yehwa. Ke:mah. Ke:mah tiki:xmattokeh yo:n komekat [...] Pos ta:... Ke:mah *mismo** yehwa. N' to:ka:it taman tikilwiah pero n' ineketsalis tiki..., se: sah. *Porque** tota:tahwa:n yehwa:n miah... Se: sah. Se: sah. Se: sah. Se: tama:n sah. Se: sah. Se: taman sah yo:n. Se: taman sah. *Porque** neh niki:xmattok xoxoktik. Ke:mah, xoxoktik. Xoxoktik n' ie:wayo. Xoxoktik. Xoxoktik yo:n kwo..., kwomekat. N' ipa:ne:wayo xoxoktik, nochi xoxoktik *hasta** ne:. Ke:mah. *Cuando** chika:wak a. Ke:mah. Ke:mah. Chika:wak tein.... Xoxoktsí:n. *Solamente** de n' achi chi:ka:wak achi nextik, de n' chika:wak a, de n' chika:wak achi nextik. Pero tein achi selik ihkó:n xoxoktik. Wehka *hasta** ke:meh ne:, wehka, wehka ihkó:n. Wehka yowi. Mowila:na, se: kitila:na ihkó:n pos ki:sa se: ihkwí:n se:, Weh..., wehka mowila:na, wehka mowila:na. se: *rollito** de ne:n, Ke:mah. Ke:mah. se: taki:tskil ihkó:n de n' kwomekat. Ka:n, ta: we:weyak mochi:wa. Mm. Se: kitetekwinowa ihkó:n. Se: kitetekwinowa, ke:masá: se: kichi:wa yewaltik. Ke:mah. Se: kwa:lse:kawia ya, se: kitatekiwtia. Yewaltik wa:n se: kwa:lse:kawia ya. Se: kwa:lse:kawia wa:n se: kehkoltia n' kalihtik wa:n se: ki..., se: tahtalpia ya. Se: talpia ya. Ah, ke:mah. Ke:mah, yehwa yo:n neh niki:xmati ihkó:n. Ke:mah. Pos, ta:taman tikto:ka:ytiah pero neli se: sah n' komekat niki:xmattok yehwa yo:n kiliah. Ke:mah. Neh tawito:lmekat. Ke:mah yehwa yo:ni ne: kiliah n' ta:tahmeh. Peto:lmekat tikiliah seki. Mm. Tawito:lmekat, tawito:lmekat teh tikilia. Neh nikilia ne: peto:lmekat. Pero nijó:n tawito:lmekat wa:n ne:n, peto:lmekat, *mismo** yehwa. *Mismo** yehwa. *Mismo** yehwa *porque** se: tama:n sah. *Mismo** yehwa, *mismo**. Ke:mah. Sayoh ke nijó:n ta:tama:n tik..., tiki:xmatih. Ke:mah ta:taman *compadrito**. [To]ta:tahwa:n yehwa:n no: taman ki:x..., ki:xmatiah. N' ta:..., ta:taman, ta:taman yeh. Ta:taman. No: wehka:w a nemia mo..., ne:n mopa:ntsi:n, pos yehwa ya ne:n mitsilia:ya. Ke:mah ihko:ni. Yeh mitsilia:ya wa:n tehwa:n pos neh no: ne:ch... yehwa ne:n no:pá:n katka, pos nochi tik..., Nochi yehwa ki... te:chne:xtilihtiahkeh. Ke:mah, nochi te:chnex..., ke:meh yehwa:n nochi weliah ika ne:n kichihchi:wayah ne:n kaltsitsí:n. Ke:mah, nochi yehwa yeh, nochi yehwa. Kichihchi:wayah *porque** pos *antes** neh no: niki:xmat nochi ihkó:n. Ke:mah yehwa ika ta..., ika ta... ika t'tawi:pa:nayah. Ke:mah. Ke:mah. Pos yehwa yo:n kaltsitsí:n kichi:wayah, yehwa ika tahtalpia:yah nochi. I:n *sakanińo** ika nochi kilpia:yah nejó:n peto:lmekat, n' owasakat. Ke:mah. nochi yehwa. Nochi ika kichihchi:wah n' kaltsi:n, nochi, nochi kichi:wayah nijó:n. Nochi kihilpia:yah, ika kima:nohilpia:yah para kichi:wayah n' kaltsí:n. Mm. Ika kilpia:yah n' owasakat. Ke:mah. N' *sakanińo** yo:n, yehwa yo:n nochi kitekpa:ntia:yah, kitekpa:ntia:yah. Ke:mah. Kale:walmeh nochi kihilpia:yah. Ke:mah nochi yehwa ika. Ka:n kisoyah, nochi komekat. Nochi kilpia:yah. A:mo kisoyah ok. Nochi komekat ika kilpia:yah. Yo:n *hasta** ihkó:n tiko:nkwiah ne:n kwomekat. Ihkó:n de miak. Nochi kwamekatsí:n. Miak, ke:mah. Miak para ahsia se: kaltsí:n kichi:wayah. Para ahsia. Para ahsia. Ke:mah. Ke:mah, kichi:wayah se: kaltsí:n de nochi yo:n kwomekat. Ta: yo:n semi kwaltsi:n. kwaltsi:n, kwaltsi:n no: taxi:kowa. kwaltsi:n, yehwa nejó:n nochi taxi:kowa. We..., wa:n a:mo okwilowa, a:mo pala:ni, ta:..., Wa:n yehwa yo:n ... Komo a:mo kahsi n' a:t, taxi:kowa. Wehka:wa. Ke:mah. wa:n yehwa ya yo:n te:chne:xtilihkeh tota:tahwa:n yehwa:n nochi kimatiah Kitatekiwtia:yah para kaltsí:n. para kichi:waskeh se: kaltsí:n *porque** pos *antes** nochi yehwa ne:n tikwiah. Ke:mah. N' *igual** ne:n, peto:lmekat semi kwaltsi:n. Eh, eheh. Kit..., tik... ye..., takwa:wak *compadrito** yo:n. żYehwa sah? Ah, *bueno**. Para to:ni. Pos yehwa sah *compadrito** neh nimitstahtania, tasohka:matik ke:mah *compadrito**.