<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?>
<!DOCTYPE Trans SYSTEM "trans-14.dtd">
<Trans scribe="tahtol2" audio_filename="Tzina_Botan_JSD318_eskowit-Euphorbiaceae_2011-08-23-g" version="4" version_date="111115">
<Speakers>
<Speaker id="spk1" name="Juan de los Santos Dionicio" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
<Speaker id="spk2" name="Jonathan D Amith" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
</Speakers>
<Episode>
<Section type="report" startTime="0" endTime="556.157">
<Turn startTime="0" endTime="8.736">
<Sync time="0"/>
Mmm. kwa:ko:n, a:mantsi:n welis tikte:ne:was es..., eskwowit.
<Sync time="6.938"/>
¿Ka:nachi onkah?
<Comment desc="O:nkah es de Guerrero, debe ser onkak en la Sierra Norte de Puebla"/>

</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="8.736" endTime="407.683">
<Sync time="8.736"/>
Pos n' eskowit onkak,
<Sync time="12.02"/>
pos n' eskowit onkak,
<Sync time="15.211"/>
o:me taman.
<Sync time="16.876"/>
Se: eskowit,
<Sync time="19.792"/>
para kowtati:l sah.
<Sync time="23.796"/>
Wa:n se: kilwiah,
<Sync time="26.109"/>
ista:keskwowit.
<Sync time="27.862"/>
Pero i:n ista:keskwowit,
<Sync time="31.255"/>
semi tatsa:la:n sah ne:si.
<Sync time="33.193"/>
Ompa ne:pa kwowtahpa se: kite:mowa,
<Sync time="35.638"/>
wa:n se: kahsi.
<Sync time="37.325"/>
Pero n' eskwowit
<Sync time="38.873"/>
onkak no:ya:n, itech kahfeta:lmeh onkak eskowit.
<Sync time="43.586"/>
I:n *tiempo** xo:chiowa,
<Sync time="46.561"/>
itech i:n febrero,
<Sync time="51.058"/>
enero, febrero, marzo,
<Sync time="53.684"/>
teyowa ya.
<Sync time="55.726"/>
Abril,
<Sync time="58.105"/>
pe:wa pi:xowi a n' iteyo.
<Sync time="60.15"/>
Ompa motekipanowah *pajaritos**.
<Sync time="63.702"/>
Kikwa
<Sync time="65.92"/>
*palomas**
<Sync time="67.556"/>
wa:n miak okwiltsitsi:n
<Sync time="70.509"/>
kipehpenah ta:lpan tein tahtapa:ni.
<Sync time="73.449"/>
Chika:wa[ya] itech *mes de** abril,
<Sync time="76.348"/>
itamiá:n abril tami a.
<Sync time="79.746"/>
*Porque** ke:meh se: *tiempo** sah xo:chiowa se: *tiempo** sah n' tami.
<Sync time="84.113"/>
Nochi tatapaka, pi:xowi,
<Sync time="87.804"/>
kipehpenah *pa...,** chiktehtsitsi:n,
<Sync time="90.643"/>
ika motekipanowah,
<Sync time="92.392"/>
wa:n ihkó:n yehwa yo:ni sah *servi:rowa**.
<Sync time="96.517"/>
Wa:n komo we:iak wa:n tatampawia ya pos kite:ntekih para kowtati:l a.
<Sync time="102.917"/>
Wa:n ista:keskowit yeh,
<Sync time="105.731"/>
*pues** a:man ke onkak miak talna:miki:lis, *a veces** no: tikwih
<Sync time="111.459"/>
*para artesanía**.
<Sync time="113.403"/>
A:kin kimati kitekiti:lti:s.
<Sync time="116.036"/>
Wa:n a:kin a:mo, pos tamela:wa ki..., kiita sah,
<Sync time="119.476"/>
seki nió:n no: tiki:xmatih ke:ní:w mono:tsa.
<Sync time="122.773"/>
Pero tikmatih ke, *o sea** neh niki:xmati
<Sync time="127.484"/>
n' eskowit o:me taman.
<Sync time="130.446"/>
N' eskowit tein ne: kahfe:ntah mochi:wa
<Sync time="133.991"/>
wa:n ista:keskowit tein semi tatsa:lan sah n' tikahsis.
<Sync time="137.583"/>
Pero a:mo kachi onkak, *más** onkak tein mochi:wa kahfe:ntah.
<Sync time="143.127"/>
Yehwa yo:n,
<Sync time="145.321"/>
pos itech i:n *tiempo** poso:ni.
<Sync time="148.291"/>
Sepa nimitsilwia nono ke poso:ni i:n *tiempo**.
<Sync time="151.501"/>
Pero ne: eskowit,
<Sync time="155.127"/>
ihwa:k neh nii:xpeta:nik,
<Sync time="157.755"/>
itech *mil novecientos**
<Sync time="160.28"/>
*cuarenta y seis**,
<Sync time="162.785"/>
tikwiah *para artesanía**.
<Sync time="165.616"/>
Se: *maestro** yetoya
<Sync time="169.126"/>
mono:tsaya Melitón,
<Sync time="171.608"/>
wa:n te:chma:chtia:ya *artesanía**, tikchihchi:waskiah *sillas**.
<Sync time="175.921"/>
Wa:n yo:n xo:no:kwowit,
<Sync time="179.172"/>
pues ki..., tiki:xtilia:yah, kiki:xtilia:yah xo:no:t,
<Sync time="183.803"/>
wa:n pe:wa kimali:nayah, mochi:wa tamali:n,
<Sync time="187.837"/>
wa:n ika yo:ni yehwa *kiteje:rowa:yah** ihkó:n kihilpiah, kihilpiah,
<Sync time="192.798"/>
*porque** n' eskowit semi chika:wak.
<Sync time="196.086"/>
Wa:n kipiaya *forma de** n' ke:mih kwali se: kichihchi:waskia ya,
<Sync time="201.216"/>
teihsá: *artesanía, cosas de silla**.
<Sync time="204.26"/>
*Porque** kipia yo:n,
<Sync time="207.06"/>
i..., ka:mpa momaxalowah.
<Sync time="209.247"/>
Wa:n ompa n' tikoyo:nia ya wa:n ompa n' ki..., kita:liliah
<Sync time="213.003"/>
seki kwawtsitsi:n wa:n kisahsa:lowah
<Sync time="215.316"/>
*forma de silla**.
<Sync time="217.068"/>
Wa:n ompa n' tikchihchi:wayah,
<Sync time="219.261"/>
te:chmachtihka se: *maestro**.
<Sync time="221.561"/>
*Porque** yo:n *maestro**,
<Sync time="223.988"/>
*pues** katka, kimatia
<Sync time="227.865"/>
*experiencias para**,
<Sync time="231.265"/>
ehkoskia to:nal, *tiempos**,
<Sync time="234.066"/>
ke:meh a:man tikpanowah *de veras**.
<Sync time="236.406"/>
A:xka:n i:n *tiempo**,
<Sync time="240.06"/>
tietokeh *mal**.
<Sync time="242.538"/>
Wa:n yo:n *maestro de** p..., i:pa te:chilwih,
<Sync time="245.945"/>
ke a:mo xtako:wtamatika:n,
<Sync time="249.829"/>
ika nochi kahfe:n,
<Sync time="252.623"/>
*mejor** xitako:wtamatiskeh
<Sync time="255.151"/>
ika okseki *artesanías**,
<Sync time="257.883"/>
ke:manih koyo:meh.
<Sync time="260.159"/>
*Porque** n' koyo:meh,
<Sync time="261.726"/>
kipia miak *cosas**, e:yi, na:wi taman kipia.
<Sync time="265.256"/>
Kipia *potrero**,
<Sync time="267.065"/>
kipia tepos tein ika ohtokatinemi,
<Sync time="270.572"/>
wa:n, wa:n kipia *tienda**.
<Sync time="274.465"/>
*Por eso** kipia tomi:n.
<Sync time="277.013"/>
Komohkó:n a:mo motanamaka de n' *itienda** wa:n temowa de tomi:n, kinamaka se: kwa:koweh *porque** ompa kipia.
<Sync time="285.082"/>
Wa:n ne:n *como siempre** kipia tomi:n.
<Sync time="287.98"/>
Wa:n tehwa:n tein titekitih kowtah,
<Sync time="291.531"/>
*pues** sayoh ika titako:wtamatiah kahfe:n.
<Sync time="295.424"/>
Wa:n yo:n *maestro**,
<Sync time="297.826"/>
*siendo maestro** momakaya *cuenta**,
<Sync time="301.228"/>
ke n' *tiempos de** kahfe:n, *cualquier**,
<Sync time="305.187"/>
*tiempo** ehkos se: kokolis de,
<Sync time="308.028"/>
de i:n *planta de** kahfe:n,
<Sync time="310.7"/>
tasekwetsis
<Sync time="312.294"/>
wa:n poliwis,
<Sync time="313.768"/>
wa:n a:mo teh toni ika ok timotekipano:skeh.
<Sync time="316.857"/>
Pero komo tiwelih *artesanías**,
<Sync time="320.097"/>
wa:la:s n' koyo:t de wehka wa:n te:chkowili:s,
<Sync time="324.098"/>
wa:n ika yo:n tipano:skeh.
<Sync time="326.224"/>
Pero mah t'piaka:n no: o:me taman.
<Sync time="328.771"/>
Komo ta:ki n' kahfe:n wa:n tiktekih wa:n t'namaki:ltiah n' koyo:t,
<Sync time="333.036"/>
pos tikpiaskeh tomi:n.
<Sync time="334.891"/>
Wa:n koma:mo teh ta:kik ok n' kahfe:n ika n' *artesanía** n' timopale:wi:skeh.
<Sync time="340.404"/>
Pero mah a:mo timoka:waka:n *mal**,
<Sync time="343.439"/>
*porque** onkak,
<Sync time="345.294"/>
onkak talna:miki:lis para se: *moservi:ros**
<Sync time="348.101"/>
*Por eso** yo:n eskowit neh niki:xmatik
<Sync time="351.88"/>
*desde** wehka:w,
<Sync time="353.928"/>
wa:n yo:n *maestro** te:chne:xtilih
<Sync time="356.58"/>
ke ke:mah kwali tikchihchi:waskeh *artesanías**,
<Sync time="359.943"/>
a:mo titakwawtamatiskeh ika n' kahfe:n
<Sync time="363.129"/>
*porque** kahfe:n kipia no: se: kokolis.
<Sync time="366.453"/>
*Cuando** tasekwetsis tami wa:kis
<Sync time="370.252"/>
wa:n a:mo ta:kis. Wa:kis wa:n poliw[is] a.
<Sync time="374.586"/>
Wa:n komo a:mo tasekwetsik,
<Sync time="378.158"/>
*pero a veces** a:mo ta:ki.
<Sync time="381.328"/>
Kachi a sah n' ekintsi:n, kin..., kipatakeh ya nochi n' kahfe:n *plantas** tein onkak,
<Sync time="388.433"/>
kika:wkeh ya,
<Sync time="389.697"/>
tein wehka:w kahfe:n onkaya.
<Sync time="392.215"/>
Pos ekintsi:n neli tietokeh *mal** nochi.
<Sync time="396.519"/>
*Por eso** miak *gente** motalowa we:ixola:l México,
<Sync time="400.627"/>
te:tekitili:ti.
<Sync time="402.259"/>
Wa:n tika:wkeh ya n' *toartesanía**, tika:wkeh ya n' *tocafetal**
<Sync time="405.705"/>
*porque** a:mo te:chpale:wih ok.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="407.683" endTime="413.214">
<Sync time="407.683"/>
*Bueno**. ¿Toni, toni *artesanía**?
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="413.214" endTime="439.118">
<Sync time="413.214"/>
Tama:chihchi:walis.
<Sync time="415.837"/>
Tama:chihchi:walis ke:meh i:n tikihilpi:skeh,
<Sync time="419.158"/>
xo:no:t,
<Sync time="420.441"/>
tikihi..., tik..., tikchihchi:waskeh *servilletero**,
<Sync time="424.203"/>
oso tiknamakaskeh teihsá: ta:kilo:tsi:n, yo:ni sah.
<Sync time="428.522"/>
*Pero pues** a:mo kipia *tanto precio**.
<Sync time="431.26"/>
A:mo, a:mo,
<Sync time="432.791"/>
a:mo ki..., a:mo kixta:wah pati:yoh.
<Sync time="435.357"/>
*Pero siquiera** tepitsi:n,
<Sync time="436.884"/>
nel semi n' timosenka:waskeh.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="439.118" endTime="443.914">
<Sync time="439.118"/>
¿Nochi o:me eskwawit?
<Sync time="440.556"/>
[N]o:chi o:me eskowit, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="443.914" endTime="446.716">
<Sync time="443.914"/>
Mm. ¿Wa:n para kowtati:l no: weli?
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="446.716" endTime="482.086">
<Sync time="446.716"/>
Para kowtati:l *servi:rowa**, mia:k *gente**,
<Sync time="450.803"/>
*kiservi:rowa** nejó:n eskowit
<Sync time="453.979"/>
*porque** wehka:w ta:tahmeh,
<Sync time="456.523"/>
*toabuelitos** kichi:wayah pane:lah,
<Sync time="460.541"/>
wa:n ka:mpa kimatih ihkak se: eskwowit,
<Sync time="464.297"/>
kite:ntekih
<Sync time="466.073"/>
wa:n kitipante:mah, wa:ki tepitsi:n wa:n kina:lte:miliah n' *paila** para mah mochi:wa m' pane:lah.
<Sync time="474.313"/>
Wa:n ika yo:n motekipano:waya wehka:w *gentes** tein tekitikoh,
<Sync time="478.817"/>
towehka:wkayo:tatahwa:n.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="482.086" endTime="487.211">
<Sync time="482.086"/>
Mmm. ¿Wa:n ke:no:n kipia ixihyo?
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="487.211" endTime="490.063">
<Sync time="487.211"/>
<Who nb="1"/>
¿Ke:no:n kipia ikwawyo?
<Who nb="2"/>
Pos n' ixiwyo ke:meh,
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="490.063" endTime="517.156">
<Sync time="490.063"/>
seki xiwit kipia ke:meh ne:
<Sync time="493.652"/>
ma:i:xxahxaxakachtik.
<Sync time="497.011"/>
Wa:n i..., ixo:chio
<Sync time="499.559"/>
mokehketsa ihkó:n ke:meh eskia *velitas**.
<Sync time="503.162"/>
kwaltsi:n xo:chiowa.
<Sync time="505.206"/>
Wa:n ixiwyo pané: ma:i:xxahxakachtik yehwa n' kiliah eskowit.
<Sync time="510.267"/>
No: kika:wayah itech kahfeta:lmeh mah mochi:wa,
<Sync time="513.445"/>
mah tatampawi, mah kitampawi n' kahfe:n para moskalti:s.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="517.156" endTime="519.163">
<Sync time="517.156"/>
Mm. ¿Wa:n ista:k?
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="519.163" endTime="520.671">
<Sync time="519.163"/>
Wa:n ista:keskowit.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="520.671" endTime="522.277">
<Sync time="520.671"/>
<Who nb="1"/>
Semi,
<Who nb="2"/>
¿Ixiwyo?
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="522.277" endTime="538.089">
<Sync time="522.277"/>
semi tatsa:la:n sah ne:sis,
<Sync time="524.551"/>
wa:n ixiwyo tsikitsitsi:n,
<Sync time="526.911"/>
tsitsikitsitsi:n. Pero yeh a:mo ma:i:x...,
<Sync time="530.004"/>
a:mo k..., a:mo ma:i:xxaxakachtik, sayoh, yeh sayoh
<Sync time="534.132"/>
kipia seki *hojas**, ihkó:n xiwtsitsi:n ahalaxtik.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="538.089" endTime="545.005">
<Sync time="538.089"/>
Wa:n, *este**, ke:ní:w timono:tsa?
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="545.005" endTime="552.307">
<Sync time="545.005"/>
Nehwa nimono:tsa Juan de los Santos Dionicio de San Miguel Tzinacapan.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="552.307" endTime="556.157">
<Sync time="552.307"/>
Tasohka:matik.
</Turn>
</Section>
</Episode>
</Trans>
