Pos a:man que nika:n timona:mikkeh sepa ne:, nikneki nimitstahtani:s ox tiki:xmati yo:n seki xiwit mochi:wa ata itech tepe:ke:s itech tepehxite:n mochi:wa yo:n kiliah tepe:li:listo:n ox tiki:xmattok no:. Ke:yeh iwki kiliah ox xa, xa... Tehsá: kitatekiwtiah n' ixiwyo *o** ixo:chio xa: tiki:xmattok no: *o** ke:ní:w t'toka:ytia? A: pos tikneki tik... Tikmatis no: *igual** nikto:ka:ytia ke:meh yo:n tepe:li:listo:n yo:n ima:y ke:meh eskia yo:n *listón** wa:n pos yo:n mochi:wa ne: [i]tech, [i]tech tepe:t itech tepe:t [i]tech tepe:t mochi:wa wa:n pos a:mo, a:mo kanah se: kitas [i]tech n'... [I]tech n' ta:ltsi:n. [I]tech n' tepe:t nijó:n a:mo... Pos neh niitani sayoh kipia n' ixo:chio n' ikwa:pan kostik wa:n a:mo nikmati neh kox... Kox kwali para pahti *o** para se: ki..., kia:ketsas oso am..., a:mo nikmati. Pos neh nikita ne:n, a:mo no: kanah *más** se: kita pos nikihto:s ta:lpan se: kita a:mo se: k... Se: kita [i]tech n' tepe:t ka:mpa wehkapan tech se: tepe:t ompa, ompa mochi:wa ke:mah. Mochi:wa wehweyi n' ixiwyo we:weyakaxtik we:weyak n' ixiwyo wa:n... Pos nijó:n wehweyi ma:tah mochi:wa wa:n nejó:n ompa e:wia nejó:n tepe:li:listo:n weyakaxtik ihkó:n pero pitsa:wak pitsa:wak wa:n ikwa:pan kipia ne:n i..., ixo:chio ke:mah. Ke:mah. ixo:chiotsi:n achi kostik kwaltsi:n ikwa:pan ya pero n' *mero** ikwa:pan ya wa:n... Pos yehwa yo:n neh a:mo... A:mo se: kimati ne: kox kwaltia para teisá: pahti wa:n... Pos neh i:pa nikita ke:meh yo:n ipa nikit... Ne: ke:meh yo:n onkak pero a:mo nikmati neh kox kwali paht... Para pahti *o** se: k'ka:ketsa a:mo nikmati pero teh nejó:n xa: tikmati xa:, xa: no kwali tine:chili:s para to:ni nejó:n ke:mah pos yo:n xiwit neli ka:n... Ka:n nejó:n... Ka:n teh kichi:waltiah nió:n'ka:ketsah e:... Ika taa:ketsah nió:n ixiwyo a:mo teh ika tachihchi:wah nió:n tei pos i:pa sayoh xiwit sah yo:n tikitah wa:n mochi:wa neli a:mo kow... Yo:n a:mo mochi:wa kowke:span *o** itech... Itech ka:sá: ta:lpan yo:n mochi:wa semi itech tepe:t *por eso** ika kitoka:ytiah tepe:li:listo:n wa:n iwki kitoka:ytiah por in ye:kma:we:weyakaxtik ma:we:weyak n' ima:wa:n seki panowa se: *metro** mochi:wa n' ima:y ta *más** panowa de se: *metro** wa:n pitsa:wak sah ne: nejó:n n' ima:xiwyo wa:n ima:tsi:ntan ne: witsyoh witsyoh n' ima:tsi:ntan ka:mpa e:wa n' ima:y witsyoh se:, se:... Se: *pedacito** witsyoh pané: yo:n... Ke:meh yo:n *pita** n' pita ima:... ka:mpa ima:tsi:ntan yo:n ima:y pitsaktik sah no: iwki no: ne: xiwit pitsaktik sah n' ma:tsi:ntan wa:n witsyoh n' ka:mpa e:wa ne:n ima:... Ima:tsi:ntan *mismo** yehwa ne:n ihkwi no: in xiwit n' iwitsyoh. Mowihwitsyo:tia i... ikehke:sko ne: ka:mpa ima:y ke:mah ikxitanwitsyoh wa:n pitsa:wak n' ima:tsi:ntan yehwa yo:n xiwit ompa motekpa:na n' iwitsyo komo se: kikitskia ta itsi:ntan ne: ika ima:tsi:ntan te:ma:witswih ata yo:n xiwit ate..., de se: ki:tskia... Witsyoh, witsyoh n' ima:tsi:ntan ke:mah wa:n nejó:n neli n' iteyo mochi:wa de, de chika:waya motamia yo:n xiwit tepe:li:listo:n moskaltia wa:n ke:mah ki:sa n' iyo:lpa... Iyo:lpan ya ki:sa n' ixo:chio moskaltia moskaltia hasta ka:ni motamiti we:yi wa:n yo:n nejó:n ka... Ka:mpa ki:sa ya *cuando** poso:ntiw yo:n ikwa:pan poso:ntiw ya yo:n xo:chit po i... Kostik n' ixo:chiotsi:n no: pané: tahtamatisneki ne:n chikoa:mpah n' ixo:chio no:, pero ne: kachi weyak tpitsi:n wa:n kohkostik n' ixo:chio kostik, kostik ne:... Kostik a:chi:petik n' ixo:chio yo:n a:mo teh ta:ki yo:n i:pa sayoh yo:n xo:chiowa sah wa:n ompa tami a:mo weh... A:mo wehweia n' ixo:chio a:mo ompa sah n' xo:chit sempampi:xowi wa:n yo:n ka:mpa tsihtsi:naktok ompa ya mochi:wa n' iteyo tak wa:n yehwa mo..., moxina:chowa ya pero a:m... A:mo kikwih nió:n tei para tachihchiwaskeh. A:mo teh *servirowa** wa:n iteyo a:mo ke:man tikita xa: ki:niwki ox tih... Chi:chi:ltik oso ista:k *o o...** Oksé: taman a:mo, a:mo no: tikmati. Se: taman sah i:pa se: taman sah. Niki:xmati i:pa se: taman sah nikita neh. Itech tepe:t sah mochi:wa wa:n... Nochi se: taman sah n' ixo:chio ke:meh yo:n tikita n' ixo:chio wa:n chi:chi:ltik ne:n iyo:lkowyo pero ixo:chio ne: kostik kostik n' ixo:chio wa:n yo:n no: kwali se: 'ka:ketsas oso... Tak a:tox se: 'ka:ketsa pos ka:n ixo:chiotsi:n mochi:wa o:me sah oso se:..., se: sah motekpa:ntiw pero sehse:sah poso:ni yo:n a:m... a:mo miak poso:ni ke:meh yo:n seki xo:chit mochi:wa miak ika taolo:ch ne: a:mo ne: sehse:tsi:n poso:ntiw yo:n ke:meh moskaltihtiw ne:n, ka:mpa i... Ka:mpa imahma:tsi:ntan ka:mpa i... Its... Iteyo mochi:wati poso:ni se:tsi:n *o** o:me xo:chit poso:ni iwki sah yo:n mochi:wa yo:n *hasta** iwki moskaltia iwki moskaltihtiw iwki *hasta, hasta** chika:waya tami poso:ni ke:mah teyowa ya. Wa:n de chika:waya tak iwki weh..., wehwetsia wa:ki. Wa:kia. Wa:ki moka:wa sayoh ne: iyo:lpayo sah pero sepa nejó:n mokelpachowa ompa tami yo:n xiwit meskia posteki. Ke:mah. nimitstahtania no: pos no: nikmattok nejó:n... Meskia xo:chit pero a:mo semi kwa... Wehwei poso:ni tsikitsitsi:n ne:n ixo:chio. Tsikitsitsi:n wa:n tsikitsitsi:n pihpitsaktik sah pos chi... A:mo nikihto:s ne: ne:wi:n se: kahsi eliwis yo:n se: kahsi pero wehka:wa se: kite:mowa itech tepe:t mochi:wa ka:mpa owihka:n. Ke:mah ka:mpa owihka:n mochi:wa teh, teh... Tehtepe:i:xko. Itech tepe:t itech tepe:t. A:mo nikihto:s se: kahsis ampowi:n paniá:n *cahfentah** yo:n mochi:wa itech tepe:t [i]tech tepe:t ka:mpa, ka:mpa owihka:n. Ke:mah ompa mochi:wa ta. Pos neh nikitaka nijó:n... ke:man [i]tech tepe:t pero ye:kwehkapan. Ke:mah. Se: kiteki no: pero semi ika *cuidado** a:mo, a:mo welnikihto:s se: kitektiwetsiti. A:n ta: owihka:n mochi:wa. Owihka:n. Se: kiteki *primero** se: kitila:na ika *gancho** oso yehwa ika ne:n se: ki... Se: kiteki ika se: komaxal komohkó:n a:mo se:... Se: ahsi. Wa:n komo se: ahsi pos se: kitila:na wa:n se: kimetsteki Ke:mah. Mah sayoh se: k'kwiwita a:mo wiwiti. Yo:n a:mo ta: ye:ktakwa:wak paniá:n ye... Pania:n tak ne:n, ke:mah. Monalwayo:tia pero *despues** tak motohto:ka ya [i]tech in tet mati ke:ni:n ke:mah takwa:wak. Tak takwa:wak wa:n... yo:n a:m... A:mo se: kimati neh a:mo no: nik... Yehika nimitstahtania kox xa: tikmattok para teisá: pahti a:mo ta: yehwa sah no: nikitani ka:n teh *servirowa** para tei nió:n tei sayoh i:pa xiwit sah wa:n ompa tam... ompa... Ompa ma:wilowa pos a:mo a:kin kiteki yo:n kichi:wa *cuenta** a:ken a:mo a:ken kiteki nionó: kikwih para ka:ketsah sayoh [ih]kó:n tik... Iwki ma:wilowa ya a:mo a:ken kiteki. Ke:mah ma:wilowa ya. Pos yehwa sah yo:n nekia nimitstahtani:s ox no: tiki:xmattok. Neh niki:xmattok tepe:li:listo:n wa:n a:mo teh kichi:waltiah nió:n tei a:mo *servirowa** yo:n xiwit. Yehwa sah yo:n ke:mah. A bueno neh nimono:tsa Anastacio Nicolás Damián niwa:lew de san Miguel Tzinacapan. Neh noto:ka:y niErnesto Vásquez wa:n niwa:le:wak ne: San Miguel Tzinacapan. Tasohka:matik.