Mëëts mëk?uk tëjktë xäm ëts jaa ujts n?uk nëmatyä?äkt yä?ät ja mutskj xäätsy ja yë ujts xëëw, mä yë tsyëënë? ja yëë kä?ämäjk jëëty, aptuujy ja yëpë ujts y?ity matsk yë ujtstë ja ja majatypë, miti majatyt ja xäätsypë përë** jats jay etmëj të?ëts näjxkijxy yä?äts ujts miti ëxaj ëën nänky ejxëyëp ja yë y?ity aptujy kipy patk ki?ijy muutsk xäätsy yë xëëw nukëëj pejy yë y?äy yë yëëny jëts yëëny yë yëëny, jëts ku yëëny jëts y?uunë, jay uun pyëtyimy, jëts jay uun määy y?uun pëtyimy jëts ja y?äwäjë mëët mëët jay pijy pyëëtyimy jay uun jëts yëëny pyiatëkëj kuyë?ëyëp jay y?ääy, kuyë?ëyëp ja tyiëëm, ja jate?en yë?ëy ja tyiëëm yë'ëts xëëw xäätsy mutsk xäätsy jate?en yë yiktijy yë?ëts ëts ëjxäm nëmatyiakpy ja mutsk xäätsy mutsk xäätsy mutsk xäätsy jyikxpy jë tsapkääj jë nayëte?en, jyijkxpy jë tsyiip** nayëte?en jate?en yë ujts tsuny, këytsë jyijkxpy yë nayëte?en ku ja ääy ja ujts y?ats akëëxë kuwänëts ja nëäwëtë,ujts yit jëëkxtë yë jëyujktë pëktä?äkytë yë?ëts ëts ëxäm nëkapxpy nëmatyiakpy yëe mutsk xäätsy yëe mutsk xäätsy mutsk xäätsy ëts n?xëëwë Amelia Vásquez Gómez wuëno mëëts mëku?uk tëjtë, xäm yä?ät ëëts ja miiy n?jääk nëmatyiä?äkwä?äny, ja mutsk xäätsy pus** etp yë yäj etp yë ääy patki?ijy ujts patki?ijy yomp yë jëts etp yë mä yëë yë nëk yë näjx, mayë näjx nëj y?ity ka?ap yë y?ity mäj jë të?ëts jë näxwi?inyët, jayë y?ity mäj jë nyië pu?uty näjx përë** yompyë përë y?ëkpy yë tsapkäj, y?ëkpy yë tsyiip, y?ëkpy yë tsyiipë yë?ëtë y?ëkpyts burr** yë?ëtë pus** tu?unk pätp yëpë ujts yik tuntëp jë pëktä?äky jats yë tyiëëm nayëte?en, nayë?ë kä?äp uk nayë?ë xetpj nayë?ëts mujxp jate?en yëpë ujts u?unk miuwënë kyiaja?ë, kä?äp yë ëy niyja?ë amääy yë nayëte?en përë niyjyë y?ity mäj niwyä?ä, niy jokx et mäj jap yiktijy kutsääy ka?ap yë jap tëj, ka?ap jap mäj ëën pääty, jap ja jatu?uk ja mëj xäätsy përë** mëj yomp ja kaja nayëte?en, mëj ja yëëny, përë nayë yëk okpj y?jëëkxtëp y?oktëp ja tsäkääj jeyujk ka?ap ja jääy jat jëëkxtë, jatents ëxäm yä?ät yë nëkapxy kuyä?ät ëxäj jaten yëpë ujts u?unk tyuny pyiky tëëmëp yë päjkëp yë, tsuukx kyionë pyiäjk u?unk yë pyityim, jate?ents ëxaj ëën jääk nëkapxy jääk nëmatyiä?äky yë yik tejp mutsk xäätsy mutsk xäätsy mutsk xäätsy ëts n?xëëw atypyj Octaviano Martínez Vásquez wueno** mëku?uk tëjtë xäts n?jääk nëkapxt nëmatyiä?äkt ja ääy ja ujts ja miiy miti yik tejp xäätsy përë** mutsk konë yëny jats ja xäätsy miti majaty miti ëxäj tsënaapy, xätsë ampy kutsääy ampy mayä?ät tsyëënë? Yäj yë tsyënaamië mäyë jokx et tsënaapy yë në aki?ijy tsënaapy tsyë ujts patki?iyj, kämäjk jëëty, ja yë yik pääty tiyë jëkxëyëp yë?ëpë ? tsäpkääj yë y?ëkpy , tsyiip** yë y?ëkpy, këëy yë y?ëkpy ujts jatsyu?uts yë y?ëkpy, kuj ja ääy ja ujts y?ats akëxëj mäts yë y?ity? yätën yiy y?ity jokx et jëëty kuyë kutsääy ampy ka?a yikpääty mitits aja n?tijpy ja xäätsy, ka?ap ja yiktëny yik mätsy tsukpj ja?amë jëts yomp ja, jëts mäj ja yiktëny, mitits yë mutsk xäätsy yu?unk yë pi?inky yë jëy y?ääy u?unk pats jë tsapkääj, pats jë jeyujk yit jiikxy, pats jë taspkääj pats jë jëyujk yit ëky jate?en yë nëmatyiä?äky mayë ääy mayë ujts yäj y?ity? ääy jëëty ujts jëëty, kä?ämäjk patki?ijy, kä?ämäjk jëëty, nëaki?ijy mäts yit ëtë? Pëtsëmp mok jëëty, kuts ja mokëyuuk niaxy jats yik kutäje yik kuwexë, jats y?ats ëëky y?aats tëkëy kuts yë miuxy jatëkojk jëts yë tyiëëmë, jëts yë y?ununë, jëts jë pyiäjk u?unk myiajay jats yë nyiatspëjë nyiats täpxëj, jats yë miux atëkojk, ja mutsk xäätsy ëën n?tijy, uk mutsk xäätsy tejtë ja majäy tyiëjktë ja majääy tyiëjktë jëts jay ääw ayuujk ëë pamejnëp pakëpujtëp, mäj päät, mäj wënti?ijxëp tsyo?ontä?äky,tsyo?on ji?iky yë ääw ayuujk jate?en, miti të tyiany ya nääjx wiiny näjx kijxy mäyä?ät ääw ayuujk yik mastu?uty, ja ääw ayuujk, miti ayuujk yik matyiäkp xäätsy mutsk xäätsy mutsk xäätsy mutsk xäätsy ëts n?xëëw Simón Martínez Martínez ejemplar treinta y nueve mil, ciento cuarenta y dos, familia siperacae, he hierva de un metro con inflorescencias rojizas.