Xämts ja päkp kipy n'uk nëmatyä'äkt xäm jaa, unk unä'äjk tyik tëwtë tii jaty yë ujts xyëëwtë, wa' yë wyä'äny yë päpk kipy, ku yëë yik yik tseetsy, ku yë yik yëky jëts yëë y'äk yë yikpëjkë jëts ja majääytyëjk ijty ta takojtë, jëts jë jyoot tyik pëjkë nay.... jëts yë' yik pu' tsyetsy, yik pu'uy jiity teempyëj jate'n yë majääytyëjk ijty tyik tuntë, jate'n yëë, xäm ëën njääk n'exkapy, yë'ëts ëts ëxäm nëmatyakypy yë ääy yë ujts, yëë päpk kipy, päpk kipy, ja päpk kipy, ëts nxëëw Amelia Vásquez Gómez. Päpk kipy yë'.... yë' xyëëw'atypy miti ëxa yik tiipy yik amtëëpy ja tsäpts, tsäpts jats ja poop, yik jiity, jëts pyu'uy'aty, sääj mesë** pyëtyim bankë** pyëtyim, pauling** pyëtyim, taablë** pyëtyim, jëts jaa jate'n yë tyuny yë', jats jaa jëyujk ku'ujy yë'ampy tsatyënaapy jam, jëts ja joon jëts ja ëën ntakuy'aty jë tyëëm, yë pyäjk ja yë' ëëts jate'n ntakuy'atypy yë', päkp, päkp, matsk jëëp yë päkp, Gerardo Gutierrez Vásquez. Päkp yë pye'ey tu'uk ja poop päkp matsk jëëp yë' ja poop, jëts ja tsäpts miti'ipëts mäsë juun yë päkp jap tsäpts päkp, ja poop päkp ja yuunk, tits ja wyä'äny pës ja mësë**, ja sillë** ja' ja wyä'äny, jëts ja akäj, jats ja tyuny jëts ja kipy jë tjiity ja pu'uy pyëtyim, jëts ja tawëtsë pyëtyim të kipy ja yik jiity nayë tuny ku ja xeny wyën.... tyuny ku ja tëjk y'ëëyë jëts ja päkp äkts nayë tump ja' tëk ääjy, tëk'ätp ja päkp kipy äk, jëts ja ku'ujy jap ja tsyëëny nyëape'enyëtë jap päpk këjxp, nay jam ja joon nyape'enyëtë, kuts ja tyëëmë jëts myajay, jëts ja tsi'itsy, kuts ja y'atsapxpäknë jëts ja pyoj wakxy ja pyäjk, jëts ja myuxy atëkojk ja mutsyky päkp, kuts ja yëëny jëts ja ääy ja takuy'aty ja päkp tëëm, jëts ja ta kanik kuy'ätë, päkp yë xyëëw poop päkp, tsäpts päkp, päkp, päkp, päkp, ëts nxëëw Simon Martínez Martínez. Ejemplar treinta y nueve mil ciento veinte y siete, familia Cupressaceae, género Cupressus, árbol de veinticinco metros aproximadamente con eh frutos cafés obscuros.