Yä'ät ëëts nëmatyä'äkwampy, nëkäpxwampy yë' ääy yë ujts, yë pijy, ëëts tsawiiny, tsäjëëty y'ity yä'ät ëxäj, nëkäpxwampy, nëmatyä'äkwampy nayëte'n, et'okpëtën yë mojkjëëty nayëte'n jakuten wa' poop pyijy, tsuunk pyijy jate'nëte'n yë', pës** jate'n ëën nëkapxy, nëmatyä'äky, jëts yë jëyujk, yë tsyiip, yë borreg**.... wa' yë tsyiip, mët yë ujtsjatsyu' yë' yë y'oktëp, yë' jyëëkxtëp, wa'nët yë'në tsawiityny tsajëtspy nëpatëp nëwënäktë jate'n, jëts wa' nte tsuxk jë y'ääy jats tsuunk jë pyijy, jats atets jëy y'ääy, atets jë pyijy nayëte'n, jate'nts yë ëëts nëkapxy nëmatyä'äky, përë ka' y'ääyë ka' tsyëëyë, ka' ntej ëën tej nwë.... ka'ap ëën najäwë ëy, tsuj, jamtsën nëkapxy nëmatyä'äky, ku unk, ku unä'äjk ja xmëwejët më kajtë jate'n, ku ja pyijy'unk, tsu ja pyijy, tsu kampana nayëte'n pyijy'unk xon, jate'nts ëts ja' yëj nëkapxy, nëmätyä'äkt jate'n akujk jotkujk, meets unk, meets unä'äjk nayëte'n xmëwejt, xmëkajt ääy ja ujts nayëte'n, pënë mä m'ëxpëktë nayëte'n mä xmuwejtë xmëkajtë ja ääy ja ujts jate'n, ku më jate'nëm ja maestro** t'amtoowtë pëktsoowtë jate'n, jate'n, Alberto Torres López. Xäm ëts nayte'n, nëkäpxwä'äny, nëmatyakwä'äny, ääy yë ujts, miti etp, äy jëëty ujtsjëëty, pats jaa, nyatyukmatowë nyaxy, tii jaty ujts yä etp uk tii jaty ujts ja, atëm nmëët'äjtyëntëp, yä atëm n'et jëëty, ja'ats ëxä meets ntukmatoowampy, ti yë ujts wyä'äny, sutsë yë ujts tyuny, tsuunk yë ujts pyijy, uk tëkëëk maktäxk ja pyijy, ëy ja tsuujkonë kyaxi'iky, mäts yë jyuky'aty, mäts yë y'ity, äy jëëty, ujts jëëty, ëë yë' tsyë' jyëyujk nayëte'n y'ajot'ätëp jyëekxtëp, ujtsjëëty ti jaty utsjëyujk ja juky'ätëp, mä yë tsawiiny, mäyë tsajëëty yë et , pës** jate'n yë y'ujky'aty , jats ja jyëkxpë yë' ti jatsëte'n yë' jëëkxëp, tii jatyëte'n yë ajot'äjtëyëp pues** ja ujts jatsyu', uk jats jaa, ja pëktä'äky, exëm atëm ntijyëntëp mëtë jëyujk, tsy, tsyiipë, yë' tsawiiny tsajëëty tëjkëtëp, yë'ëts y'oktëp, yë'ëts jyëëkxtëp, tsawiiny, tsajëëty, ëy ja tsyëpë, ëy ja syääjë ja et, kuwänë yë tsyiip tëkatsy nyëpatëp yë' tsäwiiny, tsajëëty y'ääy ja y'ujts, jate'nts yë jyëkxtë, jate'nts yë t'ajotätë, tsuunkonë pyijy ëy yë tsujkonë pyijy, jëts nayte'n tuk jëëp yë'ëpë ujts y'ity yä ääy jëëty, ujts jëëty, tsep tuujy, ka'ap yëë atem yë xpäät'äjtyëm nyiktuunën, ka'ap yë y'ääy, ka'ap yë tysëëyë, pats ëts nayte'n yä'ät jaa, ja ääw, ayuujk nyaky jëts yä'ät, jate'n natyukmatëëjyëntë uk jate'n xnajääwëtët mä jaty yë ääw, mä jaty yë ayuujk yik matëy ku ëëts jate'n nëkapxy, ku ëëts jate'n nëmatyä'äky yä'ät ääw, yä'ät ujts, ëy tsujkonë kyaxi'iky, ëy tsujkonë pyijy, pero** nayëte'nts ka'ap ja mëk y'ity, ka'ap ja jënts y'ity, nukë tsuj'aty ja yuunkonë ja y'ääy'unk, ja pyijy'unk yë', yë'ëts yë ja'yë jyëkxtëp, yë'ëts ja'yë y'ajot'ätëp yë' yë jeyujktë, yë ääy jëyujktë, ujts jëyujktë, jate'nts ëëts yä'ät nëkapxy, jate'nts ëëts yä'ät nëmatyä'äky yä'ätpë ääy, yä'ätpë ujts, ëts nxëëw'atypy Gildardo Jiménez. Ejemplar treinta y nueve mil sesenta, familia Ranunculaceae género Delphinium, hierba de un metro viente, con flores moradas.