<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?>
<!DOCTYPE Trans SYSTEM "trans-14.dtd">
<Trans scribe="PROF. JUAN" audio_filename="Tlawi_Botan_GJN634-VVM633_La-lenya_2022-10-20-i" version="7" version_date="241101">
<Speakers>
<Speaker id="spk1" name="Gilberto Jiménez Nuńez" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
<Speaker id="spk2" name="Victorino Vįsquez Martķnez" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
<Speaker id="spk3" name="Juana Jiménez Gómez" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
</Speakers>
<Episode>
<Section type="report" startTime="0" endTime="2197.067">
<Turn startTime="0" endTime="529.808" speaker="spk2">
<Sync time="0"/>
Teety oy njaak'ukmatyääjkėm, ja ääy ja ujts, ja kipy ja tsääj ja nyėkajpyxy ja nyėmatyä'äky. Jamts mė x'uknėmatyä'äkt ja ..., tijaty kyipy tijaty ujts jä'äxy'äjtp, sutsė ja yyėk'ajot'ättė, määj ja yyėkpäättė, sutsė ja yyėkpäättė?
<Sync time="23.728"/>
*Pės** meets, meets uu'nktė, [ė]xats ėjts njääknėmatyä'äkt njääknėkäjpxt yė tajjujky'äjt, yė kipy yė jä'äxy. *Pės** nnėjää'wėntėp atėm, sääj atėn ja jujky'äjtėn nyėknäjxyėntė, ja kipy ja jä'äxy ja'aj n'ajot'äjtyėntėp ujk nay[ė]te'n yyėknėjää'wėnyėp meti'ijkipy mėti'ijjä'äxy tunp. Nay[ė]te'n yėknėjää'wėp ku nay[ė]te'n 'yakėjxėnyė ja kipy ja jä'äxy.
<Sync time="59.716"/>
Ejxėm tėė 'yityėn, jääkjääj ja ääy jääkjääj ja kipy. Mėtits tunp ku jotmay ku tiij, *pės** jä'äxy amuum yyėkjotmay'äjtp. Jėts patki'ijyė yyėkjėp'ijxy patki'ijyė yyėkjotmay'aty, tiwėnmää'ny säwėnmää'ny. Sääj jujky'äjtėn nyaxy.
<Sync time="80.087"/>
Jam jė jotmay ujk jamts ka'aj jyotmay, *pėr** amuum kipy jä'äxy. Mėti kipts tunp mėti kipy yyėkjä'äxp, mėti kipy yyėk'ajot'äjtp ujk mėti'ij *mäs** ėy yyėkjää'wėp. Nnėjää'wėntėp atėm mėti'ij jėnts tėėpy mėti ėy tėėpy. Jaaj kipy, tum tėėpy, ka'aj nnėė'mėnt ku ka'aj tyimytyėy. Ja'aj ku jate'n jyaty, jate'n yyėknėjäwė, pėnė jajp jė jotmay yyėkmėėtė, tum ja jėntskipy yyėk'ėxaapy, tum ja jėntskipy tsojkėp. Ejxėm ėxaaj yyėknėjäwė, xojkipy, tum xoj. Oy xo'mxkipy ujk ė[y]ts ja näxxoj ujk ė[y]ts ja pääky ė[y]ts ja äpyuum. Yė'ėj jėnts tėėtyėp yė'ėj ėy täntėp ja jyä'äxy ku npo'ojtėnt.
<Sync time="130.389"/>
*Pero** jate'n, säts ėxaaj nnėkajpyxy. Ku jotmay, ja'atsėtėn yyėkpawėnmaapy. Tixėėw tityėmppė ja npo'ojtėnt? Ujk nay[ė]te'n awėnkujk, säyėm jė jujky'äjtėn nyaxy ka'aj tiwėnmää'ny yyėkmėėtė *pėr** kuwänėts ja tsyėky'ė ja kipy. Jakam tyännė ja jä'xääjk, amäätyäknėp ja jä'äxy ja kipy. Nay[ė]te'n, patki'ijyė ttsėky, pawėnamy. Nnatspo'ojtėmp, wan tti'itsy, ja'aj ku mmėku'uk ka'aj tuknäx ja jäjtnė jyä'äty. Nay[ė]te'n jyaty. Tum nėjkėjxp ja jä'äxy yyėkpatsimy, määj ja tuu' tsep määj ja pujx kyajtėk'ė. Yėtėn yėkmė'ayoop.
<Sync time="176.379"/>
Kuts ja'aj jate'n, *pės** kuwänėts ja nėjkėjxp n'atspatsėė'mėnt kuwänėts ja nėjkėjxp nyėkjä'äjtėnt. Nay[ė]te'n ja tuu' tsep, nay[ė]te'n ja pujxtuu' kya'ity ujk nay[ė]te'nts ja jėyujktuu' kya'ity. Oytėn ja jajp ja wėnmää'ny *pėrėj** ja'aj ku ja tuu' muum tsep. Mäts ėy mäts tsuj, awä'äts ja nėė' tuu', *pės** ė[y]ts ja pujx ja n'atstukpatsėė'mėnt oy ja pujx ja ntukyėkjä'äjtėnt *pėrėj** pätnė jaanė pujtxtuu'. 
<Sync time="207.501"/>
Pajtytsėts ja nnėkajpyxy ku tum ja'apė yyėk'ijxy mėti'ij jėnts tėėpy. Ku yä'ät ja jotmay atėm nmėėt'äjtyėm sääj atėm ja npujx'äjtyėntė nkäjp'äjtyėntė, Nxaamkėjxpėtjää'y'äjtyėntė ku jotmay tpääty ku xėėw tpääty. Jajp atėm ja ntsėnää'yėn jajp atėm ja *nkostumprė** nmėėt'äjtyėntė, ejxėm jė kutunkėn ejxėm tii'ėn, ejxėm mää'ėn jė xėėw tpääty, jam jė *kaptän** ujk jam pėn jotmay kajaa' tmėėtė *pės** kuwänė jä'äxy tsyėky'ė.
<Sync time="237.694"/>
Yė'ėtsėn tsyėjkypy patki'ijyė pawėnmay, patki'ijyė npo'ojtėnt. Tum ja xojkipy mėti jėnts tėėpy mėti jotkujk n'ajot'äjtėmp. Jate'nts ėxaaj yyėkjää'myetsy ujk jate'nts yä'ät ja jujky'äjtėn, natyukmatowė nyaxy, ku 'yakėjxėkyėjxnė ejxėm ėxyämėn. *Pėrėj** jate'nyėm ėxaaj tyimytyuu'yė'ėyy, ku tiij jotmay, tum ja jėntskipy, tum ja xojjä'äxy tum ja xojkipy. Tum ja'aj tunp tum ja'aj yyėkjotmay'äjtp.
<Sync time="269.105"/>
Kuts 'yakėjxėnyė ja kipy ja jä'äxy yääj, yėkjuunyėp mėku'uktėjktė, apikypyujx apikykyäjp, *pėr** tum ja xojkipy tum ja jėntskipy. Ka'ap ja'apė mėti ntejn yuu“nk tėėpy, ėjx[ė]m atėm [ė]xaaj nkipy'äjtyėntė, tum yėkjä'xnėp, wa'n ttsenkipy'ė wa'n tkää'mäjkkipy'ė. Yė'ėj, ka'apėtėn yė'ėpė tyuny kutėn ja xėėw kun jė *mėjgästė** määj kaptän ujk kutunk. Ka'aj pėn jė tsenjä'äxy jam tyėkmuky, ka'aj pėn jė kää'mäjkjä'äxy jam tyėkmuky. Ja'akėjxp ku ka'aj jėnts tyėyy.
<Sync time="301.377"/>
Pajtyėtėn jate'n ja natyukmatowė nyaxy. *Dyėskuyėp** yė nmėku'uktė ku jate'n ja wa'aj tyėktėwtė ja napyujkäjpxė ttsoktė ujk natyukjää'myats'ė tsyėky'ėyė. Jate'ntėn ja ja tsėnää'yėn yääj yyėkmėėtė ujk jate'nts ja majjää'tyėjk tėė 'yatsjujky'äjtmėtė. Tum ja xojkipy, ka'aj pėn t'ijxy'aty ka'aj pėn tėė t'awejė ja kää'mäjkkipy ja tsenkipy. Nėjpėn yė tkajpėėty nėjpėn yė tkajjä'xy. Janytsy wee'xp yė tseen, ka'aj jyanytsytsyojtėpyiky ka'aj jyanytsyjyėntėy yė kää'mäjk. Jate'nėtėn yė kipyu'nk yėknėjäwė.
<Sync time="335.9"/>
Kuts ėxyämnė, tum tunėp. Ja'aj ku jate'n, ėxaaj njujky'äjtyėm kėjjėėn kėjtėjk, ė[y] tyiikyipy'ė, wa'n tkää'mäjkė wa'n ttseenė, tum tunėp. *Pėr** kė'myė ja yyėktajjujky'aty, kė'mkaaky kė'mtojkx
<Comment desc="wan juntas kė'm+kaaky, se escucha la sonorización"/>
 ja ėė'yėp. Ka'ap ja jate'n may'amypy ka'ap ja jate'n kajaa'amypy, ejx[ė]m jė mėjjotmay. Pajty tsyėky'ė tum ja jėntskipy jėts ja jėnts tyėy jėts ja jėnts kya'kyxy, jėts ja kaaky jėts ja tojkx tsuj 'yėyė, ja kää'yėn ja uujkėn tsuj 'yity. Ja nmėku'uktėjk mėėt ntsėnää'yėnt npoo'kxėnt. Jate'n atėm npujx'äjtyėntė nkäjp'äjtyėntė.
<Sync time="370.358"/>
Jate'nts ėxaaj ėjts yė ..., mee ntukjää'myetsy ujk jate'nts yä'ät natyukmatowė. Ku jate'n ja ja kipy ku jate'n ja jä'äxy ntajjujky'äjtyėntė. Ujk nay[ė]te'n määj pėn jä'äxy kipy tjuy *pės** ka'ap ja jä'äj määj ja'apė yyėktėėky nukė yuu'nkkipy nuk ja ja kää'mäjkjä'äxy ujk yä'ät ja tsenjä'äxy. Tunp, ka'aj kyajtuny. Jaaj yė'ėj, nayjyaaj yė tsenkipy nayjyaaj yė tsenjä'äxy. Ku yė'ėpė nnatyukjää'myajts[a']ėnt. Ja'aj ku tėkatsy yė'ėj tyuny, ka'ap yė'ėpė jate'n *yyėktakästėjtuny**.
<Sync time="402.252"/>
Tunp, pujx *kärrė** yė amuum, wya'anėp yyėktsopätnėp ėxyäm, *tukkärrė** tsyopätnė yė tsenjä'äxy. Tunp ka'aj kyajtuny, nėpts [ė]xaaj nwä'äny, tėkatsy. Tiij yė tyėkwä'äntė yė'ėj ku yė jate'n yyėktoo'knė yė tsenjä'äxy *tukkärrė**? Ja wä'ätsnėėj ja mėjknėėj mėti *mėskäl** yėktejp, ja'aj yė tyapėtsimypy. Tėė jė ntyimy'ijxy tėė ntyimypyääty yė'ėpėj ku tsenjä'äxy yė'ėpė tajki'iy tajkėjy yė'ėj. Jatėn'amypy yė tsyopääty.
<Sync time="431.833"/>
Nėmp wyänmėtė, ėxaaj yė pujx tkä'ätstė tyėk'ėyėtė, tsenjä'äxy tsenju'uy, ku yė tseen yė tnėjtsä'ätė tnėjtėytyė jėts yė *karponk** tyėkpėtsėmtė jėts yė pujx ttajkä'ätstė. Ja'ats tyuk... tyajtsaatyėp tyuktaj'änpėjktėp. Nayė tėts yė ntyimypyääty, sääj yė pujx yė tkä'ätstė. Wä'ätstsenju'uy, kė'm tyėktėytyė jėnts jėts ja jyėpyamė wä'äts ju'uy. Jajpts ja pujx yė tjėnkiyėtė jėts ja pujx yė tyėk'änpėktė. Tėts jė ntyimy'ijxy. *Pėr** pojėn mėku'ukėtėn ja pujx jajp nukė änyäjktsėn 'yänyuu'nkė. Jėts ja jate'n yėkxon tjėpyamė ja jėntsapäjk jėts ja pujx nukė änyäjktsėn 'yänpiky. Jėts ja tkėxkėny määj tkä'ätstė. Nukė yuu'nkkonė t'akä'tspäktė nukė yuu'nkkonė tkä'tstėėkojtė.
<Sync time="481.485"/>
Jate'nts yė tsenkipy tyunmė ka'aj ntyimynyėė'mėnt ku yė ka'aj tyimypyutėk'ė. Nay[ė]te'ntsėtėn yė *meskal** ku yė'ėpėj tuktajkė'ėtė, *mėskäl** pyėtsimy. Nayė'ėj tyapatpėjkėtėp ja tu'ujts määtėn yė *mėskäl** kyi'iy män yė *mėskäl** pyėtsimy. Jate'nts yė tsenjä'äxy tyuny. Jaatėn yė kyajtuny ku jė *gasto**, ejxėm atėm *nkästėjtuu'nyėntė**, mėjjotmay. Jaatėn ka'aj yyėkwä'äny. jate'nėtėn jė ayuujk ku yė ka'ap 'yėyė, janytsy wee'xp janytsy jėkujkp. Jatėn'amypyėtėn yė tyėkäjtsmė. *Pėrėj** tunp, ka'apėn ntyimywyää'nėnt ku yė kyatyimytyuny. Ja'aj ku jate'n tėkatsy, pėn yė'ėpė tyunk'äjttėp, yė'ėpėjtunk. Jate'nts yė tyėktuntė jate'n yė tsyopääty. *Pėr** yė tseen nayė ka'ap jė kää'mäjk. Tyimykyė'm yė awėnkujk njä'äxėnt yė kää'mäjk kė'm yė awėnkujk nyėktuu'nėnt atėjkjėėjty, kää'mäjktė'ėts.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="529.808" endTime="531.692">
<Sync time="529.808"/>
<Who nb="1"/>
Jate'n teety
<Who nb="2"/>
Tėėpy yė'ėj ka'aj yė kyajtėy.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="531.692" endTime="741.736">
<Sync time="531.692"/>
Tsujkėtėn yė kyajtėy tsujxkėn yė nka'ėyjyää'[wa']ėnt, *pėrėj** nėmėti'ipė tsujxk kyatyimytyėpyiky. Ejxėm jė yė tseen nay[ė]te'n ka'aj tsujxk tyėpyiky. *Pėrėj** jaaj, ku kya'ity jya myėku'uk mėti tė'ėts. Kuts ja tėė ja jėėn nyėkmėjėnyė, jajp ja tė'ėts may tėė nyäxkä'kxnė jėts ja tsujxktseen njėnpėjk[a']ėnt, jaty'ė nay[ė]te'n yya'ppiky, ka'aj yė jyėky'ė.
<Sync time="552.004"/>
Tėts yė nay[ė]te'n n'ijxy. Patyėtėn ėy wa'aj natyukmatowė nyaxy. Tėė n'ijxy, sääj ja majjää'tyėjk ja tsäjääm ttėytyė. Tėts'ėn mut[s]ykyė ntsajjämtėyy, mėėtts jė nteetytyė, ntey'amėjtė, ntsėkumtė. Jate'n 'yijty jė majjää'tyėjktė, ku *kėmuunytyuu'nėn** ku tiij, natyakuwää'nė[yė]tėp ja pu'uxėjtk ja pu'utäjk. Natyakuwää'nė[yė]tėp ja tsäjjämtėėky, natyakuwää'nė[yė]tėp jė kipypyoo'tk. Pėn nėjkxtėp kipypyoo'tpė pėn nėjkxp pu'utäjpė pu'uxejtpė.
<Sync time="581.042"/>
Pėnts natyakuwää'nė[yė]p jėts ja tsajjäm ttė'ėtyėt. Jate'n ja majjää'tyėjk 'yijtytyė. Tėts'ėn n'ijxy, tėts'ėn ja nteety xuk'ijxy mutsykyė, jėts ja jääm ttėytyė. Nayė jajp ėjts ja tsäjämjut ėxyäm nmėėtė, mäts mėti'ipė nmatyakypy. Paty'ėte'n, jate'n ja tsyėky'ė, natyukjää'myats'ė natyukmatowė pėnė janytsy pėnė tiy ku jate'n ja ääw ayuujk yyėkyaky. Kuts nnėė'mėnt, *pės** janytsy jate'nts ja'aj, jate'n ja majjää'tyėjk tėė 'yettė.
<Sync time="604.917"/>
[Ė]xyäts jė nwä'äny [ė]xyäts jė nnėkajpyxy
<Comment desc="es ambiguo la particula jė, si se refiere a determinante o pronombre"/>
, nay ėxajp ja tsajjämjut, määtėn ėjts ja nteety ja tsäjääm ttėėtyėėj, nay ėxajp ja ėxyäm. *Pėr** jate'ntsėtėn ja tseen ttajtėytyė, ja'atėn ja ..., jajp ja tsäjämjut tėė yyėktäjy määj ja tseen majpyxy jėts ja tseen jajpyė may yyėkpėėty. Ja'atsėtė'n, tėkėkxėėw tėkėktsuuj, jate'n ja tsäjääm tyėy. Jate'nėtėn ja tsäjääm tyėy jėts ja tsäjääm pyėtsimy.
<Sync time="629.178"/>
Tanėjpääty ja'aj, nėwėnääk ja ttajmuktė nėwėnääk ja ttėytyė. Jate'nėn ja tsäjääm yėk... tyėktėytyė. Jate'ntėn ja majjää'tyėjk 'yijty kyutunk'ättė, kutunkkėjxpėn ja jyaty ka'apėnan ja nukoo. *Kėmuunytyuu'nėn ja ttejtė *kėmuunytyuu'nėn ja xyėėw kun ja jate'n natynyėjpäätė, 'yijty ja ..., nayjyaaj ja nyėkutunk mėti'ij ja nyėkäjpxtėp mėti'ij ja nyė'ayė'ėtyėp, mėti 'yijty ja majjää'tyėjk tyejtėp *matryäl komisyonk**, jate'n ja yyėkxėmė'ėy.
<Sync time="655.265"/>
*Matryaäl**, ja'atėn wėntsėn ja'atėn jėp'äm jėtsėn mėti *komisyonk** ja'ats yyėk'ana'mtėp, ja'n jė jää'y 'yayė'ėtyėp ja'n jė jää'y tyukmatootėp. Pėn tsajjämtė'ėtyėp pėn pu'utäjtėp pu'uxettėp, pėnts kipypyoo'tpėtė, pėnė tijaty tyunkts sääjaty ja tunk ujk ja'ats nėjkxtėp tsäätäjpė jėts ja *dominkėxėėw** tpääty.
<Sync time="675.813"/>
Jää'y *'yatsmis'ättė**, *misė'äjtpė** nyėjkxtė. Kuts ja kyixy ja *misa** jėts ja nyėjkxtė tsäkiipyė. Tsääj ja t'atspakė'ėtė tsääj ja t'atspatsėmtė ujk keetsytyoo'kpė, nyėjktė. [Ė]xajp *santtė'anė**, tiij yė näxwii'nyėt tjäjtp, [ė]xajp kuuty'ėx'ajpy yyėktijy, jajp ja täjk jajp ja *mayut** t'atanėtė ja tuu'yė'ėpyė. Jajts ja pu'uj ja t'ukpanuuktė, jajp jė tuktsempė majtsktsempė. Pu'uts[ė]n ja xėėw. Käjpxė ja yyėkjä'ttėp, jate'n ja majjää'tyėjk 'yijty nyännkytyunyėtė jate'n ja jyujky'ättė.
<Sync time="704.805"/>
Patyts ėjts jate'n nnėkajpyxy yė ääy yė kipy. Jate'nėtėn yė yyėktajkujky'aty ujk jate'nts yė yė xojkipy. Yė'ėj ntejn [ė]xyämpäät tyuu'yė'ėyy. Ka'apėtėn määj pėn *ttakaptän'äty** ..., jate'nxė atėm jė n'ayuujktė njujky'äjtėntė, ku *kaptän** ku kutunk *gyästėjtuntė** ka'ap ja tseen määj, tum xojjä'äxyėn mujkp tum xojkipy'ėtėn tunp. 
<Sync time="726.108"/>
*Pėr** jate'nts ja tseen, ka'ap ja nukė ntyimy'apajxėnt, tumpėtėn ja jate'n sääj ėxaaj tėė nnėkajpyxy. Ku ja *mėskäl** ja ttapėtsimy, ku ja ja jää'y ja tnėjtėytyė jėts ja ju'uy tyėkpėtsėmtė jėts ja pujx yyėkkä'ätsy. Yė'ėtsėte'n, jate'n yė tyunk yė'ėmė.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="741.736" endTime="751.433">
<Sync time="741.736"/>
<Who nb="1"/>
Jate'n teety. Jėtsėmts yė yė ..., ku yė tsäjääm tyėy, tijä'äxy yė yyėktunypy?
<Who nb="2"/>
 Oypyė tyuny nay[ė]te'n. Jate'nts mee nmė'ėy ....
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="751.433" endTime="756.87">
<Sync time="751.433"/>
Tėts yė nnėkajpyxy yė tsäjääm, jajp yė tsäjämjut yė ttäjtė määj ja tseen majpyxy.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="756.87" endTime="767.107">
<Sync time="756.87"/>
<Who nb="1"/>
Yė tseenėn tunp.
<Who nb="2"/>
Jėts ja tseen ..., jėts ja tseenėn yyėkwėnpapėėty, ja'atsėn ja tsäjääm tyajtėėpy, ja'aj xėnaxy tsunaxy ..., jate'n, nėjuunė ja kya'amėjk'ė
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="767.107" endTime="1019.13">
<Sync time="767.107"/>
Ku myėtėkėkxėėw myėtėkėktsuuj, jėpy ..., yė'ėj, yėkxon mė xjää'tyä'nt. Myėtėkėkxėėw myėtėkėktsuuj, jėpy'ė ..., *kumė** wyėntsunäjxtėp ja'aj. Jėts nay[ė]te'n ..., jaaktyimy'ėxajp jawaanė kyajka'pyxy; ejxėm ku je ..., ejx!, ejxėm ku jė pujx'atse'et ejxėm ku jė xuu'ny, nėjtiij jajp xkamėėt'ätt ku mnėjkxtėt tsäjjämtėėpyė, nėjtiij. Nėmääj ja pujx'atse'et tkamėėt'ät[t], jate'n jė majjää'tyėjk 'yijty jė wyet'u'nk kyėėtstė. Pujx'atse'ettyėėjky
<Comment desc="raro, que no ocurre un proceso de palatalización"/>
, ja'ats ja tya'akuu'pmujktėp. Ka'ap ja'aj, ka'ap jė xuu'ny, nėjtiij kyayėkmėėt'ätt, wėnettsėn ja tsäjääm tsuj tyėy.
<Sync time="808.158"/>
Jate'ntė ja tsyunäxtė, kyeetsy ja t'atswetstė. Jayėmtsėn yė'ėpė ka'aj yyėkjää'tyėkėy ja tsėnää'yėn, ja et ja näxwii'nyėt t'amėtowtė ja *permisė** jėts ja tsuj ja tsyäjjääm tyė'ėtyėt. Kyeetsy ja twetstė kyėėtsy ja 'yuu'ktė
<Comment desc="el nominal keetsy dispara dependencia y 'yuuktė estį mal conjugado"/>
, yėkjujky'äjtpė tjää'myatstė. Jate'n ja twėntsunäxtė.
<Sync time="823.796"/>
Kutsėn ja nay... ja nääjx tyėėnyäjxnė nay[ė]te'n, *kumė** [ė]xajp ja tsentsujxk tajpootė, kuuyėts ja jajp ja amuum tkuwėjpep'ė jajp jutjėtypy, *pėr** tyimyya'pėn[ėm] tyėpiky ejx[ė]m jė ukytsyeen, *kumė** tėė ja nääjx 'yänpėjknė. Ku myėmajts[k]xėėw xyėnäjxnė, myėtuktsuuj nyijkyxy tyėėnyė, [kum..., ka'aj ...]
<Comment desc="no se distingue claro la producción"/>
, nėjuunė kya'ėėky ja'a[pė]jėėn. Kuuyė tyėpyiky, *pės** tsunäxpėnt ja jate'n pyume'mt.
<Sync time="849.238"/>
Jėts ja nääjx 'yänpėjkkėjxnė, jėts ja tsääj jajp ja ..., määj tėė txenyė, nayė xenyxė ja ttejtė ja tsääj, anėtėkėėk ja t'atenymyuktė tum yėnytsyääj jėts ja jate'n tyanė jajp. Jajpts ja tnawää'tėk'ėtė, pejkyėty yėkxon tyėk'utstė tyėk'utstė ja jut. Tum a'ejxė ja yėkxon tyėk'ėyėtė. Kuts t'apėjk'utstė, tėts ja yėkxon *t'asekurääjrėtė** ujk suts[oo] jajp ja jėnts tyanė ja tsääj. Jajpts ja jėėn ttapajpėk'ėtė.
<Sync time="874.923"/>
Kuts ja myėtėkė ..., yė'ėts ja ntijpy ja jaaj myėtėkėktsuuj, jėpy'ė, jats t'ejxmätstė ku jajp pyėtsėmnė ja jėėn jajp jut'aki'py jajp kaxi'iky ja jėntsapäjknė, ja tsääj jajp kyaxė'knė. Jėts ja tjuuttė, *appenė** tjuutė, nayė kipykyėjxp ja tyėkpėtsėm'ooktė ja tsääj mėti jėntsapäjkėn kaxė'kp. Jėts ja ttsoxtė, tyimytsyojxtėp ja'aj, jaaj tkontä'äktė awä'ätstuujy. Kuts ja 'yity, pėnė tėė jyanytsytyėy ja tsääj tėn ja jyanytsytyėėnyaxy. Mėti'its tėė tyėėnyaxy jėts ja jati'inyė tyimypyu'kxkixy jati'inyė mi... mi... ejx[ė]m jė tsajpminykyė'ėj, jate'n ntyimyjyää'kyuk['a]'ėnt, jate'n.
<Sync time="910.696"/>
Kuts ja xjėxt, yėte'n xnėxäjėt, nukė jäämnė. Nukė yuu'nk ja yėte'nnė, tänėp jė mkėjtsä'äx kaxi'iky. Mėti'its ka'anėm, ka'aj, nay'amuum ja tsääj, ka'ap ja xyatėty ka'ap ja tiij; wa'anėmtsėn ja'aj ėy ėy jyääktyimyyėkjėnpatpėk'ė, tukjatsyuujėnet ujk jė kootsėnė pyat'oo'knėt, myėtėkėkxėėwpėjtsuuj ujk myėtėkėkxėėwpėjxė... tsuuj koots tyėkpat'oo'nėtė. Ttsojxkojmėtė 
<Comment desc="analizar por qué el verbo tiene un marcador t- dependiente."/>
 jatėkoojk jėts ja t'ejxtė, tėėj. Mėti pojėn tyimy'axatojtpäjkp, nukė yuu'nk, tėts[ė]n ja tyėėnyaxy ja tsääj.
<Sync time="939.978"/>
Jats tyėkpat'oo'knėtė, tpatkää'ptutkėjxnėtė. Ja jėntsapäjk, wä'äts tyėkpėtsėmkėjxnėtė
<Comment desc="Una muestra clara de disparadores de dependencia"/>
. Jėts jė ..., *kumė** tėts ja t'a'ejxėtė määj ja jä'äxy jajp tkupėk'ėtė, jajp ja mėjtsääj nay[ė]te'n, wėne'n ja yėkxon tėė tta'atenytyė. Jėts ja t'apojtstėkėytyė, tyimyyėk'atujkkėjxtėp ja yėkxon.
<Sync time="958.139"/>
Kuts jate'n ja ..., pėnė juunė ja xyaa'mkėtä'äky ja tsääj pė ja'aj kuxė ..., tėxė tyėėnyäjxnė ja maytsyääj. Jaant ja kyė'eepxxėėw kyėmajkmojkxxėėw, pėnė juunė ja t'ejxtė, jėė'. Tėn ja ntejėn ..., tėė ja nyäxpu'kxnė ja tsääj, wä'ätsjäämnė jajp tėė nyäxkėtäknė näjxkijxypy. *Kumė** apėtsyts ja'aj, ka'ap ja kyo'opėtsimy ka'ap ja tiij. Jėtsėn ja twa'atė jėts ja t'ejxmätstė, jate'n ja aki'ijy, tėė jyėptäknė. Tėė ..., tė[ė jaj]p ja nyäxpu'kxnė.
<Sync time="986.99"/>
Jawėne'nts ja tjääkyėktää'nė? Tėė ja tnėjäwėtė, mämts ..., sutsė t'atsyėk'äwä'ätst ja jut. Wä'ätsjääm jajpnė wä'ätstsäjäämnė. Jėts ja tnatynyėjpäätyėtė
<Comment desc="hay elisión de una vocal t-nay-taj-nėj"/>
, nėwėnääk ja tėė ttėytyė nėwėnääk ja tėė ttajmuktė jėts ja tnatynyėkėjpxtė, kėtukkatsy. Jate'n ja majjää'tyėjk ja tkäjpxtė kėtukkatsy *kėmajkmajtsk'armuun**. Jate'n ja tsäjääm ja nyatsnėkėjpxė namajtsk nėtėkėėk, nėwėnääj ja tėė ttėytyė. Ja'ats ja jam 'yatsjujktėp jam Tėk'äm.
<Sync time="1013.368"/>
Tėts[ė]n ja nyanyėjwä'ätsėtė, tukjumėjt ja *kyėmuunytyuntė** jate'n. Jate'nėn ja majjää'tyėjk tkäjpxtė.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="1019.13" endTime="1023.783">
<Sync time="1019.13"/>
<Who nb="1"/>
Nakyė'n ja t'uktsėėjmjė'knėtė pėn ja tėė ttėyy.
<Who nb="2"/>
Nakyė'm nakyė'm, nakyė'm ja'aj, nakyė'm ja tkėyäktė.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1023.783" endTime="1065.259">
<Sync time="1023.783"/>
Pė [ė]xajpxė apiky ja pu'utäjpė pu'uxejtpė, ja'ats ja tyunkjėėjpėtėp jėts ja tsäjäämėt xėnaxy tsunaxy ja tėė tmė'atė'ėtstė ja jya'aj, nay[ė]te'n. Kuts ja tėė xyeemy, nakyė'm t'atsjuktė jam. Tukjumėjttsėkėn ja jate'n kyajpyxy, jate'ntėn ja majjää'tyėjk tkäjpxtė, tukjumėjt ja kyėmuunytyuntė tukjumėjt ntejn ja kutunk mėėt nyapyutėk'ėyė pėnėn jėp'ämtė, jate'n.
<Sync time="1045.067"/>
Jate'ntsėn yė'ėj, yė'ėpėjkipy tyuny. Tė'ėj ėxaaj yėkmatyäkp, yė xojjä'äxy yė xojkipy ujk nay[ė]te'nts yė tseen, Tseen, yė'ėtėn jė tsäjääm tyajtėėpy sääj nwä'äny. Määj tseen majpyxy jėts ja jėp'ijxy jajp tyėkkėtäwtė, jėp'ijxy jajp tkujpėk'ėtė. Ja'ats ja tsäjääm tyajtėėpy. Ejxts ja nwä'äny nay[ė]te'n, [ė]xaaj *mėzkäl** nay[ė]te'n ttapėtsimy, nayė tseen.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="1065.259" endTime="1076.143">
<Sync time="1065.259"/>
<Who nb="1"/>
 Sutsėts yė ..., ku yė'ėj nayėte'n xjaak'uknėnyėmatyä'äkt, sun yė kya'pyxy sun yė ttėytyė ujk sutsėn yė tyėktuntė kun ja *mėskäl** pyėtsimy?
<Who nb="2"/>
Njėjėj.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1076.143" endTime="1172.451">
<Sync time="1076.143"/>
Me'... wa'axėn yė tseenmė, *kumė** jajp ja *mėskäl tėė yyėknėtäjė, mėjjut, määj tsääjts kyi'iy, mėjjut ja'aj. Japts ja tsääj yėkxon tėė yyėkta'okwä'äp'ėmyė ja mėjjut. Tėė ja tnėjäwė mäpäät, wėne'n ja tsääj kyėjxpė jėts ja tsenjä'äxy jajp tkujpėk'ė ja tsenjä'äxy yėkxon tnėjtėtyė, ja tsääj yėkxon yyėkjėnnėjpiky yyėkjä'äxynyėjpiky
<Comment desc="desde donde viene el disparador de dependencia"/>
. 
<Sync time="1097.784"/>
Kuts ja nay[ė]te'n t'ejxtė jė ..., *wenė**, ka'ats yė yėkxon ntyimy'ijxynyėm pėnė wėne'nėn yė jeky tyėktėytyė. Ja'ayė ku nyėmtė kuk wä'äts jėntsapäjk ja tsääj tėė tyėpyėjkkixy jajp ok'ajpy. Jėts ja ka'aj t'ukjėnnėjpėjknėtė. Ja'ayė tjuu'tkėjxnėtė ja tėėtyuk *pėr** wä'ätsjėntsapäjk ja tsääj jajp tėė tyany. *Pėrėj** ėxaaj ja tsääjts 'yawijxy ėxaaj ja tsääjts 'yawijxy
<Comment desc="a saber por qué se repite la frase"/>
. Jėts ja tjuu'tkėxtė ja tyėėtyuk tukki'iyė jėts ja tsääjts jajp tkujkiyėtė. Tėė ja tnėjäwėtė pėnė wėne'n ja 'yutsy ja jut.
<Sync time="1125.728"/>
*Pėr** tum ėxajp, tėė ja ujts'ääy yyėktsėmujkmė tėė jė nääjx yyėktäjmė, tum ėxaaj 'yawijxy jut'aki'ijy. *Y ...hora**, kuts ja wye'ey jats ja tsääjts ja tkupėjkėkyėxtė jėts ja wa'aj ja ujts'ääy ttanėjpa'antė, ttanėjpa'nkėxtė yėkxon, mämts jėts ja nääjx ttanėjjaaptė jėts 'yatukkixy, tnäxnėjtäjkėxtė. Jajpts kyi'iy ja tsääjts jate'n.
<Sync time="1149.67"/>
Tuktsuujk majtsktsuuj, pė wėme'n ja tyėk'ettė? Jėtsnėm ja tnėjtäjtu'uttė jatėkoojk. Tėė ja tsääjts jajp yėkxon kyėnäjxnė. *Pėrėj** ja tsääjėtėn jajp yėkxon jėntsapäjkėn. Paty ..., *kumė kė'myė ja tsätsu'nk xye'kyxy ku ja tsujxk tsujxk 
<Comment desc="repetición"/>
 tyėk'ė jėts ja nyėj'ėė'tspėjknė jėts jajp ja kė'm ja jajp tnejnė nyänykypyujxykyėyė, *kumė** jėntsapäjkkijxypy ja tėė yyėkkixki'iy. Jate'nts ja tsääjts kyi'iy.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="1172.451" endTime="1289.6">
<Sync time="1172.451"/>
<Who nb="1"/>
Ti'ujts'ääyts ja tya'apä'ntėp, ti'ujts ja jate'n? Ja'ats ja tyanėjpa'ntėp.

<Who nb="2"/>
Kuxo'ox'ääy ujk kaa'm'äjk'ääy, yė'ėj. Yė'ėj tsyėmmujktėp, Yė'ėj tsyėmmujktėp. Ja'ats ja tyanėjpa'ntėp ku tėė tyėjk'ėkyixy ja tsääjts. Ja'ayė yėkxon ttanėjpa'ntė jėts tnäxnėjtäjtė jėts 'ya'tukkixy tukki'iyė
<Sync time="1189.964"/>
<Who nb="1"/>
Jėtsėmts teety yė ..., mėti'ipėjtsääjėtėn tsäjäm'ėė'yėp ujk yėktsäjämtėėpy? Mėti'ipėts ..., ja mėti'ipėts ja tsääjts yyėktunypy, tyajkiipy.

<Who nb="2"/>

<Sync time="1200.302"/>
<Who nb="1"/>
Tėkatsyjyatyts ja nnatsjäw[ė]?
<Who nb="2"/>
Ka'apėmts ėjtsėn mėti nnėjäwė pė mėti tsääjėn ja'aj? Ku nnėjäwė, ja'aj kux[ė] yė tsääj [...] mėti tsääj jayėkpėktäkmė[p], pėjp, pėjp. Kuts ..., kuuyė 'yänpiky jėts jaty'ė 'yajpėjpaky. Pė mėti tsääjtsėn yė tyuktajkėėtėp? pė ka'ats yė njaynyėjäwė yė'ėj.
<Sync time="1216.563"/>
<Who nb="1"/>
Jėtsėmts yė ...?
<Who nb="2"/>
Tim yė tsäjämtsääj
<Comment desc="dos veces taglutinado tsääj "/>
, wa'axė yė'ėj wė'ijxy, wä'ätspoop, wä'ätspoop ja tsääj. Ku ja ntajpu'[uja']ėnt jėnts, ėėkykyonė tyajpu'ė, kyaxi'iky
<Comment desc="raro dos verbos"/>
. Mėti'its jajp janytsy tsäkeekėmėėt tsämänp, ka'ajtsėtėn ja tyėy ka'ap ja tyėnyaxy. nay[e] wė'ijxyėtėn ja'aj, paty[ė]n ja tsäjämtsääj tyimytyejtė. ja'axė ja majjää'tyėjk ja ttejtė, tsäjämtsääj.
<Sync time="1236.457"/>
<Who nb="1"/>
Mää'mypyts ja'apėjtsääj yäm jyaakyėkpääty? Jaakjaatėn ja yääj?
<Who nb="2"/>
Yää'amypytsooj, yää'amypy. Ėxajp ja'aj. [Ė]xajp ja'aj, määtėn ja ėė nteety mėėt oj ..., jaayėpxėn ja ..., ja mutsykyė jate'n njanytsy'ukpajki'iy, wėnė'n ja xmay. Kun ja oj ..., jajp ėėtėn nwe'ey, ėxajp ja tsäjämjut ėxyäm, ėxaaj nmatyä'äky, nay[ė] ėxajp ja'aj. 
<Sync time="1250.482"/>
<Who nb="1"/>
Tiij jajp xyėėw yė et?
<Who nb="2"/>
Jey? x... wa'ėmts ėėts [ė]xaaj ntijy Jatsymyänkjėyė'ėy, [ė]xaaj *puentejnėjkijxy**. Jajp ..., jasptsėn tėė nyeeky.
<Sync time="1258.688"/>
<Who nb="1"/>
Jajpxėn ja jate'n yyėk[...] tyėy ja ja tsääj ja jääm.
<Who nb="2"/>
Jajpxė ..., jajpxė ėėn ja tsäjääm ntėy, jajpxėn ja nteety tyėk'ėyėtė ja tsäjämjut. Nayė ėxajptsėn ja ėxyäm, ejxtsėn nwä'äny. nay[ė] ėxajp ja'aj.
<Sync time="1269.285"/>
<Who nb="1"/>
Jėtsėmts teety yė wa'amė ku yė *teejės** 'yėė'yėmyė? Nayė jä'äxyxė yė tyajkii'py. Tijä'äxyts ja tunp? Jėė'. Mnėjää'wėpė, tiij ...?
<Who nb="2"/>
 Nay[ė] jä'... nay[ė] jä'äxy. *we...**, pė tijaty ..., pė tijaty yė jyanytsypyėktäktėp pė ka'axė tėė njanytsy'ijxy. Ja'aj kuxė wa'amė yė *tejas** n... nayė nääjx twė'ejxtė määj yė nääjx ėėky, me'etsynyääjx.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1289.6" endTime="1336.301">
<Sync time="1289.6"/>
Ejxėm ja me'etsynyääjx .... [Ė]xayėmxė yė me'etsynyääjx kuwänė yyėkkajpyxy nay[ė]te'n. Ė[y]tėn yė muutsy kya'ėyė *pėrėj** ėė'yėp. Määj tė'ėts, jėts ja yėkxon txėpentė jėts ja yėkxon t'axettė. Tyimy'axejtp ja ėėkykyonė. Ja'atsėn yėkxon yėkmaayė'ėpy, tukki'iyė ja tsääj tukkki'iyė tpėjkkėxtė jėts ja tnėjkujtspattė. Ja'ats *yyėkteejėskojtėp**, ja'aj.
<Sync time="1310.06"/>
Jayėmtsėtėn nyėmtė kuk yė *burrėjti'iny ja mėėt. [...] *kumė** ka'ap ja myajaty'ė ėy ja jyajtėnyaxy. Kutsėkėn yė kipy'axaa'k muum tjapėktäkmėtė ėėky, ja'aj kutsėk yė kipy tėpyėjkp jėts ja tyajtėtyutnė. Jan'amypy, jate'n tė tnėmatyäkmėtė yė'ėj.
<Sync time="1325.975"/>
a *burrėjti'inyxė, nukė wayx[ė] ja'aj nukė pu'uxėnxė ja ntejėnmė ku ja ttajwop'ėtė. Ja'atsėkėn ja pyėktäktėp ja *tejas**, jate'nėn ja twa'amėtė tpojtsmėtė. 
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="1336.301" endTime="1340.506">
<Sync time="1336.301"/>
<Who nb="1"/>
Jėė'.
<Who nb="2"/>
Jatė'n'amypy yė'ėmė. Kuts yė'ėj jate'n tyėk... tyėk'ėyėkyėjxmėtė ja'aj.

</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1340.506" endTime="1405.051">
<Sync time="1340.506"/>
Ėxaayėmts yė pu'ukėjmyė, mäįj ja wa'aj ja kipy jajp tėė ttsatstė, säm yė *tejas** ėxaaj. Ku ja ..., ku ja txėkuktė kipykyijxy ujk näxkijxy, pė män ja tna'atė txėkuktė ja'aj. *Kumė** jajpts ja *myoldu'nk** ja'aj jėts ja twe'ey tyėk... txėkujktėwtė ja *molde** ujts jėts ja ..., ėxyäts ja t'awijxy ja kipy, yääj ja'aj mėti'itėn tėė ttanėtsats'ė, säm yė *tejės** ėxaaj tėė tyi'itsy. Jate'n.
<Sync time="1367.454"/>
Jėts ja pu'uj, pu'uj ja yääj tėė tta... ttawėnwėjtė yääj. Yän ja [...] pė määj? Jėtsėk ja pu'uj ja mėėt yėte'n jäjp tkėxjėtity jajp kipykyijxypy. Jėts ja ėxėm tkityä'äky, mu'... muutsynyėjkijxy tkėtyä'äky, apiky. Apiky jė mo'nts apikyts nyėk'ėė'ya'ėnt yė mu'... muutsy. Jate'n.
<Sync time="1382.869"/>
Kuts ma 
<Comment desc="descifrar ma"/>
jate'n t'atskėtyä'äky jėts ja ja'ayė tpatjėtėjttu'uty. Kum ja pu'uts jajp yuu'nk ntejn jėtėjtpėtsėmp ja kipy. Tėė jate'nyė tyany säm ėxaaj yė *tejas**. Jate'nts yė tyėktė'ėtstė.
<Sync time="1393.057"/>
Kuts yė tyėtsmė nay[ė]te'n yėkxon säm yė muutsy tyi'itsy jėts[ė]n yė tyėkkė'ėtė. Jėts tyėkkė'ėtė nay[ė]te'n.
<Sync time="1399.856"/>
Jate'nėtėn yė tyėk'ėyėtė ja majjää'tyėjk, ja'aj ku ka'aj yėkxon ntyimy'ijxy pėnė tiij yė tyuktajkėėtėp, pė tikipy?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="1405.051" endTime="1405.682">
<Sync time="1405.051"/>
Jate'n. 
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1405.682" endTime="1414.25">
<Sync time="1405.682"/>
Njėė', ka'ats yė *ese** ka'ats yė tėė n'ijxy yė'ėj.
<Sync time="1407.741"/>
Yė pujxkä'tspė tėė n'ijxy ku yė tseen... tsenju'uy.
<Sync time="1410.66"/>
Jėts yė *mėskälėjpėtsėmpė**, tseen tyuktajkėėtėp.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="1414.25" endTime="1438.169">
<Sync time="1414.25"/>
<Who nb="1"/>
Jėtsėmts ..., jėtsėmts teety ja ku ..., tėts jate'n njaakmatėy ujk ja ntety'amėj ja nmėjteety 'yijty xjaaktamėmatyä'äky sutėn ja 'yijty ja jėėn myėjė. Pė ka'axė '[y]ijty jate'n jė jėėn myėjė säm yäm myėjė ja jėėn. Pė tėė mejts ja xjaak'ijxy xjaaknėjjäwė?
<Who nb="2"/>
Jėėj, jate'nts yė [ė]xaaj, n'ėėj, jajaj njėjėj
<Comment desc="producción nasalizada"/>
.
<Sync time="1433.959"/>
<Who nb="1"/>
Pė ka'axė teej.
<Who nb="2"/>
*Kum** ka'aj 'yijty jė *seriyė** teej. Ka'axė *seriyė** teej.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1438.169" endTime="1463.326">
<Sync time="1438.169"/>
Jääk jaaj tėė 'yity, ja jyäwė *seriytė**. *Sėriyts[ė]n ja nkäjpxt, jėnpujx ja ttejtė, jėnpujx.
<Sync time="1445.009"/>
Tumpujxu'nk ja 'yijty, mutsykonė, yėkxon yėte'n, *cuadräätė** yėte'n. ja'atsėn ..., namajtsktsėn jyäwė ja pujx, jate'nyėm. ka'axė tsääj myayė. Ja'ats ....
<Sync time="1455.679"/>
Jats ja wa'amė, *kumė** jats ja yukkipy 'yijty,[ė]xem muum tun'akė'm jėts jajp ja yukkipypyu'utyjyėtypy pyėtsimy ....
</Turn>
<Turn speaker="spk3 spk3" startTime="1463.326" endTime="1469.589">
<Sync time="1463.326"/>
<Who nb="1"/>
Tėė njää'tyėkėy, [...], tixėk ja 'yijty txėmo'otė? Yeso 
<Comment desc="se conoce como yesca"/>
, kipy... kipyjyėtypy kipypyu'utyjyėtypy. 
<Who nb="2"/>
*Yeso**.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1469.589" endTime="1502.847">
<Sync time="1469.589"/>
Nukė pijxyėm nukė pijxyu'nkėm. Ja'ats ja ..., pėkpäät ja tjäwė ku muum tpäättė jėts ja tkonmuktė. Kuts ja tmėjä'äty tyėjkjėtypy jėts ja tkoojnji'iky ja t..., t'apettė, tė'ėts ja tyėk'ettė, tė'ėts ja 'yity ka'ap ja nyiky'ė.
<Sync time="1482.643"/>
Kutsėn ja yyėkjėnmėjė[w]yä'äntė *pėr** ja'ats myėwėtejttėp ja pujxu'nk mėtits ėxaaj n'atunnajxypy, ja pujxu'nk. Ėxäts ja *yėsė** ja kyonė yėte'n jėts ja pujx ja t'awojpmuky yėte'n jėts ja jėntsuu'kyxy tsėpyiky jėts ja jaty'ė jyampiky ja *yeso**. Jate'n ja jėėn tyėkmėjėtė. Ja'atėn *syėriy'äjttėp. Patyts ja nnimy, ka'aj *sėriy** 'yijty teej.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="1502.847" endTime="1513.932">
<Sync time="1502.847"/>
<Who nb="1"/>
Oy ė mėti kipy? Yė xojkipy.
<Who nb="2"/>
Jate'n. Kipypyu'utyjyėtypy ja tjuuttė ja'aj. Oy yė yukkipy, xojkipy yukkkipy. Jėė, ka'ap yė wya'aj pyėtsimy *yėsėjmėėt yė tsenpu'uty. Ka'aj, xojkipy.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1513.932" endTime="1537.689">
<Sync time="1513.932"/>
xojk..., jajp 'yijty muum tukmėjpėtity tpäättė. Tsujts[ė]n ja yyėkjäwė. Jėts [...], yėkkoojnjė'kp ja'aj. Yėkxon t'apettė, tė'ėts ja tyėk'ettė.
<Sync time="1521.93"/>
Jėts ja jėnpujx, mėti ja jėnpujx ntijpy, ja'ats ja jajp myėėt'äjttėp. Natyuk'anuu'kxėtėp ja'aj ku ja pėn tkamėėtė. Jate'n. *Pėr** jaatsėn ja *yesu'nk yė tkontä?äktė yėte'n jėts ja pujx jaaj jėts ja t'awojpmuky anmajäw jėts ja jėntsuu'kyxy wyėjkė'ėy jėts ja jaty'ė jyampiky.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="1537.689" endTime="1557.747">
<Sync time="1537.689"/>
<Who nb="1"/>
Jėts ka'axė ja wėnjaaj wėntsojk ja jėėn myėjė säm tėn yäm myėjėnyė. Pė [...].
<Who nb="2"/>
Jate'ntsėn ja jėėn 'yij[ty] myėjė. Kä'äp uu'nk. Paj... pa jaaxė ja wa'aj ja mėjyukkipy, xojkipy. Ja'ats ja jyėnkii'yėtėp, ja'ats jėn'eeeejtp. Xėnäjxp ja kya'kyxy, tsyunäxt. Nay ja'aj japom wėxėjkp. *Pėr** jajpts ja kyėjxkojmė, wenkpė yyėkjėpkiyė, jyėptėė'yėkyojmė.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1557.747" endTime="1587.896">
<Sync time="1557.747"/>
Tėts ja mutsykyė njaaktyimy'ijxy [ė]xem Jut'äm, patytsėn ja ka'pyxy njää'myetsy nay[ė]te'n. Ja kipy kipy ja'ayė yėkjėnwėė'np *kumė** jam ja kipy pyėjknė.
<Sync time="1564.9"/>
Jėp'ijxy ja jyėpkä'kxė. Yėkxon ėėtsėn xėnaxy njo'kxpiky. Jan ja tsapijxy jate'n? Pė ka'axė.
<Sync time="1570.762"/>
Wyantijpyxėn nukė kėw... kėwėnkonmuky'ė njo'kxpiky, tėts jyäwė nmä'äy'oo'kpiky, njo'kxėk'ė jėts jate'nyė ntam... ntemjėmpity. Jxx ntapoo'kpėkkojmė jėts jė nwäjkkuk'ė, [ė]xats ja jėėn, jate'n.
<Sync time="1581.043"/>
*Pėr** jate'nts[ė]n ja *yesė**, ėjx[ė]n ja njanytsywyä'äny, yukkipyjyėtypy ja mėj, muum yėkxon yėte'n ja *yesė** jajp tsyaa'nė, kipypyu'uty'akujkypy.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="1587.896" endTime="1606.682">
<Sync time="1587.896"/>
<Who nb="1"/>
Oy mėti xoj? Yė mėj... yė mėjyukkipy, yė ... tum ja xoj.
<Who nb="2"/>
Jate'ntsėn ja 'yijty ja'aj. Nyiy... paty ėmts mėti xoj *pėrėj** yukkipy, tum ..., tum xojkipy. Jėė, xojkipy, xojkipy.
<Sync time="1596.333"/>
<Who nb="1"/>
Jėtsėmts yė tsääj, ka'aj yė mėėt tėė jyaaktuny? Jėė', ka'ap yė mėėt 'yijty yė jėėn myėjė?
<Who nb="2"/>
Jate'ntsėn ja 'yijty, *yėsė** tjanytsyxyėmo'otė, [ė]xaaj njää'myetsy. Yė tsääj? Ka'apėmts ėjts uu'nk, *wenė**, ka'aj ntejn määj tėė n'ijxy yė'ėj.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1606.682" endTime="1641.708">
<Sync time="1606.682"/>
Ja'ayėxė njää'myetsy ku ..., pė tin ja ka'ejtp, pė myėpujx[ė]n ja jatu'uk? Jėts ja nteety ojts tja'ijxy, nayjyam mäts[ė]n ėxyäm njää'myetsy ja käm, [ė]xem'amypy Jut'äm.
<Sync time="1616.294"/>
Jajpts jė pooptsääj, jėntsėkėn jė pooptsääj muum, pooptsääj. Ja'ats ja mėėt tja'ajkejmuky ja tu'uk ja pujxu'nk, *pėr** ka'aj tyėpyiky. Ka'aj tyėpyiky, ja tsääj kė'm wėpu'unėp, ne'ekė, jėė'. Kuts ja tum ja pujxu'nk, anmäjääw kejėm tmė'ėy jėts ja jėntsuu'kyxy tyimywyėkė'ėy jėts ja jaty'ė jyämpiky ja *yėso**.
<Sync time="1634.529"/>
Ja'atsėn ja tysėmwėtejttėp ja majjää'y pėn tėn ja myėėttė ja'aj, *pėr** tum ejx'ity tum tė'ėts tum nėjpity ka'ap ja nukooj.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk1" startTime="1641.708" endTime="1645.561">
<Sync time="1641.708"/>
<Who nb="1"/>
Ka'ax[ė] ja nukooj.
<Who nb="2"/>
Kä'aj, ejxėm *[ė]xä'ätpėjtyėmppė** apity jajp ja yyėkmėėtė.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1645.561" endTime="1657.212">
<Sync time="1645.561"/>
Oxė ja nmėmää'ėnt yäjp ku muum ntejėn kya'ity määj n'apėjka'ėnt. Jėts ja tė'ėts jate'n jo'kx jo'kx nkontääjkėnt jėts ja jėėn nyėkmėja'ėnt jėpy. Jatsėn ja ukytsyeen, ja'ats ja mėėt nyapyutėk'ėyė.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="1657.212" endTime="1659.971">
<Sync time="1657.212"/>
<Who nb="1"/>
Ja'axė kuwänė jėpjaa'mėp.
<Who nb="2"/>
Njėė' 
<Comment desc="nasalizado"/>
 ja'aj kuwänė. 
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1659.971" endTime="1667.98">
<Sync time="1659.971"/>
Jate'ntėn ja 'yijty ja majjää'tyėjk ja jėėn tyėkmėjėtė. Tėtsėn njaaktyimy'ijxy ku tėė nmutsk'aty, ja'aj jėnpujx. Jate'ntsėn yė jėėn 'yijty tyėkmėjėtė.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="1667.98" endTime="1738.581">
<Sync time="1667.98"/>
Jėtsėmts yė uky... ukytsyeeny, sutsėtėn yė tyėkpėtsėmėtė? Kė'mėn yė jate'n tyimykyipy'aty ujk nay[ė]te'nėn yė jawyeen tpoottė, t'apoo'ttuktė jėts yė 'yuky yė tseen?
<Sync time="1680.521"/>
Ääj, ka'ap uu'nk. Tyimykyipy'äjtp yė jate'n. Tyimykyipy'äjtp, nayė mutsykyė, [ė]xajp'amypy, tiij yė tjäjtp [ė]xem tun'akė'm. Jajp, jajp 'yijty jė maytsyėnpu'uty pyuknė ku yė tseen tėė kyėtää'kėjxnė. *Kumė** ja 'yijty jė tseen jaakmajaty jam tun'akė'm muum. 
<Sync time="1694.552"/>
Jajpts ja tsenjoojt muum tėė nyėjpu'ttutnė. Tėts ja ntyimyjaakpääty mėjtseen, yėte'n ja tsenjoojt.
<Sync time="1701.226"/>
*Pėrėj** uky mėku'ukėn ja'aj, uky. Tyimyjya'ayė xyėkwojt jä'äxyėn jėts [ė]xatėn yėkxon xajtsa'kxėt säm jė jä'äxy yyėktse'kyxy. Jate'ntėn ja tseen jajp. Jate'n ja nteety ojts jajp tpėėty jėts ja jä'äxyėn tjėjki'iyė, tmėkėtä'äky jėts ja majaty tsye'kyxy, ja ukytsyeen.
<Sync time="1717.023"/>
*Kumė byenėtsėn** ja mėjjotmay, kun jė xėėw kun jė jotmay, ku *gästė** ku tiij. Ku ..., ejxėm ėxyäm jė *kaptän**, *kaptänputėjkėpė**; kuwänė ja 'yatstsenpoottė jėts ja tsyeen ja 'tatsjuktė *kaptänwėntum**, pėnjaty putėjkėtėp, jate'n. *Pėr** jate'ntėn ja 'yijty kė'm ja kipyu'nk 'yuky ka'ap ja pėn t'apoo'ttuky ka'ap ja pėn tiij. Nėjsutsė'amypy, tum kė'm ja 'yuky ja kipy.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="1738.581" endTime="1745.243">
<Sync time="1738.581"/>
<Who nb="1"/>
Ja kojpktseen, ti... titseentėn ja'aj, ėy ė mėti tseen?
<Who nb="2"/>
Kojpktseente'n, koj... kojpktseen, nay[ė*te'n yė apa'äjttseen, nay[ė*te'n yė apa'äjttseen, ujkp yė'ėj.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1745.243" endTime="1753.938">
<Sync time="1745.243"/>
Ja muum tyimytsyujxk nėmääj kyakaxi'iky mėmääj ...tsyaatsyė; ku ntyimyyojkėnt, ukytäm ja'aj. Tyimy'uky tsujxkyė, jate'nėn yė kyipy'aty.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="1753.938" endTime="1760.166">
<Sync time="1753.938"/>
<Who nb="1"/>
Jate'n teety.
<Who nb="2"/>
njėėj, kė'm yė 'yuktė ka'aj yė pėn 'yapoo'tuky'ė. Jėė', kė'm yė 'yuktė yė kipyu'nk.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1760.166" endTime="1853.257">
<Sync time="1760.166"/>
Jate'nts ja mäjjää'tyėjk yė 'yijty tpoo'tmuktė, jate'n yė 'yijty may'amypy tyėkjä'ättė. Ku xėėw ku jė **gästė**, tyimyxyėėw tyimyxyėėw ntejnė, ejxėm jė xėėw ėxyäm, *lus** ėxaaj amuum tėpyėjknėp ku xėėw.
<Sync time="1771.884"/>
Jate'n jė nukė njää'myetsy, pė ka'pyxy ja jate'n 'yijty txėmo'otė ujk ėjtsts nukė jate'n njää'myejtsypy *perol** ja ttejtė, *perol** 
<Comment desc="farol para velas"/>
.
<Sync time="1781.473"/>
Kapy yėkxon kė'm tėė ttä'äktė jėts ja jate'n tsyėėnė ejxėm jė *kupettėn** ujk jawanėjkėjxpjäwė, jate'n, kė'm ja tėė tnė'ootstė ja kapy jėts ja kapy jajp kujk'ajpy amuum, tajwä'äts ja yėkxon tyėk'ėyėtė jajpts jė wa'aj t'atenyėtė *seerėj**. *Pėrėj** nėkyjyėtypy, tėė tnėj'ootstė. Ja'ats 'yijty kė'm *munisipy'ėjtėjk'akė'm *tuksurkė** kyutiityėp jėts ja jyäjy jate'n säm yė *lus** ėxyäm jyäjy, ku xėėw ttuntė.
<Sync time="1805.875"/>
Jėts ja ja ukytsyeen, tum yämyėty ja tyanė. Jate'n ja tėė tjėptsumtė ja tsentse'kyxy, tėė ja ttsa'kxtė, yämėn tyėktanėtė jėts jate'n tėė tjėp'oox tjėp'oox[ė]tė, t'atsum t'atsumtė jėts yäm tyėkjä'ättė. Ja'ats ja täjk *mayut'ėtėn** tyakuno'ktėp tsajptėjk'akė'm, jam kawėnääk tyanė kun jė *kalentė**. Jate'ntėn 'yijty ja xėėw ttuntė ja majjää'tyėjk.
<Sync time="1826.523"/>
Jėts ja tuktėjkween tėė tkutiytyė, ja *seer** jajp tėė t'atenyė. Ejxts ja nwä'änyėn, *perolts** jyäwė txėmo'otė, pė tiij, ka'ats ja ka'pyxy yėkxon njää'myetsy; *pėr** jajp, wa'ats[ė]n ja kė'm tnėj'ootstė ja kapy, jate'n tėė tnėj'ootstė ttėyuytyė, yėkxon tyėktsėėnėtė. Jajpts[ė]n ja *seerė* tyėyy. Ėy jyajpėjy [ė]xajp ja jate'n, ja'ayė jam awä'äts kupäjkp, jate'n ja tyėyy ja *seer**, xėėwtėn tuujnėp. 'yatstė pyėktė, säyėmtėn jė xėėw yyėktuny ėxyäm.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="1853.257" endTime="1856.717">
<Sync time="1853.257"/>
<Who nb="1"/>
Ja'ats kunjo'kp ja tsenkipy
<Who nb="2"/>
Ja'ats kuno'kp, njėė, ja'axėn kuno'kp.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1856.717" endTime="1867.187">
<Sync time="1856.717"/>
Jamts ..., ja täjk *mayut'ėmts** ja ntejn tyakuno'ktėp tsajptėk'akė'm ja ..., ku ja xuxpė xyu'uxtė, jam jė jää'y 'yėwtė 'yatstė tuktsajptėjk'ääw. Ja'atsėn jam jäj'äjtp ja tseen.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="1867.187" endTime="1876.194">
<Sync time="1867.187"/>
<Who nb="1"/>
Tum tsen'uky, ka'axė ja nukė tseen.
<Who nb="2"/>
Tum tsen'uky tumtsen'uky. Njėė, may'amypyxė ja yėkxon tėė ttsa'kxtė jėts ja jate'n tta... yyėktakuno'oktė ja xėpätpėtė. Jate'n.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1876.194" endTime="1901.912">
<Sync time="1876.194"/>
Mėti'ėn kumeenyjyää'y 'yijtyė, jaaj *lintternė**, ja'ats ja xuxpė yėktakuno'kp jėts ja *kaptänwėntum** nyėkxtė. Ujk jamyėmts ja nay[ė]te'n ja *kaptänputėjkėpė** ja kyap... ja tyunpė, ja *seerė** tėė tjėptsumėtė. Ja'ats ja kyenyky'akäjkpėtėp, yėkxon tmėyė'ėtyė sätėn tyėyy. Ja'atsėn jäj'äjtp.
<Sync time="1892.993"/>
Jate'ntėn 'yijty ja majjää'tyėjk xyėtuntė jate'ntėn ja tseen 'yijty tyuny. *Pėrėj** jatsėtėn ja tseen, jaa'äjtp ja tseen, pyättėp ja'aj kutėn ja tnėtsoontė.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="1901.912" endTime="1907.684">
<Sync time="1901.912"/>
<Who nb="1"/>
Nay[ė]te'nxėn ja wėnjaaj wėntsojk 'ijty jyayėk'ėxä'äy.
<Who nb="2"/>
Jate'ntėn ja 'yijty ja ..., jate'nts uu'nkė. Jate'nxėn ja'aj.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1907.684" endTime="1927.05">
<Sync time="1907.684"/>
Pė tum a'ejxėxėn ja'aj, tiij tiij ..., määj ja jäj npėjkėnt. Pė nayėte'nx[ė]n ja njotmay'äjtėnt, pėnė tėė myėkpėktä'äky putėjkėpė. ėxä'äts mejts ja mtseen. Jate'nxėn ja'aj. Jotkujk mė nmė'mt ..., ka'aj mė nmė'mt mejts mėjts m'atsenpootp! Ka'aj, [ė]xajp mejts ja xkupäjk'aty. Jate'n, jate'nėn tėė 'yity, tėx[ė]n ja ntyimyjyaak'ijxy mutykyė patyx[ė]n jate'n yyėkjää'myetsy.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="1927.05" endTime="1935.215">
<Sync time="1927.05"/>
<Who nb="1"/>
Ka'apyxy ja yyėkmjää'myetsy, pė tėxė ja yyėk... yyėktsėėnė yyėktanė.
<Who nb="2"/>
Ka'pyxy uu'nk, njėė, tėx ja .... Jėė', jate'nts uu'nk.
<Sync time="1931.537"/>
<Who nb="1"/>
Tėts teety nmatyääjkyėm.
<Who nb="2"/>
Jate'ntsėtėn [...]
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="1935.215" endTime="2005.515">
<Sync time="1935.215"/>
Jėė, jajp jė m'ääw m'ayuujk xjaakkėyäkwä'äny? Nayė jä'äxywyėnmää'ny ujk yė jėėn yė tėjk. Yė jėėntsėte'n, yė jėėn yė yė mėti yė kaaky yė tojkx tyajkiipy ujk yė ey yėkjo'kxėp ja jėėn ja tėjk. Pė patyxėn ja ääw ayuujk pyėtsimytäm kutėn ja jėėn ja tėjk.
<Sync time="1954.914"/>
Ja'axėten kiipyė mu'xpė, säm[ė]n ja ayuujk jyapėtsimy.
<Sync time="1957.24"/>
Jate'n uu'nk. *Wen**, jate'nėn yė ėxaaj ntejn yė jujky'äjtėn ujk jate'nts sääj [ė]xaaj tėė nmatyä'äky yė kipy... yė xojjä'äxy. Jate'n yė'ėpė tyuny ku mėjjotmay. Tum tunp, ejxts ja nmatyä'äky, ku tseen tunkpätp. *Pėr** ja'ayė ku ka'aj ntejn jam tyuny määj jė ..., ėjxėmėn jė *kaptänėn**, ka'aj. [Ė]xyämpäät ėxayėm jate'n tyuny, yė'ėj yėktajjä'tp... yėktajjujky'äjtp, yė'ėpėjjä'äxy.
<Sync time="1981.599"/>
Mėti'ip ntejn jė ka'ap jaaj tyuny määj *mėjgästė** mėjjotmay. Jate'n jė majää'ytyėjk jate'n tkäjpxtė 'yijty, jojkp wee'xp. Jate'n, jate'ntsėn .... *Pėrėj** [ė]xyäm tum tunnėp jė kipy [ė]xyämnė. Ėxayėm jate'n tum kipy tuim jä'äxy, ėmyėtijkipy'ė nukė ku kyipy'ė. Tėxė 'yakėjxėnyė määj ja xoj npėjk'ejtėnt kun ja xoj n'ukjää'myajtsėnt. Nėmäänė, nukė ku kyipy'ė tėėpy ja'aj.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="2005.515" endTime="2008.363">
<Sync time="2005.515"/>
<Who nb="1"/>
Kuwänė tyėy kuwänė yyėkjo'kxpiky.
<Who nb="2"/>
Kuwänė tyėy.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="2008.363" endTime="2152.741">
<Sync time="2008.363"/>
Tėtsėn ntyimyjyaty apikykyäjp, tum jate'n ja jätknė. [Ė]xejp jė Nääp'ėkypy, apikykyäjp. Jajp n'atsmėtuny. *Pėr** mėku'uk'äjt, janytsy wä'ätskajpyxy, jatits kuts[ė]n ja ja'apė njanytsyjyä'äxt. Mėti ..., mantso'ok ja ttejtė, tyimynyukėlotskkipy ja'aj. TYyimyjyate'n säm yė tumytsye'ej, tumytsyelotsk, tyimyjyate'n ja kipy, jėė'. , nukė kapy'ėn 'yoo'xnė ku nmo'ojtsėnt.
<Sync time="2032.013"/>
Jėts tee... jajp n'atswėtity jate'n, jėts ee..., jėts ja jää'y xnėėjmė, m'atsjä'äxp mejts! Nėjkx jė jä'äxy x'atspatsimy!. Jajp [ė]xejp jė jää'y tėė yyu'uy, jate'ntxė japyėė'kyxy tkäjpxtė yu'uy ku tėė myootstė. Jajp mjä'äxt jajp mnėjkxt.
<Sync time="2045.161"/>
Mämts ja tyany? Ka'aj, [ė]xyääj n'atskexy, jajpts[ė]n jė m'atsjä'äxt. Jiij, yėkxon makoxk'oojk tukxėėw njä'äxy jėts jė wenkpė jė jää'y npääty. ay mijxy, tiij xyėkwä'äny yė'ėpėjkipy. Pėn mė nmėmääjyėp pėn mė myėktuujnėp.
<Sync time="2060.13"/>
Jėts ja ntukmatėy, pė tix[ė] yė jää'y xyėėw. Mämts ja tsyėėnė? [Ė]xaayė, [...] ntukmatėy. Ėėj. Ja'aj kuts ja jate'n wenk'ayuujk, *wenė** ka'aj ayuujk tyėkatsy. Ja'aj tiij, tėė ja *burrėj** tyä'ätsy, tii [xtsaatsy]yėkwä'any ku tėypyė kipy jä'äxy 
<Comment desc="imitación de la variante de Alotepec"/>
. Nėmp, jate'n ėjts ntejn ėj nyėknėėjmė.
<Sync time="2076.818"/>
JPaty kuts ja ja nwėntsėn ntukmatėy tsuuj, määj pėn xyėkjä'xp kuts ja nnėėjmė. Yėte'nts jė jää'y tėė xnėėjmė. Sääj tėė wyä'äny? Pė yėte'n, taa *bur** tyä'ätsy tita'apė kipy 
<Comment desc="imitación de la variante de Alotepec"/>
. *Hay dios mķo**, matstu'ut yė *bur** tyä'ätsy!. Jats ja nyimy, tiij kumė kipy, yėte'n n'apajxėnt a'ėy, taapė, ku nėjkx tyi'itsy yėkxon yė tyėy. Tiij kumėk tsääj tyėpyėkt ku tsääj njėnkii'yėnt, nėmp ja'amė.
<Sync time="2106.027"/>
Pė tėxė ja jyä'tnė, kuts ja jyanytsytyi'itsy, tėpyėjkpts ja pi'nytsttyėkyėn. Män ja kipy kyajtėyy. *Pėr** tėė tyėtsnė.
<Sync time="2115.192"/>
Jate'ntsėn yė 'yijty ja majjää'tyėjk ttėjtė ja tseen ku jyanytsywyiixy. Kuts yė [ė]xyämnė, nuk ku kyipy'ė, jate'n {ė]xaanė, tum tunnėp tum tėėnyėp, ėmyėti'ipė. Tyimyjya'ayė ku jaaj kyajtuny määj mėjjotmay, yė'ėj jaayė ka'aj, ka'aj. Yėk'ejxpxė ėxaaj tum jä'äxy tumxoj, tum 'ėypyė, jėntspė. Yėk... yėkkujkp ja'aj yėkjuupy ja'aj. Ja'atsėn yėkpoo'tp.
<Sync time="2138.498"/>
Jate'nėn yė kipyu'nk tyuny jate'nėn yė yyėktajjujky'aty yė kipy yė jä'äxy. Jate'nts mee ntukmatėy ujk jate'nts ėxaaj ntejn nn ėkajpyxy ujk jaak jajpts, wėnetts jė xjaakjää'myatstėt nay[ė]te'n jėts njaakjėpėnt.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="2152.741" endTime="2197.067">
<Sync time="2152.741"/>
Tėė teety nmatyääjkyėm, wan tutä'äky tjääk'ukjää'myejtsyėm, japom wėxėjkp njaak'ukmatyääjkėm, mėti'ij jajp ..., yonp yė ayuujk ujk jajpts yė kajaaj mėti kayėkjää'myajtsp.
<Sync time="2164.362"/>
Kuts yėte'n yyėkmatyäkjėmpity yėkmatyäk'atijy, kuwänė jyäwė yyėkjää'myetsy, kuwänėts nay[ė]te'n ėė jėpyonė jėp'äätsė tjaaktsėky mėti kajkä'pxp mėti ka'pyxy ka'atsyėkjää'myajtsp. Jats japom wėxėjkp jatėkoojk njaak'ukmatyäajkėnt.
<Sync time="2178.817"/>
Ėjts tėė nmatyä'äky Victorino Vįsquez Martķnez. 
<Sync time="2182.982"/>
*Pės** jate'n uu'nk ėxaaj ntejn *estee** nyaky jė ääw ayuujk ujk jae'nts ntejn yyėkjää'myetsy ujk jate'nts [ė]xyäm mee ntukmatėy.
<Sync time="2190.706"/>
*Pės** ėjts nxėėw'ajtypy Gildardo Jiménez, [ė]xyäm, yėte'nts tėė nmatyä'äky.
</Turn>
</Section>
</Episode>
</Trans>
