Wa'aj nnëkäjpx[w]anypy nnëmatyä'äk[w]anypy ku yä'ät yë ääy yë ujts yyëktijy mää'käjts. Yë mää'käjts, eej majtskpiky'ëtën yë'ëj. Jatits ku majtskkipy? Ku..., myëtu'uk yääj 'yity wëntäkjëëjty, pejykyonë, ka'ap ëy yyëny. Kuts yë jajp yyëkyu'uyy yyëktuny määj yë moojk, määj yë mää'käjts tyyimyjyatypyëtsëmëtë; wa'ats yë'ëmë, majaty yikxon yyeeky jëts majatyëty yë pyijy, pu'ts yë pyijy. Ujk yë kumu'uts yë nyëmentëp, yë'ëj yë jajp wya'atëp..., yë wya'atëp..., wyëmuu'ktëp wyëpëjktëp. Jëts nay[ë]te'n, tiij yë wyä'äny? Ka'ap yë..... Ka'ap yë ntejn tsyëëy'aty, *përëj** wa'ats yë tsaj[p]kääj yë'ëj..., 'yëjkypy yë tsaj[p]kääj, 'yëjkypy yë wa'aj..., yë tsajppäx, 'yëjkypyts yë *burreek; jate'n, pë tiij ayuujk yyëktijy? Jate'nts yë nëkajpyxy nëmatyä'äky. Ja'ats yë wyä'äntë yë ääy yë ujts, yë mää'käjts. jate'n yë majjää'tyëjk yë txetejtë. Pë jatitsts jate'n yyëktamëxëtejë? Jaxë may ja ja wa'aj..., mëti käjts yyëktejp, ejxëm jë käjtsmoojk, ejxëm jë ëëj ëëj käjtsxëjk. Tijaty txëtejtë ja majjää'tyëjktë? Jotmënyx[ë] yë'ëj yyëktamëxëtejë pë sustsooj ujk kuts yä'ät mok'akujky 'yity? Janytyimy..., mëj yë jajp tsyajpyëny mëj yë 'yää'tswa'kyxy, mëj yë..., majaty yë 'yääy yë jajp. Nukë'uu'nkto'kxnë. Jaaj yë..., jate'nts yë.... Jaaj yë jyäwë tukxäjkjakujkpën tsyajpyëny, nyëyjyate'nën. Jate'nts yë tsaj[p]kääj yë t'ajot'ättë, tjëë'kxtë, yyëkta'ajpootëtë nay[ë]te'n. Jëë', ka'ats yë nukë 'yejtmë, pë jate'ntsëtë'n iiy liin waan. Jëts määj yë 'yity? Määj yë tsäjptsnääjx. Määj yë tsäjptsnääjx, nyëyjyate'ntëk'ë ujk tsanääxë. Nyëyjyate'n yääj, jate'n 'yity Wäjpx[t]un'aki'ijy. Jate'nts yë yyëk'ejxkapy yë mää'käjts. Jate'nts yë ëxaaj majtskpiky nnënyëkajpyxy ku mëti kujyu'uyy kujtuny, majaty; kuts ntejën mëti wëntäkjëëjty muum ejtp määj yë uu'nk pejy, mutsktsëtën yë yyeeky. Jate'nts [ë]xaaj nnëkajpyxy nnëmatyä'äky. Jëts yë nxëëw: Josë Pérez Vásquez. Yä't'ujts nnëmatyä'äky[w]anypy: majää'käjts. Wa'aj ëjts jë majjää'y ëë ojts x[t]ukmatëy: ku ja të'ëxyëjk, wënkäjts ja yääj..., ja wyeen 'yääw ja ntejn wënkäjtstë jats ojts jate'nyë tyany nyëxëëw majää'käjts. Kuts ëë, ëë jate'n ja..., ëë tëë npatuny ujk ëë ntejn npayë'ëyy jëts ja ëë majää'käjts ntijy. Jats jë.... Jats jë jëyujk tjëë'kxtë, tu'ujk ja jëyujk jyëë'kxtëp, tu'ujk ja jëyujk jyii'kyxypy: 'yääy. [sin concordancia] Jate'nts ëëts..., ëëtën ntejën.... Jats jë tsaj[p]kääj, *tsyiip**, këy t'oktë, jate'ntë. Jats jë..., mëët jë..., mëët jë tipytsy; jajp 'yäätsjëtypy tyëk'ë, 'yääts tka'ajpë tmujxë. Jëte'n ëëts..., jëte'n. Paty majää'käjts yyëktijy ku ja të'ëxyëjk wënkäjts, majää'käjts ëëj yyëktijy. Majjää'tyëjk jate'n tëë..., ku ja të'ëxyëjk wënkäjtstë. Ja'akëjxpts majää'käjts yyëktijy. Alberto Torres López Ejemplar 39032, familia Asteraceae, género Smallanthus, arbusto de dos metros y medio con flores amarillas