I2xe1 ra2kho:32 gon'1 di3 ri3ga1 ju3ba1 i2kha:2 ña2ju:n2 i2xe1 ri3ge'1 na:3 nu2mu:2 i2tha:n3 ne1 xa1bwa2nu:2 i2xe1 ra2kho:32 gun'1 ra3 na2mba3yu:32 ne1 na1ta'1a:12 i2xu:1 *hacha** na2mba3yu:32 ne1 na1ta'1a:12 i2xu:1 *pico** na2mba3yu:32 ne1, na1ta'1a:12 i2xu:1 *martillo** di2 na2gu2wi:32 *clavo** na2mba3yu:32 ma3 ne1 ma2nga:2 ma1ta'1a:12 i2xu:1 a2jwan'1 ri3 ji1ñu1 gwe3ño:32 nu2tha:n3 xa1bu1 *marro** a'1khwe:n1 i2jma:2 i2xi2 ri3gi'1 i2xi1 gu2ku:2 ña2ju:n2 ne1, mi3 ma1go:2 ma3 mi1kha2 ne1 ma2nga:2 mba3 xu3gi:3 ru'3khwe1 i2jma:2 i2xi1 ri3 gu3ku:3, *bueno** ndi2ya:3 xa1bwa2nu:2 wa2jyu:3 tsi3 ni2ju3wa1 tsu1du:1 nu2mba:2 ri3ge'1 mba3mba:32 xa1bu1, mba3mba3 i2xe1 ni2xna:31 mbi'2yu:2 xu'3kho1, mba3 xu3gi:3 ma3 ri3 na2jma:1 xa2na:3 Gwe3na1 ni1ma1ñu:3 xa1bwa2nu:2 i2xe1 ra2kho:32 gon'1 i2xe1 ra2kho:32 gon'1 i2xe1 ra2kho:32 gon'1 Rodrigo Sánchez Morán I2na3 i2tsu1 ra2kho:32 gon'1 *este** i2na3 ri3ge'1 ña2ju:n2 na2mba3yu:32; tsi3yo:1 ma3 xi3 tha2na:2 ne1, tsi3yo:1 ma3 ra3 *pero** i1ndo:13 nda1yo:1 ri3 na2jma:2 ne1 na2jma:2 ne1 na2wa'2tha:3 i2xu:1 *hacha** na2jma:2 ne1 na2wa'2tha:3 i2xu:1 *pico** na2jma:2 ne1 na2wa'2tha:3 i2xu:1, i2xu:1 *martillo**; i'1wa:3, i2xe1 ri3 na2jma:2 ne1 ja2mi3 na2jma:2 ma3 ne1 na2kha2 ma2nga:2 ri3 phu3 i2xe1 mi2gu3ku:3 ña2ju:n2 ne1 ka2jngo:32, na2jma:2 ne1 ni'2..., na2kha2 tsi3..., tsi3wa3tsi3jma:2 i2xe1 re:'32, *pero** i2xe1 tse:'32 tsi3 nga1jwa:1 ja'2ni:2 ra3; *porque** nge:1 i2xni:32 *servicio** nge:1 ...ju:n2 i2kha:21 a'2..., a2jndo2 a'1khwe1 ya3mba:1 i2xe1 tsi3ge'1 *pero** na:32 xta:31 ra3, xta:31 na:3 ri3 ju3ba1 ju3ba1 ge1jyo2 xta:31 ri3 xu'3kho1 ma3 xta:31 na:32 ri3, na:32 wa:32 mi2ka2 ma2nga:2 nu2mu2 ri3 i2khi3 ra3, wa:32, wa:32 smi3di:31 ri3 i2khi3 ra3; *porque* *este, a lo mejor** tsi3gu'2u:n2 mu3ju:n31, *pero** xta:31 xkwa'2ni:2 ña2ju:n2 mbi'2yu:2 i2xe1 ri:'31, i2xe1; i2xe1 i2tsu1 i2nu:2 gon'1 i2xe1 i2tsu1 i2nu:2 gon'1 i2xe1 i2tsu1 i2nu:2 gon'1 Juan Morán Arellano Ejemplar 42027 Familia Myricaceae Género Morella Probablemente morella lindenyana arbusto de 3.5 metros, estéril