va2khia3la'2 na:31 va2khia3la'2 ta3ta3 a3 ma1go:2 ma1tri3gu2 ta:n32 a2jnga:32 mu1dxu:n32 i2kha:n32la2 nu2mu:2 nu2mu:3 xu1ku3 tsi3 mbi'2ņu:3 a1kwa:n32 *arriero** na'3 a2jan'3 ma1than1 ta3ta:32 ma1than1 u:n2 *lo que pasa** a1kwa:n32 tsi3 a1kwa:n32 *arriero** fen1 va1 *este primeramente** ma1than1 nu3mba:1 na1gu1mi:2 re1 a2vu:n32 i2xndu:n3 a1kwa:n32 *mismo pues** tse'3ya:3 xka'3ni2 i2ni2 xku:'13 *pero** i2xndu3 gu:n2 xku:'13 khwen1 na1gu1mi:2 xku:'13 mba'2i:n2 xku:'13 gu1mi:2 xto:32 i2xi2 gu:n2 ska2 xto:32 i2xi2 ska2 khwen1 ga2chu:n3 xku:13 ra3 *sea que** ndu2ya'1 lo2go:n3 xku:13 *pues** ndu2ya'1 lo2go:n3 xku:13 ra3 ga2chu:n3 khwen1 xku:13 ra3 nu:2 na2go:n3 xku:13 gu3gi'1mbu3 i2na3 *hasta** di3 i2na3 vi3ji3 *sea planta sea** *cualquiera** dia3ju:n2 gu:n2 i2na:31 ņa2ju:n2 nu2ru1ku2 xu1ku'3 nu2ni2 mu3ju:n3 yu2ska2 xku:13 skwin3 na3ku2 ri3 mba3 ma3ja:n3 i2ni2 xku:'13 xu1ku3 nu1ņa1jun'2 ņa2ju:n3 xku:'13 i1mba1 tse3jma:2 i2ni3 xku:'13 mba3 nu2ni:13 *maltratar** xu1ku3 *planta** nu2xi2ya:1 xku:13 *planta** na3ngwa:32 ni2 xi1di:n1 ni2 *manzana** ni2 i2xi2 du3di:n2 ni2 na2go:n3 mba3 mi'2tsu3 xku:13 skwin3 nu2ni2 ga3mba3 *pero** xu1ku3 nu1ņa1jun'2 *segun** i2khi:n2 gu'3than3 jan3la3 xi3 ndu'2ya:3 nu3mba:1 gi'3 ra2vu:n3 xku:13 ra3 *bueno** yo2sko:n3 xku:13 ta3ta3 a1kwa:n32 tsi3 *arriero** fen1 *bueno** yo2sko:n3 xku:'13 u:n2 kha2 mba3jndi2 ma3 xu'3khwi:n32 i2ni2 xku:13 tsu'3khwi:n32 di3 u:n2 kwe3nte:13 xku:13 tsu'3khwi:n32 i1than1 jun3 ge1 ra3 ta3ta3 xka'3ni2 ge'3do:2 kia2xu:n13 xku:13 tsi3gi1 na'3 *medio** ma2ņi:12 xku:13 va3va:32 *medio** khra'1a:2 ma2ņa'2 o1 sto1 khra'1a2 ma2ņi:12 xku:13 ta3ta3 a2jan'3 ma2ņi:12 va2ba'2 *pues** a2mbo:n3 i2khi:n2 xku:13 di3gi1 tsi3gi1 xa'3ni2 ge'3do:2 ra3 khu1ba'1 ra3 a3 i2na3 ņa2ju:n2 a2mbo:n3 xku:13 tsi3gi1 ra3 xa'3ni2 ge'3do:2 ra3 kha'1ni2 gu:n2 *como abono** di3 *organico** ge1 ja'2ni:2 *pero** ra'1kha:32 nu3jndu3 xkwa'3ni:2 di3 xkwa'3ni2 i2du:2 ja'1ni2 ta3ta1 a2jan'3 *como** i2du:2 ja'1ni2 ri3gi1la1 i2du:2 ru3bu3 ge1 i2du:2 ni2 *pero** na2gi'2i:13 nu3mba:1 *lugar** mbi'2yu:2 yu'1 mi'3 i1yi'1 ņa2ju:n2 i2tha2 khi:n2 ra1bu1 i1yi'1 ņa2ju:n2 gu:n2 i1yu'1 ņa2ju:n2 i2tha2 khi:n2 ra1bu1 di3 na3ki3 va2jyu:32 i'2tha3 kha:2 ni3ma1 a2na1la3 di3 u:n2 a3 li3mba'1 *bueno** ri3ga3 i1yu'1 gi3va:n13 ņu'3u:n3 ri3ga:32 mu1gu'3ya3 ma'1ni2 yu2sko:2 gu:n2 ma1khwa:32 mu'1du2 i2xi2 du:n2 i'2tha3 kha:2 di3 ni'2du2 re1 i2xi2 du:n2 ru'3khwi:n32 ma'1ga2 ga3ya3 re1 gu:n2 a2mbo:n3 a1kwa:n32 khwe:n1 *pero** ra'1kha:32 a2mbo:n3 a1kwa:n32 ri3 yu'1 i'2tha3 i2kha:2 ra1bu1 i1yu'1 ri3ga3 gi3va:n13 ņu'3u:n3 i'2tha3 ru1 *pero** na:32 gi3va:n13 nu3mba:1 a2go:2 na:32 ņa'1van3 ņu3 la1 a'1khwe:n1 di3 u:n2 nu2ni2 mu3ju:n3 xku:13 yu'1 di3 nu1gi'1ma2 xku:13 *pero** xu1ku3 *daņoso** ņa2ju:n3 xku:13 i'2than3 kha:n3 mia1 mba3 i1ka1 ra3 *daņoso** ju:n3 xku:13 na:32 mba3 i1ka1 di3 *trabajador** ņa2ju:n3 xku:13 fen1 la:31 a1jan'3 a3 jmbu2 i2tha2 ru1 di3 i2kha2 ma'3 i2ņu:3 xu1ku3 tsi3gi1 ra3 vi'2tha3 ri1yi:n12 xu1ku3 tsi3 a1ņa2 xu1ku3 tsi3 na2phu:n3 ge1jyo2 xu1ku3 tsi3 na2ti2xi:n12 ge1jyo2 i2kha2 ma3 xka'3ni2 mbi'2ņu:3 xu1ku3 tsi3 a1kwa:n32 tsi3 na2ti2xi:n12 ge1jyo2 tsi3 nu2thu:n3 i2khi:n2 ru1 xte3lo:32 mbi'2ņu:3 *chicatana** na'3 a3 jmbu2 go'3ya:3 ra3 xka'3ni2 ri3 xkwa'3ni:2 va:32 ku2jma:2 ta3ta3 xkwa'3ni2 ku2jmi:2 va:32 xu1ku3 e1yo:1 jun3 dxi'3 xkwa'3ni2 ku2jmi:2 xu1ku'3 *como** tse'3ya:3 jan3la3 xka'3ni:2 gu1mi:2 ri3 *pero** mba:2 mi2ka2 ri3 ku3va3 khi:n2 skwin3 la:31 *ahora** ge:1 ra3 a3 jndo1 xu'3khwin3 ma3 vi'2thi:n32 xu1ku3 nu3mba1 ga2chu:n3 la1 khan3la3 *porque** va'1mba'1 ga2chu:n3 xku:13 na1ngwa3 ga2chu:n3 mi2jngi:2 xku:'13 va'1mba'1 ga2chu:n3 xku:'13 na1ngwa3 *acostumbrado** jan3la3 mbu'1i:n31 gu'3than3 jan3la3 ge1 la:32 na:32 *acostumbrado** di3 na'2phu:n13 xku:13 tsi3 ra2tha:n3 *chicatana** fen1 a'1pha:13 *pues** gwa3 xu1ku'3 na2ga3jnu:3 na'2ni2 mba'1vi:n12 gu'3than3 jan3la3 *como** xi3 ni2 xti3la3 i2ni:21 ra3 na3ki3 ta2ki:n21 ra3 la2ki:n21 la1 na3ki3 i'2ni2 mba'1vi:n12 ra3 kha:2 ru'3khwin3 na2ga3jnu:31 ri3 na2gi'2tsu:n31 khwen1 la:32 xu1ku3 tsi3 a1kwa:n32 *arriero** ge1jyo2 nu3mba:1 nu3mba:1 ga2chu:n3 xku:13 tsi3gi1 na'3 a3 ga2chu:n3 xku:13 na:32 nu2mba:2 gu3van3 ra3 nu2mba:2 mi2ka2 nu3mba:1 nu3mba:1 vi'2thi:n32 xu1ku3 tsi3gi1 go'3ya3la:31 nu2mba:2 mi2ka2 ta3ta3 nu2mba:2 mi2ka2 mi2ka2 va:32 ņa2ju:n2 nu3mba:1 gu:n2 mbi'3tha3 ri3 gi3va:n13 ņu'3u:n3 la1 mi2ka2 va:32 ņa2ju:n2 jun3 *casi** kha2nda2va'1 ma3 nu3mba:1 mbi'3tha3 na3mba:1 i1tha:n13 jan'3la2 i2xi2 ra1gwe:13 ņu3 ja2nda2va'1 va:32 ņa2ju:n2 ru'3khwi:n32 ga3chu:n3 xku:13 *pues** ga3chu:n3 xku:13 skwi:n32 e1yo:2 jun3 kha:2 *como** xi3 ra2than3 khwen1 xkwa'3ni:2 va:32 e1yo:1 ji2mu:3 *pero** na1ngwa3 e'2ya:3 *a lo mejor** na2gu2fi:n32 tsi3 mba'1vi:n12 ra3 na2gu2va:3 xu1ku3 khu3ba3 na'2phu:n13 go'3ya:3 a2jan3 xku:13 tsi3 cha2ki:n2 ra3 na2gwa2nu3 ri1gi:n12 ra3 xku:13 tsi3 mba'1vi:n12 ra3 na'2khu:n13 xi3 ndu1va'2yu1lo1 o1 xi3 gu:n2 i1gi1 khi2ma:2 na'2khu:n13 xku:13 la1 o1 xi3 i2kha:2 xku:13 tsi3 tha:n3 ru1 gu:n2 i1gi1 ga1jma:13 xku:13 tsi3 tha:n3 ra1bu1 *este** ya:13 khu1ba'1 *pues** a1jan'13 mba'2a2 i2nu:2 xku:13 tsi3 na'2phu2 xu2vi'2 ta3ta3 gwa:32 i2kha:2 i2khi:n2 tsu'3khwi:n32 ņa2ju:n2 i'1than1 jun3 a2jan'3 i2khi:n2 a1kwa:n32 tsi3 *arriero** ge1jyo2 ra3 a3 xu1ku3 mbi:n13 a3 xu1ku3 ma3ji:n32 ra3 xi3 na2ta2tu2vi:n2 mba:32 *arriero** ra3 xi3 na2ta2 xi3 na2ga2ma'2 mba:32 xku:13 skwin3 xta:32 na:32 xti3ņa:32 gu'3than3 ra3 a3 mi'1khwa'1 xku:13 tsi3gi1 ra3 o1 na1ngwa3 dia3ju:n2 di3 i'2ni2 xku:13 tsi3gi1 na'3 kha3ni2 na1ngwa:32 jun3 na1ngwa3 i'2khu2 xku:'13 na1ngwa3 i'2khu2 xku:'13 nu2ri2ma'1 ra3 na1ngwa3 i'2phu2 xu1ku3 *como** xi3 i'2ni2 ni3ma'1la3 dxa1fa3la3 kho'2yo:n3 *porque** xu1ku3 gu:n2 nu2ni2 *algo** di3 *trabajo** ņa2ju:n2 *pues** a1sndo1 na2ni2gu'1 ma1gu'3di:n2 *pero** na1ngwa3 e1yo:1 nu3mba1 gi'3ma2 ra2vu:n3 xu1ku3 nu2ņu'2 *daņo** jun3 gi3va:n13 ge1 la:31 a2jan'3 na3mbo:n13 xu1ku3 xndu3di:n2 xi1di:n1 ge1 nu2xi2ya:1 xu1ku3 *pero** tse'3ya:3 nu3mba:1 gi'3ma2 ra2vu:n3 xku:13 *porque** xku:13 na2gu2va:n3 mi2tsi3ngwa'3 ņa2ju:n3 go'3ya:3 a2jan'3 nu3ma1la2 na3na3 a3 ma1go:2 ma1tri3gu2 ta:n32 la3fi:n32 mbi'2ya:2 ga1jma:13 xwa2jņa:2 xi3gi1 ra3 ma1ri3gu2 ta3ta3 i2khu:n3 mbi'2yu'2 Juana Cano Casarrubias i1than1 jun3 ge1 ra3 ta'1 gu:n2 i2kha:2 di3 mbi'2yu:2 xwa2jņu'2 ra3 i2kha:2 gu:n2 ra'1kha1 ma3ji:n3 i1than1 jun3 ge1 ra3 ta3ta3 nu3ma1la2 na3na3 i2khu:n3 mbi'2yu'2 Gregorio Tiburcio Cano xta:3 na1mba1yu3 jmu:2 ma3 ma1gi1xi1la'2 a'2va3la2 ma1gi1xi1la2 du'3khwin3 ma1ta1nga:2 ma'1kha1la2 ju:32 me'1sngo:n3 i1jin1 tsi3 xwa2jņa1la3 ge1jyo2 tsi3 nu2than2 me'1pha:1 a1jan1 ma3ja:n3 ņa2ju:n2 xi3 na2ta2mba3ņu:3 a1ngun'1la3 ra3 na2ta2mba3ya3la3 *casi** i2kha:2 gu:n2 na2ta2mba3ya3la3 ņa2ju:n2 xi3 ma1ti1nga'2la2 i1yi'1 ma1ra3ti3ga:1 a2jnga3la3 ta3ta3 xu'3khwin3 na3na3 xkwa'3ni:2 ņa2ju:n2