va2tsa'2la'2 na:31 va2tsa'2la3 ta:31 xi3gi1 a1ngwin'1 na2ndo:n3 mbo2ya:3 nu2mu:2 a1do:2 xi1din1 a3 ma1go:2 ma1ra1than1la2 ta:n32 la3fi:n32 nu2mu:2 a1do:2 xi1di:n1 na:32 xta:32 xa'3ni2 gu1ma:2 dia3jun2 khi2na3 i'2khu2 a1do:2 tsi3gi1 na'3 a2jan3 ma1go:2 ma1than1 ta3ta:32 ma1go:2 ma1than1 *porque** nda1yo:1 na:32 na1gu1ma:2 re1 na1gu1ma:2 re1 xto:32 xi1di:n1 a2jan3 na1gu1ma:2 re1 xto:32 xi1di:n1 a'1khwe:n1 vi'2tha3 ma'3a:n32 re1 xto:32 xi1di:n1 *pero** i2kha:2 i2xi2 avu:n32 xi1mbu1ju3 gu1ma:2 re1 avu:n32 xi1mbu1ju3 gu1ma:2 re1 ra3 a'1khwe:n1 ni1gu1mi:2 tha3ri1ya:1 re1 ra3 na'2khu2 re1 xi1di:n1 nda2ja:21 re1 nda2ja:21 re1 nda2ja:21 re1 ra3 *ahora si** na1ga1ta:2 re1 mba2yi:3 na1ka1 ndri3ga:1 re1 na1ngwa3 ni2ta2ya:3 na3 ri1ga:1 ra3 ni2 gu:n2 na2ga2ma'2 re1 nu3mba1 xti3ña:'12 na2ga2ma'2 re1 nu3mba1 xti3ña:'12 na'2khwa'2 re1 *asi es que** na2ma2gu'2 va3 na'2khu2 xku'3 [xu1ku'3] na2ma2gu'2 a1ndo1 ma1ta1mbi1ya'1 di3 a2da2 ña2jwa:n'2 ra1bu1 tsi3 va2ja:21 ra3 i2kha:2 na'2ñu:2 *dolor** khi2ma:2 na2mbi2ya'1 khi2ma:2 du3 nu2mu:2 ra3 *porque** na2ma2gu'2 ni2ga2ma'2 i'2khu2 xku'3 [xu1ku'3] ru'3khwin3 ña2ju:n2 a2ku2 tsu'3khwin3 ra3 ge'3do:2 *mismo** i2kha:2 tha2na2 na3mba3 ni2ta2ya:3 ni2ta'2ya'3la2 a1sndo1 *donde** ma1ta'1ya3la2 re1 ra3 ma1ta1xi1ya:32 re1 ra3 ma1tru1thu2 nga2yi:32 ra3 ma1ta1ri1ya'3 i2na3 ri3 ma2xa'2 na'2khu2 i2kha:2 i2kha:2 i2nu:32 xi1di:n1 ...khwe:n1 ma1ta1ri1ya'3 i2na3 ri3 ma2xa'2 fen1 o1 xto:1 khi2ma:2 ju:13 xto:1 na'2khu2 re1 xto:1 na'2khu2 re1 xi1di:n1 *pero** ma1ga1jnu:32 a2mbo:32 ru'3khwin3 ra3 ma1ta1xti1gwi:3 va2bo:2 va2bo:2 ta3xti1gwi:3 *mero** nu3mba:1 ni'2khu2 re1 ...khwen1 mba3 *media hora** i'2ni2 ra3 ni2xta3 na2xa'2la'2 i'2ni2 xku:13 [xu1ku'3] tsi3 a1do:2 xi1di:n1 ...khwe:n1 a2jan3 na1ngwa3 mi2gi3jyu:32 vi3ñu:32 a1do:2 tsi3 xi1di:n1 ...khwe:n1 xkwa'3ni:2 mba3jndi2 i'2ni2 skwin3 [tsu'3khwi:n32] u2jun3 dia3ju:n2 khi2na3 i'2ni2 xta3la3 mbe2kha'1 di3 na'2khwi:21 ra3 na'2ga2 na2khra'3an3 i2xndu3 o1 na'2van2 xa'3ni:2 i'2ni2 xta3la3 ra3 na'2van2 *y** na2ga'2vun2 na2ga'2vun2 na2vi1vi1 a2jan3 na2ga'2vun2 na2vi1vi1 a2jan3 na2ga'2vun2 na2ta2xi:21 i2xndu3 pa2ska2 i2xndu3 mba3jmu:2 *como** xi3 gu:n2 kha1ma:2 i2kha:2 xu1ku'3 xu'3khwi:n32 ga3jnu:2 i2xndu3 a2jan3 *como** i2kha:2 xku:13 [xu1ku'3] kha'2ni:2 ga3jnu:2 i2xndu3 i2xndu3 ru'3khwi:n32 ra3 na3mba3 ra'1a:2 ni3mia:12 pue3 *como** xi3 ma1ja1ña:32 ta2ni:13 *sentir pero** *de inmediato** ma1ta'1ya'3la'2 i2kha:2 re1 ma1ta1xta1jma:3 ma1ta1xi1ya:32 re1 ma1ta1xta1jma:3 a2mbo:32 re1 a2jan3 *o si no** na1ngwa3 ndi2ya'3la'2 i2kha:21 ra3 me'1tso2 nga:2 u:n2 khu2nu2ndu'2 khu2nu2ndu'2 ge'3tso2 nga:2 gu:n2 ña2vu:n32 xto:1 na3xni2 gu'3than3 pue3 a2jan3 na3xni2 ra3 khu2nu2ndu'2 khu2nu2ndu'2 ge'3tso2 nga:2 ra3 na2ta2gi'3ma2 ma3 *mismo** na:32 ni'2khwi:21 ...khwen1 ra3 ma1xa'2la'2 ma1xa'2la'2 mba3 xu'3khwin3 kwe3nte:12 i2kha:21 pue3 u2jun3 ma1khu1ma1la3 di3 xi3 xu1ku3 xta:32 na:32 xi1di:n1 ra3 na2nda:2 ja:n3 ma1ta1ri'1ma'3 xi1di:n1 ma1ta1ndri1gu3 ma1ta1ndri1gu3 du1di:n32 me'1tso2 ra3 xu1ku3 xta:32 na2ña2vu:n1 xi1di:n1 gu'3than3la3 o1 xu1ku3 a'1khwen1 gu1ma:2 xu1ku3 a'1khwen1 vi'2tha3ri1ya:1 a'1khwen1 gu1ma:2 xu1ku'3 *donde quiera** gu1ma:2 skwin3 na1gu1ma:2 re1 xto:32 xto:1 na1gu1ma:2 re1 xi1di:n1 na1gu1ma:2 re1 ...xi2 nda'1ya3 na1gu1ma:2 re1 ...xi2 tsu3da:n1 i2xi2 tsu3da:n1 na1gu1ma:2 re1 i2xi2 nda'1ya3 na1gu1ma:2 re1 xi1di:n1 na1gu1ma:2 re1 a2vu:n32 ya2xtu2 na1gu1ma:2 re1 a2jan3 nu2mu:2 ru'3khwi:n32 ma1tia1van1 mi1na'3 *fuerte para** ma1ri3khwa3 re1 a2jan3 a2ria2van2 mi1na'3 *fuerte** di3 ma1 ma1tru1 ngwa1nga:2 xi1di:n1 ma1ta'1ya3la'2 *listo* ta3ni1 ni2 xi3 nda'1ya3 ni:2 ...xi2 gu:n2 ...xi2 tsu3da:n1 a'1khwe:n1 gu1ma:2 gu1mi:2 xku:13 skwin3 a2jan3 i2xi:2 tsu3da:n1 i2xi2 nda'1ya3 xi1di:n1 a'1khwen1 a1tsu3 i2nu:2 i2xi2 na:32 na1gu1mi:2 di3 nda'1yo:1 ri3 i2khu:n3 gu:n2 a2khu2 *porque** ya2xtu2 ji2ma:2 xto:1 khi2ma:2 a2jan3 a2khu2 i2ni:2 na:32 khra'1a:2 xku:13 [xu1ku'3] skwin3 xu1ku'3 *pero** ma3ja:n3 ñu:32 ma1tia1van1 mi1na'3 *para que** ma1ri3khwa3 xku'3 [xu1ku'3] xi3 na1ngwa3 tia2van1 mi1na'3 mba3 gu:n2 ta2mbra'2a2 mi2na'2 i2dxu'2 a'1khwen1 kha1ma:2 re1 ni2 xtun3 ya2xtu2 ni2 i2na3 di3 ma1tru1bu2 di3 na2tia2jun'2 di3 *tiempo** ru'2va2 ge1 xto:1 khi2ma:2 khra'1a:2 xku:13 [xu1ku'3] a2vu:n32 i2na3 a2jan3 khi2ma:2 xku:13 [xu1ku'3] kha1ma:2 *cualquiera** gu:n2 i2na3 gu2to'3o:2 xku:13 [xu1ku'3] skwin3 ji2ma:2 xku:13 [xu1ku'3] tsi3 a1do:2 xi1di:n1 i2tha:n3 ru1 ...khwe:n1 *pero** mbo:3 a1do:2 xi1di:n1 mbi'2yu:2 re3 *pero** i2kha:2 *como** xi3 i1than1 jun3 ge1 ra3 ni: ni'2ni:13 nde'2ya:32 ra3 nu2xi3ya:32 ra3 mu1gi'3ma2 a2mbo:32 la3 na1ngwa3 nde'2ya:32 ra3 mo'1pho2 xpa1 ...kha:2 na3xni:2 xto:1 di3 ma2xa'2 ra3 khu2nu2ndu'2 khu2nu2ndu'2 nu2gi'3ma2 ma3 nu3mba:1 ni'2khu2 re3 na'2ni'2la'2 ni3ma1la'3 na2xa'2la'2 a2jan3 mba3 xu'3khwi:n32 ri3 i'2ni2 i2kha:2 xu1ku'3 tsi3 a1do:2 xi1di:n2 a'1khwe:n1 pue3 ku3va3 ra1bu1 tsi3 nu2tha2 di3 ku3va3 i1jin1 tsi3 xpa3pha2 ge1jyo2 nu1ra1ti:n2 ga1jma:13 ña2vu:n3 nu1gi'3mi:2 xto:n3 nu1gi'3mi:2 nu:3 a3 jmbu2 du'3khwin3 go'3ya:3 ra3 a3 na1ngwa3 i'2khu2 xu1ku'3 tsu'3khwin3 ra3 na'2khu2 re2 na'2khu2 re2 mi2ska'3tsa'2 na'2khu2 re2 *sea donde sea** ma1gi'1ma2 re1 a1sndo1 nu3mba:1 gu'3than2la2 pue3 a1sndo1 nu3mba:1 xta3la3 ra3 na1gi'1ma2 re1 ra3 i2kha:2 na'2khu2 re1 ña2ju:n2 na'2khu2 re1 ña2ju:n2 a3 ma1go:2 ma1ra1tahn1 dia3jun2 mbi'2ya:2 na:32 xwa2jña2 ra3 jma:13 mbi'2yu'2 Juana Cano Casarrubias u2jun'3 xwa2jña:2 ra3 mbi'2yu'2 *este** mbi'2yu'2 xwa2jñu'2 mbi'2yu:2 nu3mba:1 ra'1kha1 ma3jin2 ra'1kha1 ma3jin2 mbi'2yu:2 xwa2jñu'2 nu3ma1la'2 i2khu:n3 mbi'2yu'2 Gregorio Tiburcio Cano na1mba1yu3 jmu:3 ma1ga1jnu:32 ña2jun'2 di3gi1 ma1gi1xi1la'2 a'2va3la2 i2kha:n32la'2 a2jan3 nu3ma'1la'2 xi3 na2ta2mba3ñu:3 a1ngun'1la'3