<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?>
<!DOCTYPE Trans SYSTEM "trans-14.dtd">
<Trans scribe="Eloisa" audio_filename="ParMt_Botan_MAJ666-SAS653_Araliaceae-Oreopanax-y-rito-temazcal_2022-11-21-m" version="4" version_date="240312">
<Speakers>
<Speaker id="spk1" name="Feliciana Arriaga Fernández" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
<Speaker id="spk2" name="Mario Avilés De Jesús" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
</Speakers>
<Episode>
<Section type="report" startTime="0" endTime="372.253">
<Turn startTime="0" endTime="46.833" speaker="spk1">
<Sync time="0"/>
ma1goo:2 ma1ra1than1 ta3ta1 xe3ne2 ja'2ni:2
<Sync time="5.292"/>
di3 ni2 ña2ju:n2 ma1jma:2 ri3 ma1ga1jna:3
<Sync time="9.153"/>
ri3 *este** khwa'2da:3 i2kha:n3lo3 ri3 ni2tri2ga1 ne2ne1 xi3ña xi'1ña3lo3
<Sync time="14.542"/>
ri3 ni2ni:1 mbi'2yu:2 ri3 ñe:2 ñe:2 i'2than3lo3 ri3 me'1pha:1 ...kha:n3lo'3
<Sync time="19.193"/>
nu2mu2 ri3 i1mba1 a2jngu:n3 xa1bo1 ra3 i1mbru3thu2 xo3 mbi'2yu:2
<Sync time="22.952"/>
ru'3kho1 jngo3 ma1thri3gu2 xu3ge'1 mu1dxa2wi:n3 ta3ta1 na3 ri3 ma1jma:2
<Sync time="27.972"/>
na3 ri3 i2na3 xe3ne2 ja'2ni:2 i2na3 mba'1o1 i2xu:1 a3 la2ka2 i2xu:1 ne1
<Sync time="33.573"/>
*hora** na3 ri3 i2jma:2 ga1jma:13 ri3
<Sync time="36.562"/>
*este** ga2ma2ku2 ri3 ni1ni1ña:3 ...bwa2nu:2 nu2mu2 ri3 xu3ge'1 ra3 xo3 na2kri'2khu2 ri3 nu'1ne1lo'3 xo3 na2mbu2mu:2 ri3 mu'1ne1lo'3
<Sync time="44.193"/>
ngo3 ma1thri3gu2 mu1dxa2wi:n3lo3 ta3ta1
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="46.833" endTime="295.401">
<Sync time="46.833"/>
ma1xa'3ñu:2 na3na1 *porque** ri3 i2kha:n3lo3 ra3 *este**
<Sync time="50.192"/>
xo3 ma3 e'2tha:n3la3 ra3
<Sync time="51.593"/>
tsi3 ni2 *mas que** ni2khi:12 tsi3 ta3ya3xi:12
<Sync time="54.443"/>
ni2mba3 *obra** xo3 ri3 ne2ne1 xa1ba2nu:2 ja'2ni2 ra3 ma3
<Sync time="57.792"/>
*pero** tsi3 ni'2ngo:1 i2dxu:1 jmi3 tsi3 ni'2ngo:1 ju1mu:1 ma2nga:2 ra3 ni2yaxi:12 xa'3ni:2 ja'2ni:2 ri3
<Sync time="62.253"/>
ña2ju:n2 ne2go:n3 ru2ne1 xa1ba1nu:2 ra3
<Sync time="64.473"/>
*bueno** xo3 i1than1 i2khu:n3 xu3ge'1 ra3 *pues** di3
<Sync time="67.713"/>
ne'3ngo:1 *alcance** dri3go1 ru'3khwe1 ña2ju:n2 gi3da'1 i2dxu'1lo'1
<Sync time="71.392"/>
*porque costumbre** ri3ge'1 ra3
<Sync time="73.312"/>
*medio** mi2ngi3jyu:32 ne1
<Sync time="75.333"/>
tsa:32 na3na1 ...ju2wan2la'2
<Sync time="77.033"/>
ga2khe1 na2cha:n32la'2 e'2ne2 ne1
<Sync time="79.533"/>
o1 tsa:32 ta3ta1 fa:n32 xo1 na2cha:n32 ma3 ma2nga:n32 xo'1 ra3 na'2kho1 smi3da3 xo:12
<Sync time="83.523"/>
mbi'2di2 mi1xa3 xo'1 e'2ne2 ne1 xi3 nda2wa:12 tsi3ni:12 ja'2ni:2 ra3 ma3
<Sync time="87.222"/>
*porque** na2jnga:1 i2dxa'1lo3
<Sync time="89.382"/>
i2gi'3ni:3 xa1bo1 ru'3khwe1 ra3
<Sync time="91.188"/>
mba'2i:n2 i2wi:n32 xa1bo1 na2gi'3ni:3 e'2ne2 ne1
<Sync time="93.122"/>
ru'3khwe1 ña2ju:n2 ka2jngo:32
<Sync time="94.633"/>
gi:32 *costumbre** ru'3khwe1 na'2ña2lo3 *pero** ra'1kha3 i2kha:n3lo3 ne'2ne2 ku1ma2lo3 re3 ri3
<Sync time="98.513"/>
xo3 ma3 *historia** ri3
<Sync time="100.453"/>
ni1than1lo'1 ja3ma1 ge1jyo2 ra3 *pos**
<Sync time="102.653"/>
mba3 *historia** a'1khwen1 ni1gi'1dun1 ri3
<Sync time="104.933"/>
ña2ju:n2 ri3 na2ndi:2 ni1ka1 ra1mba1xu:1 ja'2ni:2 ra3 ma3
<Sync time="108.263"/>
*pero** ri3 i2khu:n3 ra3
<Sync time="109.662"/>
ri3 gi3da'1 i2dxu'1 ra3 *pos este**
<Sync time="111.863"/>
na1ge'1e1 ne1 ne:2 na3ki3 wa3khi:3 ge'1e1
<Sync time="114.373"/>
mba3 xo3 xti'2khu:2 ...kha:2 ri3
<Sync time="116.812"/>
na3 ri3 xo3 e'2tha:n3lo3 ñe:2 ja'2ni:2 ra3 ma3
<Sync time="119.073"/>
*porque** ñe:2 ra3 ñu'3u:n3 gi:32 ri3
<Sync time="121.532"/>
na3 ri3 ñe:2 ri3 na1ka:12 xa1bo1 ri3
<Sync time="124.303"/>
na2ma2 xa1bo1 na2ri3ya:12la2 na2ndi:2 ja'2ni:2 ra3 ma3
<Sync time="127.162"/>
*hora** ri3 ma'1ni2la2 *costumbre** xa1bo1 ra3
<Sync time="129.723"/>
na1gu1ma2 ri1ya:12 xo3 mba3 la3fi:n32 gu1ma2ri1ya:12la2 ra3
<Sync time="132.893"/>
ka2jngo3 i2khi:n32
<Sync time="133.953"/>
ma1kwe'3je1 a1jma1 a2tsu3 a1kho1 ti3xnda2 ra3 i2khi:n32 ña2ju:n2 gi:32
<Sync time="137.367"/>
tha:n32 xta3ya2 mi1kha2
<Sync time="139.112"/>
ka2jngo:32 i2kha:2 ru'3khwe1 jngo:32
<Sync time="140.592"/>
i2khi:n32 ña2ju:n2 ma1jma2 ri3 xo3 e'2tha:n3lo3 i2na3
<Sync time="143.393"/>
ri3 na2jmu:3 xa1bo1 ri3 i2na3 rga2ma2 e'2tha:n3 ...kha:n3lo3 ge1jyo'2
<Sync time="146.953"/>
*porque** ru'3khwe1 ña2ju:n2 na2jma:2 ri3
<Sync time="148.992"/>
*este** na3 ri3 no'2ne1lo3 ja'2ni:2 ra3 ma3 
<Sync time="150.953"/>
ju3wa1 xa1bo1 tsi3 ki3xnu:2 ne1 ra3
<Sync time="152.793"/>
*pero** ki3xnu:2 ra2than3 ri3 xkwa'2ni:2 *pero** xa1bo1 tsi3 na'2ne2 ra3 mbu1ju3 ra3
<Sync time="157.373"/>
ba3tha1 ma3 ri3ga1 i2nu:32 ne1 ra3
<Sync time="159.138"/>
*pos** a2ngu2jma2 ne1 a'1khwen'2
<Sync time="160.345"/>
*pero con tal que** ri3 i2kha:2 e'2ne2 xa1bo1 ra3
<Sync time="162.352"/>
kha:32 ki3xnu:2 mbi'2i2 ña2ju:n2 ni'1kha1 ra2ju2wa2lo3 ri3
<Sync time="164.903"/>
mba:1 *tiempo** ni2ju2wa3lo3 ja'2ni:2 ra3
<Sync time="166.943"/>
ka2jngo3 mba:1 ma3 e2kha:2
<Sync time="168.793"/>
ra1ki3xnu:2 ri3 i2na3 a'1khwen1
<Sync time="170.493"/>
ru'3khwe1 ka2jngo3 ma1go:2 ma2mba3yu:32 ja'2ni:2 ra3 ma3
<Sync time="173.372"/>
*porque** xi3 ki3xnu:2 ne1 ra3 *quiere decir que ** ri3
<Sync time="176.113"/>
la3fi:n32 ña2ju:n2 ta2ne1 ndo3 xo:32 mbi'2i2 ri3 ni2ra2xta:2 ndo3 xo:32 mbi'2i2
<Sync time="179.572"/>
ru'3khwe1 ki3xnu:2 ta2ne1 ja'2ni2 ra3
<Sync time="181.353"/>
*pero** tsi3ra2than3 nu2mu:2 ri3 *para todo tiempo** ja'2ni:2 ru'3khwe1 ña2ju:n2 ri3
<Sync time="185.482"/>
*este** jo1mo'1 i2khu:n3 ri3
<Sync time="187.323"/>
xkwa'2ni:2 ña2ju:n2 ri3 na1gu1ma2 mba3 *costumbre** ru'3khwe1 *porque**
<Sync time="190.686"/>
xo3 ma3 e1than1 ge1jyo2 ra3 *costumbre** ri3 ni'2gi'3 ...bwa2nu:2 ra3 mi2ngi3jyu:32 gwe3ño2 ne1
<Sync time="194.291"/>
ju3wa'1 e1jen1 tsi3 na1ma1ñu:3
<Sync time="196.651"/>
na1ma1ñu:3 na2fru'1u:n13 nu'2gi:32 i2dxu:n13 ju3wa'1 e1jen1 tsi3 na1ngwa3 ja'2ni:2 ra3 ma3
<Sync time="200.67"/>
*hora** xi3 nu2mu:2 ri3 ma2ngu:n3 ra3
<Sync time="202.769"/>
ni1ni1 tsi1ndi:1 mi2na'1 gwe3ño'2 ra3 ta'3gi'3 i2dxu'1 xa'3ni2 ja'2ni:2 ri3 ni2go:n3 ru2ne2 xa1bo1 ra3
<Sync time="206.71"/>
*pos** nda:1 ma3 xki1ya'1lo3 ja'2ni:2 ra3 *pero** xi3
<Sync time="209.56"/>
ni'2gi:32 e2dxu'1 ra3 *pos** a'1kho1 ña2ju:n2 ri3ya'1 ri3 ski1ya1lo'3 ja'2ni:2 ra
<Sync time="212.98"/>
*pos** ru'3kho1 ña2ju:n2 
<Sync time="214.679"/>
nu'2ne1lo3 tsa:n3 xa1bo1
<Sync time="216.838"/>
gi3na:32 ña2jwa2lo3 ja'2ni:2
<Sync time="218.599"/>
*este** na1ma1ña2lo'3 dri3go:1 *costumbre** ja'2ni:2 ra3 ma3
<Sync time="222.239"/>
*porque** ra'1kha3  mbo:3 *costumbre** ne2ne1 xa1ba2nu:2 mba'2a2 *costumbre** ne2ne1 gwi3ñu:3 xa1ba2nu:2
<Sync time="227.118"/>
ri3 pu3 mbo1 ma1gu1xnu:2 ne1 ra3
<Sync time="229.149"/>
xa1bo1 tsi3 na'2tha3 ra3 ri3ga1 ne1 mba3 *24** wa3 ri3 
<Sync time="232.448"/>
ña2ju:n2 xu3gi3 *costumbre** ri3 ne2go:n3 ru2ne1 xa1ba2nu:2
<Sync time="236.208"/>
ru'3khwe1 ña2ju:n2 ka2jngo3
<Sync time="237.688"/>
*este** ri3 ne'2ngo:1 ni1ya1xi:31 ma2ngu:n3 mba3 la3fi:n32 gi3da'1 i2dxu'1 ra3 ri3 ta'3ngo:1 ra3
<Sync time="241.988"/>
...kha:32 nu2mu:2 na2xkro'2o'1 ru'3khwe1 ra3 *sino que** ri3
<Sync time="244.128"/>
xo3 ma3 e'2than3 ma3 ri3 a2da1 ña2jwa:n2 ri3 pu3 tsi3ta'2gi'3 a1kya:n12
<Sync time="247.259"/>
i2than2 xa1bwa2nu:2 tsa:32 ña2ju:n2 tsi3 nu2than2 ru'3khwe1 ra3 *porque** ri3
<Sync time="250.439"/>
tsi'3gi'3 a1kwi:n12 xa1bo1 ri3 ma3jan3 xi3 ju1ma1lo'3 ri3 mba'1yo:32 ja'2ni:2 ra3 ma3
<Sync time="254.678"/>
*pero** xu3ge'1 e1yo:1 ...khu:n3 ri3 nda'2yo:32 ne1 ge1jyo2 ju:n2 ri3 ku2jma2 ri3
<Sync time="257.968"/>
ri3ga1 *necesidad** ga1jma:13 ni2ndxu:1 ri3
<Sync time="260.039"/>
ju2wa2lo3 xo:32 xu3ge'1 ra3 na:32 dxi3di:n2 ...bwa2nu:2 tsi3 ne2ne1 *costumbre** ru'3khwe1
<Sync time="263.459"/>
wa3mbi:n12 xa1bwa2nu:2 ni2xi3mba:1 na3 nda2wa:1 ra3 kwi3ji:n12 mba3 a1jmi:12 ra3 *pero**
<Sync time="268.459"/>
na1ngwa3 i1ma1ñu:31 xo3 ri3 *costumbre** ni'1kha1 ra2ri3ga1
<Sync time="271.318"/>
ru'3khwe1 ña2ju:n2 ka2jngo3 ju:n2
<Sync time="273.438"/>
*este** nda'2yo:2 gwe3ño:2
<Sync time="275.158"/>
ri3 *costumbre** ri3 ne2go:n3 ru2ne1 ni3ma1 xi3ñu2 xi'1ña3lo3 ja'2ni:2 ra3
<Sync time="278.994"/>
*pero** ri3 gi3da'1 i2dxu'1 ra3 ma1go:2 xo:32 ri3 i'2than3lo2 ge1jyo2 ra3
<Sync time="282.162"/>
*pero** mbu'1ya3lo'3 nda1wa:3 xa'3ni2 ja'2ni:2
<Sync time="284.691"/>
a3 ga'3ne2 na3 ri3 ña2ju:n2 *costumbre** ri3 ri3ga1 ja'2ni:2 ra3 ma3 ra'1kha3 ma3 ...kha:n3la3 ni'2gi'3lo3 ra3
<Sync time="288.751"/>
ni2wa3mbi:n12 xa1bwa2nu:2 tsi3 ni'2gi:32 ru'3khwe1 na2ku:32 i'2than3lo3 ri3
<Sync time="291.991"/>
ka2jngo:3 ri3ga1 *costumbre** ru'3khwe1 mba3 xkwa'2ni:2 a2jngo'3 jun3 na3na1
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="295.401" endTime="338.56">
<Sync time="295.401"/>
ma3ja:n3 ra3 ma3 ta3ta1 ni2thri3gu2 ni1gi1xi:12la2
<Sync time="299.732"/>
xa'1 ri3 ni2ra2than3 ge1jyo2 *ojala** ma1go:2 ma1ga1jna:32 ma'1kha:12
<Sync time="304.211"/>
xwa2jña2lo3 ge1jyo2 mu1dxa2wi:n3lo3 mu1dxa2wi:n3 i1jyan1lo3 mu1dxa2wi:n3 xa'3ni:2 ja'2ni:2 ri3
<Sync time="309.625"/>
ni2thri3gu2 ga2ma2ku2 ri3 ni1ni1ña:3 xi3ña2 xi'1ña3lo3 ta3mbu2mu:2
<Sync time="314.146"/>
e'2ne3 ...khan:3lo3 ju3wa'1 ma3 xo3 ma3 ra2than3 ...khwen1 ju3wa'1 ma3 e1jyan1lo3 tsi3 ya3 na2mbu2mu:3
<Sync time="319.211"/>
ri3 *este** ne2ge'1e1 *costumbre** ri3 ne2ge'1e1 ne2ne1 ...bwa2nu:2 ma3ja:n3 ri3 ...kha:n3lo3 tsa:3 ni1gi1da'1 ma3 wa:32 a1kyan1lo3 ra3 *pues**
<Sync time="326.114"/>
tsi3mbu2ma2lo'3 gi3da'1 i2dxa'1lo3 na:32
<Sync time="328.084"/>
na3 ri3 ma1jma:2 na3 ri3 xa'3ni2 ma'1ne2 xo1 ri3  ma1mba:32la2 ru'3khwe1
<Sync time="332.084"/>
ma3ja:n3 ra3 ma3 ta3ta1 di3 nu1ma1la'2 jngo3 ma1ra1than1 mbi'2ya:'2 ra3 mu1dxa2wi:n3lo3 xa'3ni2 ja'2ni:2 mbi'2ya:2 ta3ta1
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="338.56" endTime="372.253">
<Sync time="338.56"/>
a:n3 xkwa'2ni:2 na3na1 i2khu:n3 mbi'2yu'1 Mario Aviles De Jesús
<Sync time="342.129"/>
na3 ri3 ña2ju:n2 ne'2ngo:1 ni1gi1xi:12 na3 ta'3ngo:1 ra3 ra'1kha:32 nu2mu:2 ri3
<Sync time="346.989"/>
i2khu:n3 ta'3gi'3 i2dxu'1 ra3 *sino que** ri3 ngi3jyu:32 gwe3ño:32 ri3 mba3
<Sync time="351.014"/>
*don** ri3 ni2xna3 ta3ta1 mi2khwi:3 ja'2n:2 ra3 *pero** ri3 ni2jngo:12 ni1gi1xi:12 ra3 ru'3kho1 ju:n2 ri3
<Sync time="355.204"/>
ña2ju:n2 kwa'2thi:n13lo3 *esperanza** ga1jma:13 ni2ndxu:1 na3 ri3 ju2wa2lo3 gi1jyo'2
<Sync time="359.044"/>
ma3ja:n3 ra3 ma3 ta3ta1 i2khu:n3 mbi'2yu'1 ju3 Feliciana Arriaga Fernandez di3 nu3ma1la'2 ta3ta1
<Sync time="365.474"/>
ni2tri3gu2 xa'1 ni2dxa2wi:n3lo3 ni1gi1xi:12 tha:n32 a2wu:n32 a2fan'1 ge1jyo2 ta3ta1
</Turn>
</Section>
</Episode>
</Trans>
